شفقنا افغانستان- مؤسسه تربیتی و مشورتی رشد با همکاری دفتر زنان سازمان ملل متحد در چند ماه گذشته یک پژوهشی را جهت شناسایی میزان آزار و اذیت جنسی در محیط کار برگزار کرده است. بر اساس نتایج این پژوهش، بیش از 65 درصد از کارمندان و کارکنان زن در محیط کار از آزار و اذیت جنسی شکایت دارند.
هدف اصلی این پژوهش که با توزیع 200 پرسش نامه برای کارمندان ادارات دولتی در چهار ولایت (بلخ، جوزجان، سمنگان و بغلان) صورت گرفته، شواهد دقیق برای برنامه ریزی و اصلاح پالیسی ها جهت کاهش و محو آزار و اذیت جنسی در محیط کار انجام بوده است.
«حسن آذر مهر» مسئول موسسه تربیتی و مشورتی رشد در ولایت بلخ که در حاشیه این همایش با خبرنگاران صحبت می کرد، گفت: نتایج پژوهش ما را قادر خواهد ساخت تا میزان و انواع آزار جنسی در محیط کار را بهتر درک نموده و مستند سازیم.
نامبرده تصریح کرد: این موسسه تربیتی، این پژوهش را برای یافتن پاسخ به چرایی این وضعیت یعنی مشکلات و چالش های زنان در محیط کار و دلایل کم بودن حضور و مشارکت زنان در ادارات و نهادهای عمومی پژوهشی (تحقیقی) را در ماه های ثور الی ختم سرطان سال 1394 در چهار ولایت شمال انجام داده است.
آقای آذر مهر بیان داشت: این پژوهش با کمک 40 تن از جوانان رضا کار و با بکارگیری متدهای مصاحبه، نشست با آگاهان (کانون گروه ها) و بررسی های قضیه ای عملی گردید و پژوهشگران قبل از انجام پژوهش روی مفاهم آزار و اذیت جنسی، روشی شناسی، متدهای تحقیق و نیز مهارتهای عملی انجام جمع آوری داده ها یک دوره ی آموزشی را سپری کرده اند.
اهداف ویژه پژوهش در پیوند به چگونگی ازار و اذیت جنسی زنان در محیط کار
فراهم کردن معلومات مورد نیاز برای اصلاح پالیسی مبارزه با آزار جنسی در محیط کار
فراهم کردن معلومات مورد نیاز برای برنامه ریزی دادخواهی و اگاهی دهی به غرض کاهش و محو آزار و اذیت جنسی در محیط کار
معیارهای عمومی پژوهش در پیوند به چگونگی آزار و اذیت جنسی زنان در محیط کار
در پژوهش انجام شده منظور یافتن یک نمای کلی از وضعیت آزار جنسی در ادارات بوده و به انگشت نما کردن یک اداره و یا ولایت خاص
تمام مشخصات پاسخ دهنده گان و وابستگی آنان به ادارات و نیز مشخصات ادارات مربوط محرم است و در نتایج پژوهش انعکاس نیافته است.
بیطرفی در پژوهش در تمام مراحل پژوهش رعایت شده است، تمام پژوهشگران در جریان پژوهش کار شان را با بیطرفی کامل انجام داده اند و تحلیل یافته ها نیز با بیطرفی و براساس داده های گردآوری شده انجام گردیده است.
محدودیت های پژوهش
برخی از پاسخ دهنده گان در سایه شک به نتایج تحقیق، ترس از مجازات توسط اداره و نگرانی از افشا شدن نام شان به پرسش های پاسخ گفته اند و لذا نتایج پژوهش متاثر از این وضعیت است.
لست کامل کارمندان اداره برای پژوهشگران میسر نبوده که کار گزینش اتفاقی را مشکل ساخته است
برخی دخالت های غیر مستقیم در فرایند مصاحبه صورت گرفته است (مثلا خوب نشان اداره در یک ولایت برعکس دیگر ولایت و غیره)
در شماری از مصاحبه ها جای مناسب که زمینه ی اطمنان کامل مصاحبه شونده را فراهم آورد، مساعد نبوده است.
یافته های و نتایج پژوهش در پیوند به آزار و اذیت جنسی زنان در محیط کار
سطح و گسترده گی آزار و اذیت جنسی
اذیت و آزار جنسی در بیشتر محیط های کاری موجود است به طوری که 65.5 % (درصد) پاسخ دهنده گان به نحوی شاهد آزار جنسی بوده است.
