شفقناافغانستان-امام صادق(ع) در مورد رابطه عمران و آبادانی دنیا با مسئله دین فرمود: «إِذَا صَلَحَ أَمْرُ دُنْیاک فَاتَّهِمْ دِینَک»؛[۱] زمانیکه کار دنیایت بهبود یافت، دین خود را مورد اتهام قرار دهید.
حال سوال پیش می آید که آیا هرگاه وضعیت مالی ما اندکی بهتر شد، باید به دینداری خود بدگمان شویم؟ در پاسخ به این سوال سایت اسلام کوئست آورده است:
پاسخ اجمالی
امام صادق(ع) در مورد رابطه عمران و آبادانی دنیا با مسئله دین فرمود: «إِذَا صَلَحَ أَمْرُ دُنْیاک فَاتَّهِمْ دِینَک»؛[۱] زمانیکه کار دنیایت بهبود یافت، دین خود را مورد اتهام قرار دهید.[۲] اما از آنجا که معنای بسیاری از روایات با توجه به قرآن و روایات دیگر مورد بررسی قرار میگیرد، باید گفت مقصود از این روایت، آن نیست که ما در اصلاح مسائل دنیوی تلاش نکنیم؛ زیرا در آموزههای دینی تلاش برای امر دنیا با هدف برطرف کردن نیازهای خود و خانواده، از بهترین اعمال شمرده شده است. به عنوان نمونه، امام صادق(ع) در این زمینه فرمود: «الْکادُّ عَلَى عِیالِهِ کالْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ»؛[۳] کسی که برای رفاه و آسایش خانوادهاش تلاش مینماید، مانند مجاهد در راه خدا است.
همچنین امام رضا(ع) فرمود: «الَّذِی یطْلُبُ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَا یکفُّ بِهِ عِیالَهُ أَعْظَمُ أَجْراً مِنَ الْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ»؛[۴] کسى که در طلب روزى میکوشد و فضل خدا را میجوید تا مخارج اهل و عیال خود را کفایت کند، اجر و پاداش او از مجاهد راه خدا بیشتر است.[۵]
بنابر این، آنچه از اصلاح دنیا مورد نهی قرار گرفته، آن است که انسان با اصلاح دنیا، دین خود را از بین ببرد؛ یعنی برای رسیدن به منافع مادی ارزشهای دینی را زیر پا گذاشته و از خطوط قرمز عبور کند. در همین راستا امام علی(ع) فرمود: «ولا تُصلِحَنَّ دُنیاک بِفَسادِ دِینِک ومَحْقِهِ…»؛[۶] دنیای خود را با فساد دین خود اصلاح نکنید. و «… وَ لَا تَبِعْ آخِرَتَک بِدُنْیاک…»؛[۷] آخرت خود را به دنیا نفروش.
به عبارت دیگر، بر اساس این روایت، با بهبود وضعیت دنیایی، باید خود را به عنوان یک متهم – و نه مجرم – قلمداد کرده و به ارزیابی عملکرد خود بپردازیم که آیا بر اثر رعایت نکردن آموزهای از آموزههای دینی بوده که در امور دنیایی به پیشرفتهایی دست یافتهایم که در این صورت باید به جبران آن بپردازیم، و یا آنکه این بهبود وضعیت، حاصل تلاش و فعالیت حلالمان بوده که چنین پیشرفتی نه تنها دینمان را تضعیف نمیکند، بلکه موجب تقویت آن نیز خواهد شد.
[۱]. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول ص، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ص ۳۵۹، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
[۲]. ر. ک: «نقش دین در دنیای مدرن و متحول»، ۱۰۶۹۱؛ « ارتباط انسان، دین و دنیا»، ۱۱۴۷۲؛ «کارکرد دین در دنیای مدرن»، ۷۶۵؛ « رفاه و آسایش در دنیا و آخرت»، ۲۹۰۲؛ « روحانیت و ورود به دنیا»، ۹۹۴.
[۳]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ۵، ص ۸۸، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
[۴]. همان.
[۵]. ر. ک: «نقش انسان در به دست آوردن روزى»، ۱۰۹؛ خرابی دنیا و آبادانی آخرت در کلام امام علی(ع)»، ۴۶۲۲۷.
[۶]. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق، زکار، سهیل، زرکلی، ریاض، ج ۲، ص ۱۶۰- ۱۶۱، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
[۷]. تحف العقول عن آل الرسول ص، ص ۶۹.
