شفقنا افغانستان – از زمان تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، خبرنگاران در این کشور در راستای انجام کار و فعالیت خود با مشکلات و موانع گسترده مواجه بوده اند و بارها بازداشت، شکنجه و زندانی شده اند.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، دیروز و به مناسبت «روز ملی خبرنگار» در افغانستان، مرکز خبرنگاران این کشور گزارشی را منتشر کرد که در آن از نقض گسترده حقوق رسانه ها و خبرنگاران توسط طالبان پرده برداشت.
در این گزارش آمده است که در این سال وضعیت آزادی رسانه ها و خبرنگاران در افغانستان «رو به وخامت» بوده است و خبرنگاران و رسانه ها، «به لحاظ سطح آزادی و برخورداری از حقوق بنیادی و قانونیشان با محدودیتهای شدیدی مواجه بودند و حقوقشان به شکل گستردهای نقض شده است.»
مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است که «در 12 ماه گذشته فشار بر رسانه ها و خبرنگاران و تهدید آن ها با شدت بیشتری نسبت به سال قبل از آن ادامه پیدا کرد و مبنای آن دستورالعمل هایی بوده است که با وجود قابل اجرا خوانده شدن قانون رسانه های همگانی، از سوی حکومت طالبان و مقامهای محلی صادر شده است.»
این مرکز افزوده است: «هر چند در اکثر دستورالعملهای رسانهای]صادر شده از سوی طالبان[ از جمله چهار دستور صادر شده در سال 1402، در مورد پیامدهای خودداری خبرنگاران و رسانهها از اجرای آنها به صورت واضح چیزی گفته نشده است، با اینحال یافتههای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که رسانهها و یا خبرنگارانی که این دستورها را نادیده گرفتهاند، تهدید و یا زندانی شدهاند و یا رسانهها با اقدامهای تنبیهی از جمله منع فعالیت موقت یا دائمی مواجه شدهاند.»
«طالبان چگونه حقوق رسانه ها را نقض کرده اند؟»
مرکز خبرنگاران افغانستان در گزارش خود گفته است که در سال 1402 خورشیدی 139 مورد نقض حقوق رسانه ها و خبرنگاران را از سوی طالبان ثبت کرده است.
این موارد شامل هشت مورد منع فعالیت کار رسانهای و یا رسانهها بوده است که از آن جمله، یک دوره آموزش خبرنگاری مشترک مردان و زنان به طور دائمی، پنج رادیوی محلی به مدت چندین ساعت تا یک هفته، یک شبکه رادیو و تلویزیون محلی برای ۲۰ روز و یک رادیوی محلی دیگر به مدت پنج ماه بسته بوده است.
بر اساس گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان، موارد نقض حقوق رسانه ها و خبرنگاران افغانستان همچنین شامل بازداشت و محاکمه مدیر مسئولان دو رادیوی محلی، یکی به اتهام جرائم جنایی و دیگری به اتهام همکاری با رسانه های بیرون و جاسوسی و محکوم کردن آنان به یک سال زندان بوده است که اکنون هردوی آنها در زندان هستند و دوره محکومیت خود را می گذرانند.
مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است که «موارد نقض حقوق رسانه ها و خبرنگاران به دوگونه سیستمی یعنی از سوی حکومت طالبان و همچنان به گونه انفرادی از سوی برخی مقامهای قدرتمند آن در برخی از ولایات صورت گرفته است.»
این نهاد در گزارش خود گفته است، با وجود اینکه موارد نقض حقوق رسانه ها و خبرنگاران در سال 1402 نسبت به سال قبل آن از نگاه کمی کاهش یافته است، اما از نگاه کیفی و ساختاری هیچ تغییری نکرده است.
به باور این نهاد اداره استخبارات و وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان، مسئولیت سرکوب و نقض حقوق و آزادی رسانه ها و خبرنگاران را بر عهده دارند.
علاوه بر این، مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است که شماری از مقام های محلی قدرتمند طالبان در شماری از ولایت ها نیز در نقض حقوق و آزادی خبرنگاران و رسانه ها دست دارند.
«از بین رفتن مفهوم آزادی بیان»
شورای مقاومت ملی افغانستان در اعلامیه ای که به مناسبت «روز ملی خبرنگار» منتشر کرده است، گفته است که اکنون در افغانستان «مفهوم آزادی بیان، آزادی رسانه و اطلاع رسانی آزاد» از بین رفته است.
این شورا گفته است که طالبان تمام راه های اطلاع رسانی آزاد در افغانستان را مسدود کرده اند و اکنون این کشور از در «تاریک ترین مقطع تاریخ» خود بسر می برد.
شورای مقاومت ملی افغانستان گفته است که پس از تسلط طالبان، افغانستان از نگاه آزادی بیان به نقطهی صفر برگشته و جو خفقان آور کنونی مجال نفسکشیدن را از اهالی رسانه گرفته است.
در اعلامیهی این شورا آمده است: «درحالی که سه سال قبل در افغانستان شمار زیادی از رسانه های تصویری، صوتی و چاپی بهطور آزادانه فعالیت می کردند، اکنون تنها چند رسانه محدود به فعالیت ادامه می دهند که آن ها نیز توان بازگویی حقایق و واقعیت های تلخ کشور را ندارند.»
این شورا گفته است که در سه سال اخیر «اکثریت قاطع» خبرنگاران و فعالان رسانهای افغانستان را ترک کردهاند که یک ضربهی بزرگ به پیشرفت و ترقی کشور است.
شورای مقاومت ملی افغانستان ابراز امیدواری کرده است که رسانه های مستقل و آزاد اکنون با استفاده از سهولت های عصر ارتباطات و تکنالوژی، افغانستان را فراموش نکنند و روایت های انسانی را زنده نگهدارند.
دولت افغانستان در سال ۱۳۹۷ خورشیدی روز بیستوهفتم حوت را بهعنوان «روز ملی خبرنگار» تصویب و اعلام کرد.
در زمان حکومت پیشین از این روز با برگزاری مراسمهای مختلف از سوی نهادهای حامی رسانهها و حکومت، تجلیل میشد و دستآوردها و چالشهای رسانهها و خبرنگاران نیز به بررسی گرفته میشد.
از زمان تسلط دوبارهی طالبان بر افغانستان، از این روز تجلیل گسترده نمیشود، هرچند شماری از مقامها و سخنگویان طالبان به این مناسبت پیامهایی منتشر میکنند.
