شفقناافغانستان – ریاست امنیت ملی در چند روز گذشته اطلاع داد که برخی جاسوسان چینی را در کابل بازاداشت کرده است. این خبر هرچند از مجرای ریاست امنیت ملی به نشر نرسید و نخستین بار آن را یک رسانه هندی گزارش داد، ولی معلوم میشود که پکن در کشور نفوذ گسترده یافته است.
جاسوسان چینی از شهرنو کابل؛ جایی که یک محله دیپلماتیک شناخته میشود، بازداشت شدهاند؛ جایی که سفارتخانهها و مراکز دیپلماتیک کشورهای مختلف وجود دارد.
امنیت ملی گفته که این جاسوسان برای شناسایی و ترور فعالان ایغور که در افغانستان هستند، کار کرده و با شبکه حقانی و برخی گروههای تروریستی دیگر نیز ارتباط داشتند.
بر بنیاد اطلاعات ریاست امنیت ملی، از نزد جاسوسان چینی مواد منفجره و اسناد و شواهدی به دست آمده که ارتباط آنان را با گروههای تروریستی مثل طالبان و داعش و شبکه حقانی تثبیت میکند.
چند روز قبل تعدادی از رسانههای داخلی گزارش دادند که در پی درز اطلاعات محرمانه، مشخصات نزدیک به دو میلیون نفر از اعضای کادر حزب کمونیست چین افشا شده است. این مسئله باعث شد تا هویت تعدادی از جاسوسان چینی نیز افشا شود. دولت افغانستان نیز به سرعت این افراد را در کابل بازداشت کرد.
یک رسانه هندی در مورد بازداشت این افراد نوشته است که دولت افغانستان در جریان بازداشت جاسوسان چینی قرار گرفته و امرالله صالح، معاون اول ریاستجمهوری و رئیس امنیت ملی افغانستان، مسئول بررسی مسئله شده است. به نقل از این رسانه هندی، آقای صالح از دولت چین خواسته است تا از دولت افغانستان بابت فرستادن این جاسوسها عذرخواهی کند.
بازداشت این تعداد جاسوس یک کشور در افغانستان تا به حال سابقه نداشته است. گفته میشود کشور چین از افغانستان خواسته است تا این مسئله را مسکوت بگذارد؛ اما به نظر میرسد، رسانهها پیش از هرگونه اقدام دولت از مسئله باخبر شدهاند. اما سوال اساسی این است که جاسوسان چینی در افغانستان چه میکردند؟ چرا افغانستان برای چین این قدر مهم است که تعداد زیادی از جاسوسهای خود را به این کشور بفرستد؟ و مهمتر از همه چرا این افراد با خود مواد انفجاری داشتهاند؟
رسانهها نوشتهاند که جاسوسان چینی با میانجیگری سازمان اطلاعاتی آیاسآی پاکستان با شبکه حقانی مرتبط با گروه طالبان، رابطه برقرار کرده بودند. «لی یانگ یانگ»، نخستین جاسوسی بود که دهم دسامبر در منطقه حفاظت شده شیرپور کابل بازداشت شد. یانگ همراه با «شاهونگ» با رهبر گروه حقانی نیز دیدار کرده بودند. به احتمال زیاد جاسوسان چینی برای شبکه حقانی بمبهای خطرناک تهیه میکردند زیرا از آنان مواد منفجره از جمله پودر کتامین به دست آمده است که از آن بیشتر برای بیهوش کردن افراد استفاده میشود. این موضوع به این معنی است که این گروه جاسوسی، افرادی را هم پنهان میکردهاند.
مهمترین دلیل ایجاد رابطه میان چین و گروه طالبان، فشار بر امریکا است. مسلما دولت چین از همان آغاز، مخالف حضور و نفوذ بیش از حد امریکا در افغانستان بود؛ اما در آن زمان خطر حضور طالبان در افغانستان که میتوانست زمینه آشوب در منطقه پرتنش سینکیانگ را مهیا کند، دولت چین را متقاعد کرد که ضرورت مبارزه با طالبان در آن مقطع زمانی به نفع چین است.
پس از حضور داعش در افغانستان و سربازگیری آنها از میان اویغورهای چین که مخالف دولت این کشور هستند، چین ناگزیر شد تا از طالبان که اتفاقا با داعش به دشمنی برخاستند، حمایت کند. به این ترتیب، چین هم مانند روسیه، ایران و پاکستان وارد محور حمایت از طالبان شد. این حمایت برای چین دو منفعت داشت: اول این که طالبان میتوانستند بهعنوان نیروی نیابتی چینیها برضد منافع امریکا در افغانستان بجنگند. دوم این که چین از طریق طالبان میتوانست افراطیهای اویغور را در افغانستان از بین ببرد.
اما پرسش این است که چرا چین در افغانستان جاسوس دارد و به دنبال چیست؟
به نظر میرسد چین نیز همانند پاکستان به دنبال تاثیرگذاری بر اوضاع افغانستان از آدرس و راه گروههای تندرو از یک جانب و مهار جنبش مسلمانان ایغور از جهت دیگر است.
چین جنبش مسلمانان ایغور را تروریستی میداند و فعالیت آن را در افغانستان نیز به شدت رصد میکند. این کشور در تلاش است که همانند پاکستان با ارتباط بر قرار کردن با شبکههایی مثل طالبان و حقانی، در افغانستان پس از امریکا اثرات خویش را داشته باشد. همچنان چین در تلاش است که با طالبان و شبکه حقانی ارتباط نزدیک داشته باشد تا بتواند جنبش ترکستان شرقی را که سازمانی جهادی مربوط به مسلمانان ایغور است، نابود کند.
از جهتی دیگر، چون چین در سطح جهان رقیب امریکا است، همپیمان نزدیک پاکستان به شمار میرود و با هند بر سر منطقه رقابت تنگاتنگ دارد، نمی تواند از وضعیت افغانستان بیتفاوت بگذرد. این کشور میخواهد افغانستان برای امریکا جنهم باشد، نفوذ هند در آن کاسته شود و مسلمانان ایغور نیز مهار گردد.
به نظر میرسد چین از این که مسلمانان ایغور از سوی هند علیه منافعش استعمال شود، هراس دارد و از این جهت خود دست به کار شده تا جلو آن را بگیرد.
در یک کلام، چین سه هدف را از دخالت جاسوسی در افغانستان دنبال میکند: مهار ایغورها، جنهم سازی برای امریکا و حذف اثرات هند.
تا این سه هدف در کادر سیاست خارجی چین در قبال افغانستان وجود داشته باشد، بدون شک پکن آرام ننشسته و هر روز جاسوسان بیشتر خواهد فرستاد.
