شفقنا افغانستان-ولایت بدخشان در شمال شرقی افغانستان یکی از زیباترین، سرسبزترین و غنیترین ولایات این کشور محسوب میشود که به دلیل دارا بودن معادن لعل، لاجورد، طلا و زمرد در جهان از شهرت فراوانی برخوردار است.
شهرت بدخشان بیشتر وابسته به راه معروف ابریشم بوده که در دورههای باستانی محل تجارت بازرگانانی بوده که شرق را به اروپا پیوند میزده است.
بدخشان از نگاه تاریخی و جغرافیایی، آخرین مرز شرقی آریانا و خراسان قدیم و قرون وسطی بوده است.
تاریخ نویسان بزرگی چون «یعقوبی»، «ابن بطوطه»، «اصطخری»، «احمد رازی» «مقدسی» و بسیاری از تاریخ نویسان قدیم از بدخشان و معادن آن فراوان آن یاد کردهاند.
«اصطخری»، در مورد بدخشان مینویسد: «بدخشان اقلیمی است شهرها و روستاها دارد و از بدخشان لعل خیزد و لارود (لاجورد) و در این کوهها، معدنها است و مشک بسیار افتد به بدخشان. در وخان نیز (دره واخان در بدخشان) زر و نقره بسیار است، وزیر آب از این دیار خیزد و بر کنار رودها و بر اثر سیلابها پدید باشد و مردمان گرد کنند و وخان به حدود تبت پیوسته است.»
منطقه بدخشان سرزمین بزرگی بود که در سال 1885 میلادی میان «روسیه تزاری» و «بریتانیای کبیر» به 2 بخش تقسیم شد.
یک بخش آن به روسیه با مرکزیت شهر «خاروغ» رسید و بخش دیگر آن به مرکزیت شهر «فیض آباد» به افغانستان پیوست.
آنگونه که «صاحب نظر مرادی» در کتاب «بدخشان در تاریخ»، نوشته شهر «ای خانم» به عنوان یکی از شهرهای مهم دوره باستانی بدخشان به دست اسکندر مقدونی پایهگذاری شد.
وجود این شهر در کنار دیگر مناطق همجوار در امتداد دریای «آمو» نشان میدهد که بدخشان یکی از مهمترین مناطق آریایینشین در روزگار قدیم بوده است.
عبور جاده تاریخی «ابریشم» از گذرگاه «پامیر»، به منطقه بدخشان موقعیت خاص بخشیده است، زیرا این منطقه همیشه محل عبور کاروانهای تجاری حوزه مدیترانه با چین بوده است.
به گزارش فارس،وجود معادن لعل و لاجورد از دیرباز با نام بدخشان پیوند خورده است و این منطقه از دوران باستان توجه حکومتهای «آشور»، «مادها»، «هخامنشیها» و «اسکندر مقدونی» را به سوی خود جلب کرده است.
با ظهور دین اسلام، مردم این سرزمین به تدریج به دین اسلام گرایش پیدا کردند که بعدها نقش بسیار گستردهای در آفرینش فرهنگ اسلامی از خود به جا گذاشتند.
صاحب نظر مرادی در کتاب بدخشان در تاریخ در مورد پایهگذاری مذاهب چهار گانه «اهل سنت» و مذهب شیعه اثنیعشری»، «شیعه اسماعیلی» و نیز در مورد فقها و علمای اسلامی در این منطقه و نقش فعال و کارسازی که از خود به یادگار گذاشتهاند، اطلاعات خوبی را بیان کرده است.
آنگونه که این نویسنده افغانستانی نوشته است: بدخشان در دوره اسلامی توجه سپاهیان اسلام را به خود معطوف داشت و جنگهای فراوانی در این منطقه میان سپاه اسلام و سلسله «یفتلی» صورت گرفت و همچنین بدخشان سر آغاز قیامهای «ابومسلم» و «سپید جامگان» خراسانی علیه «خلافت اموی» بوده است.
بدخشان در دوره سلطنت سامانیان که از دورههای پر درخشش علم، فرهنگ و تجارت بوده است نقش مهمی در تاریخ خراسان داشته است.
درحال حاضر، اکثر مردم بدخشان که از قوم تاجیک و از نژاد آریایی هستند به زبان فارسی صحبت میکنند. در کنار قوم تاجیک اقوام دیگری چون پشتونها، ازبکها و بلوچها نیز در این منطقه ساکن هستند.
در دهه 80 میلادی هم تعدادی از مسلمانان روسیه پس از پایان جنگ افغانستان و روسیه در این ولایت ساکن شدهاند.
بلندترین سلسله کوههای افغانستان با نام «هندوکش» در این ولایت قرار دارد که کوه «پامیر» و «نوشاخ» از معروفترین آنها هستند.
کوههای پوشیده از برف در این ولایت بزرگترین ذخیره آبی در بدخشان محسوب میشود. با فرا رسیدن تابستان و با آب شدن برفها، رودخانههای این منطقه پر آب میشوند و کشاورزی در این منطقه به خاطر آب فراوان از رونق خوبی برخوردار است.
بیشترین محصولات کشاورزی بدخشان را گندم، جو، و میوههای گوناگون تشکیل میدهد.
مهمترین معدن طبیعی بدخشان، معدن لاجورد در «یمگان» به حجم 300 کیلومتر طول و 47 کیلومتر عرض است که به این منطقه شهرت جهانی بخشیده است.
«ناصر خسرو قبادیانی» که یکی از بزرگترین شاعران زبان فارسی است در سال 394 (ه. ق) در قبادیان بلخ متولد شد و در سال 481 در 87 سالگی در شهر یمگان بدخشان فوت کرد و مزار وی در این ولایت قرار دارد.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com