14.5% (درصد) از پاسخ دهندگان خود در معرض آزار قرار گرفته اند
30.5% (درصد) شاهد آزارهای جنسی بوده اند
19% (درصد) از طریق همکاران از قضایا آزار جنسی مطلع شده اند
تنها 34.5% (درصد) از آزار و اذیت جنسی در ادارات بی اطلاعی کرده اند
انواع آزار و اذیت جنسی زنان در محیط کار
شفاهی
توسط تلفن
از راه پیامک، ایمیل و ابزارهای انترنتی
دست اندازی
نتایج این پژوهش نشان می دهد که آزار و اذیت توسط تلفن شایعترین شکل آزار جنسی در ادارات تحت پژوهش بوده است، تلفن ارزانترین و عامترین وسیله ارتباطی پنداشته می شود که با پیشرفت تسهیلات ارتباطی، تلفن ها به انترنت و سایر ابزار مجهز شده اد در حالیکه مقررات و قوانین لازم برای کنترول کاربردهای نادرست از تلفن، انترنت و شبکه های اجتماعی وجود ندارد.
نسبت موقف کاری و آزار جنسی
یافته های پژوهش نشان می دهد که موقف اداری و کاری یک قربانی آزار جنسی لزوما پاینتر از شخص آزار رسان نیست در حالیکه بیشترین آزار جنسی توسط شخصی صورت می گیرد که در پست اداری بالاتر از شخص آزار رسیده قرار دارد ولی آزار جنسی از شخص پایین رتبه به بالا رتبه و از شخص همرتبه به همکارش هم شایع است.
مکان و زمان وقوع آزار جنسی
برپایه یافته های پژوهش، آزار جنسی هم در محیط کار و هم در فضای بیرون از کار رخ داده است، کارمندان و حتی مراجعین یک اداره از فضای خلوت و با استفاده از وسایل ارتباطی و یا شیوه های غیر مستقیم (مکان های عمومی و محافل) به اذیت و آزار زنان کارمند پرداخته اند و استفاده از مکان های بیرون از محیط کار برای پرهیز از افشای عمل آزار صوورت می گیرد.
واکنش قربانیان آزار جنسی
قربانیان آزار جنسی درک درستی از ماهیت حقوقی آزار جنسی ندارند، در ادارات هیچ نوع آموزش در باره موضوع آزار جنسی در محیط کار داده نمی شود. شماری به خاطر نگرش فرهنگی حاکم از ترس گرفته شدن نام شان در یک رخداد آزار جنسی سکوت می کنند و حتی مجبور به ترک وظیفه می شوند، برخی تنها به اعتراض بسنده می کنند شماری اندکی آنم در قضایای بسیار حاد، به تعقیب اداری و یا قضایی آزار دهنده اقدام می کنند.
اقدامات اداری در برابر رخدادهای آزار جنسی
در حالیکه در افغانستان قوانین عام برای جلوگیری از خشونت علیه زنان و تبعیضات وجود دارد، کدام چهارچوب حقوقی و اداری یی که مشخصآ به آزار جنسی بیپردازد موجود نیست و ادارات افغانستان پالیسی مشخصی در باره آزار جنسی در محیط کار ندارند.
یک سندی که چند سال قبل از طرف اداره مستقل ارگان های محل به دفاتر والی ها فرستاده شده تعقیب نشده است و خود سند هم بسیار ناقص است. کارمندان و به ویژه رئیسان و مدیران ادارات رهنمو خاصی در باره مسئولیت های شان در قبال آزار جنسی در دست ندارند و کدام آموزشی را در باره ندیده اند.
تبعات و تاثیرات منفی آزار جنسی
آزار جنسی تاثیرات و تبعات گوناگون و دوامدار هم روی فرد قربانی و هم بالای اداره و در کل جامعه دارد. شخص آزار رسیده ممکن سلامت روانی خود را از دست بدهد و مجبور به انزوا شود، اداره از اشخاص کارا تهی و بازدهی کار کم می شود.
کاهش در بازدهی کار و نیروی کار عواید عمومی و رونق اقتصادی را در جامعه کاهش می دهد، دموکراسی که لازمه آن مشارکت همه افراد جامعه در فرایندهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی است آسیب می بیند.
قابل ذکر است در پیوند به اعلام نتایج پژوهش چگونگی ازار و اذیت جنسی زنان در ادارات دولتی که از طرف موسسه پژوهشی و مشورتی رشد صورت گرفته است، همایشی در یک از هتل های شهرمزارشریف با حضور شماری از مسئولان ادارات دولتی، نهادهای جامعه مدنی، مدافعان حقوق زنان و نیز اساتید دانشگاه ها راه اندازی گردیده است.