شفقنا افغانستان – در افغانستان هر سال همزمان با فرارسیدن فصل سرما، موارد مسمومیت ناشی از گاز مونوکسید کربن یا به اصطلاح عام گازگرفتگی و زغالگرفتی افزایش مییابد.
به گزارش شفقنا افغانستان، آماری که اخیرا منتشر شد، در کمتر از یک ماه زمستان امسال، ۲۴ نفر در سراسر کشور بر اثر گازگرفتگی جان باخته و حدود 900 نفر دیگر مسموم شدهاند.
عدم رعایت نکات ایمنی و بیاحتیاطی هنگام استفاده از وسایل گرمایشی از جمله بخاری و معیارینبودن این وسایل، عوامل اصلی مسومیت ناشی از گاز مونوکسید کربن در افغانستان دانسته میشود.
در این مطلب به چیستی گاز مونوکسید کربن، چگونگی مسمومیت این گاز و مهمتر از آن راهکارهایی برای جلوگیری از این مسمومیت پرداخته شده است.
مونوکسید کربن چیست؟
مونوکسید کربن گازی است که بو، طعم و رنگ ندارد. این نوع گاز از سوختن یا احتراق مواد سوختی از جمله گاز، چوب و زعال سنگ تولید میشود.
به تعریف دیگر مونوکسید کربن یک ترکیب شیمیایی است که از سوختن ناقص گاز طبیعی یا سایر محصولات حاوی کربن تولید میشود.
تشخیص این گاز برای انسان بدون ابزار بهدلیل نداشتن رنگ، بو و مزه دشوار است.
موارد زیر از جمله تولیدکنندگان مونوکسید کربن به شمار میروند:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- هر چیزی که زغالسنگ، بنزین، نفت سفید، نفت، پروپان (گاز طبیعی) یا چوب را میسوزاند
- بخاریها (چوبی، گازی یا زعالی)
- اجاق گاز
- آبگرمکنهایی که از گاز استفاده میکنند
- انجینهای موتر
- کبابپز زغالی (زغال چوب هرگز نباید در داخل خانه سوزانده شود)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
چگونگی مسمومیت مونوکسید کربن و علایم آن
مونوکسید کربن زمانی جان انسانها را تهدید میکند که انسانها آن را در فضای بسته تنفس کنند. یعنی وقتی مونوکسید کربن را تنفس میکنید، این سم جایگزین اکسیژن در جریان خون شما میشود و در نتیجه قلب، مغز و بدن شما با کمبود اکسیژن مواجه میشود.
در غلظتهای بالای مونوکسید کربن، مسمومیت کمتر از پنج دقیقه طول میکشد. در غلظتهای کمتر، ممکن است یک ساعت تا دو ساعت طول بکشد تا مسمومیت ایجاد شود.
علائم مسمومیت از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما علائم عمده ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- مشکلات تنفسی، از جمله عدم تنفس، تنگی نفس، یا تنفس سریع
- درد قفسه سینه
- گیجی
- تشنج
- سرگیجه
- خوابآلودگی
- غشکردن
- خستگی
- ضعف و درد عمومی
- سردرد
- فشار خون پایین
- ضعف عضلانی
- ضربان قلب سریع یا غیر طبیعی
- حالت تهوع و استفراغ
- بیهوشی
عوارض
مسمومیت با مونوکسید کربن تهدیدکننده زندگی است. آسیب این گاز بستگی به میزان تنفس آن دارد. مسمومیت با مونوکسید کربن میتواند باعث موارد زیر شود:
- مرگ
- آسیب مغزی که التیام نمییابد.
- آسیب به قلب، که احتمالاً منجر به مشکلات قلبی تهدیدکننده زندگی میشود.
- مشکلات تنفسی
- از دستدادن حافظه
- مسمومیت با گاز مونوکسید کربن میتواند زن باردار را تحت تاثیر قرار دهد و منجر به سقط جنین یا رشد غیرطبیعی جنین شود.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
مونوکسید کربن تمام انسانها و حیوانات را تحت تأثیر قرار میدهد، اما کودکان خردسال و نوزدان، افراد مسنتر، افراد مبتلا به بیماریهای ریوی یا قلبی، افرادی که در ارتفاعات هستند و سیگاریها در معرض خطر بالا قرار دارند.
راههای جلوگیری از مسمومیت با مونوکسید کربن
- بازرسی سالانه وسایل سوختسوز؛ در ابتدای هر فصل به ویژه در زمستان یک متخصص آموزش دیده را استخدام کنید تا وسایل سوختسوز خانه شما را بررسی کند، از جمله:
- بخاریهای گازی یا نفتی
- شومینهها
- اجاق های چوبی.
- دودکشها (انسداد و ترک خوردگی را بررسی کنید).
- کوره های نفت و گاز
- آبگرمکن گازی
- محدوده گاز و فر
- خشک کنهای گازی
لوازم خانگی را هوشمندانه انتخاب و استفاده کنید
- وسایلی را انتخاب کنید که دود را به بیرون تخلیه کنند. آنها باید به درستی نصب و نگهداری شوند.
- تجهیزات گازی را بخرید که دارای مهر سازمان استاندرد باشد.
- دستورالعملهای مربوط به هر وسیله سوختسوز را دنبال کنید.
- از سوخت مناسب برای هر بخاری گازی یا نفتی استفاده کنید.
- اگر مشکوک هستید که چیزی درست کار نمیکند، با یک متخصص تماس بگیرید تا وسایل گازسوز شما را بررسی کند.
- هرگز از اجاق گاز یا خشککن لباس به عنوان منبع گرمایش استفاده نکنید.
- هرگز در اتاقی نخوابید که دارای بخاری گازی یا نفتی بدون گاز است.
حسگر مونوکسید کربن نصب کنید
- یک حسگر مونوکسید کربن در خانه خود نصب کنید.
- ردیاب را هر پنج سال یکبار تعویض کنید.
- باتریهای ردیاب را به طور منظم یا هر شش ماه یکبار تعویض کنید.
- ردیاب را در مکانی قرار دهید که در صورت به صدا درآمدن زنگ آن را بشنوید.
فضای کار خود را تهویه کنید
- اگر در محیطی کار میکنید که سطوح بالای مونوکسید کربن وجود دارد، از تجهیزات ایمنی مانند ماسک تنفسی استفاده کنید و مطمئن شوید که ساحهای که در آن کار میکنید دارای تهویه مناسب است.
- در جاهایی که تهویه دارید، مطمئن شوید که ناحیه مقابل دریچه خالی از زباله یا انسداد است.
- اگر مشکوک به قرارگرفتن در معرض مونوکسید کربن هستید یا علائم مسمومیت با مونوکسید کربن را دارید، فوراً از منطقه خارج شوید و ضمن تماس با اورژانس، هوای تازه را جستجو کنید.
- اگر فرد در گاز مونوکسید کربن تنفس کرد، بلافاصله او را به هوای تازه منتقل کنید. فوراً به دنبال پزشکی باشید.
بازگذاشتن دروازه پارکینگ
- قبل از روشنکردن ماشین/موتر دروازه گاراژ را باز کنید.
- هرگز ماشین را در گاراژ روشن رها نکنید، به خصوص اگر گاراژ به خانه متصل است.
- هرگز هنگامی که در ماشین/موتر میخوابید، شیشههای ماشین را کاملا بسته نکنید.
- در داخل ماشین گاز روشن نیست.
منابع:
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/carbon-monoxide/symptoms-causes/syc-20370642
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15663-carbon-monoxide-poisoning
