شفقنا افغانستان – سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) از کشورها خواسته است که بازگشت اجباری مهاجران افغانستان را فوراً تعلیق کنند تا شرایط بازگشت ایمن، داوطلبانه و با عزت فراهم شود.
به گزارش شفقنا افغانستان، این سازمان امروز (سهشنبه، 13 جوزا) با نشر گزارشی از افزایش شدید بازگشت اجباری مهاجران به ویژه خانوادههای مهاجر از ایران ابراز نگرانی کرده است.
سازمان بینالمللی مهاجرت گفته است که در جریان ماه می، بازگشت 15 هزار و 675 خانواده مهاجر از ایران را ثبت کرده که در مقایسه با ماه اپریل 2.3 برابر افزایش را نشان میدهد. در ماه اپریل چهار هزار و 142 خانواده از ایران بازگشته بودند.
سازمان بینالمللی مهاجرت گفته است که این افزایش در پی اعلام اخیر مقامهای ایرانی مبنی بر تشدید اخراج اتباع افغانستان است.
به گفتهی این سازمان، مقامهای ایران در یک بیانیه عمومی که در اواخر ماه می منتشر شد، ششم جولای 2025 را ضربالاجل خروج برای تمام افراد بدون مدرک تعیین کرده که شامل چهار میلیون مهاجر میشوند.
46 درصد بازگشتکنندگان از ایران کودکان هستند
به گفته سازمان بینالملی مهاجرت، بین جنوری تا می 2025، بیش از 457 هزار افغانستانی از ایران بازگشتند که 27 درصد آنان خانوادهها بودند.
این سازمان اشاره کرده است که تفکیک جنسیتی و سنی عودتکنندگان که با خانوادههایشان بازگشتهاند، شامل 28 درصد زن، 46 درصد کودک و 26 درصد مرد بوده است.
سازمان بینالمللی مهاجرت گفته است که نسبت خانوادهها در میان عودتکنندگان به طرز چشمگیری افزایش یافته است.
براساس آمار این سازمان، در ماه می خانوادهها تقریباً 44 درصد از کل عودت کنندگان را تشکیل میدادند، در حالی که این نسبت در ماه اپریل 26 درصد بود و جمعیت بازگشتی عمدتاً مردان مجرد بودند.
سازمان بینالمللی گفته است که مجدداً درخواست فوری خود را از همه کشورها تکرار میکند تا فوراً بازگشت اجباری افغانستانیها را بدون توجه به وضعیت مهاجرت آنها تا زمانی که شرایط بازگشت امن، داوطلبانه و با عزت فراهم شود، متوقف کنند.
«اتباع خارجی غیرمجاز تحت هیچ شرایطی نمیتوانند در ایران بمانند»
مقامهای ایران میگویند که قرار است دو میلیون مهاجر که دارای برگه سرشماری هستند و دو میلیون مهاجر بدون اسناد به افغانستان بازگردانده شوند.
سعید منتظرالمهدی، سخنگوی فرماندهی کل انتظامی ایران گفته است که اتباع خارجی غیرمجاز تحت هیچ شرایطی نمیتوانند در ایران باقی بمانند.
به نقل از خبرگزاری مهر، سخنگوی پولیس ایران افزوده است که پولیس برای برخورد با حضور غیرقانونی مهاجران غیرمجاز عزم جدی دارد.
سعید منتظرالمهدی اضافه کرده است که پولیس در یک سال گذشته با اجرای بیش از ۱۲۰۰ عملیات موفق به شناسایی و جمعآوری بیش از یک میلیون و ۱۷۶ هزار نفر از اتباع خارجی غیرمجاز شده است و این افراد پس از طی مراحل قانونی به کشورهای شان بازگردانده شدهاند.
سعید منتظرالمهدی گفته است: «این موضوع همچنان در اولویت اقدامات پلیس قرار دارد و در سال جدید نیز با قاطعیت بیشتری پیگیری خواهد شد.»
خطر آغاز موج جدید اخراج از پاکستان
روند اخراج مهاجران افغانستان همزمان از ایران و پاکستان جریان دارد؛ اما در حال حاضر بازگشت از ایران بیشتر است.
به گزارش خبرگزاری دولتی باختر تحت کنترل طالبان، تنها دیروز ۸۱۱ خانواده از اسلامقلعه و ۱۱۲ خانواده از طریق مرز نیمروز از ایران به افغانستان بازگردانده شدهاند.
طبق گزارش این رسانه، ۱۷۷ خانواده دیروز از پاکستان به افغانستان بازگشتهاند.
در همین حال خطر آغاز موج جدید اخراج مهاجران از پاکستان وجود دارد، زیرا کارتهای اقامت حدود 1.45 میلیون مهاجر تا آخر ماه جون اعتبار دارد و دولت پاکستان تاکنون دربارهی تمدید آن چیزی نگفته است.
اولین موج اخراج مهاجران از پاکستان در نوامبر 2023 آغاز شد و طی دو سال اخیر ادامه داشت. آخرین مرحله برای اخراج 800 هزار نفر دارای کارت «شهروندی افغانستان» در ماه اپریل سال 2025 آغاز شد و تاکنون ادامه دارد.
اما طبق گزارشها، ۱.۴۵ میلیون مهاجر اهل افغانستان در پاکستان کارتهای «پیاوآر» دارند که تا ۳۰ جون ۲۰۲۵ اعتبار دارند. این کارتها یک سند هویتی حیاتی است که برای پناهندگان ثبتنامشدهی افغانستانی صادر شده است.
پیشتر سفارت طالبان در اسلامآباد اعلام کرده بود که دولت پاکستان تصمیم گرفته است که تمام مهاجران افغانستان، از جمله دارندگان کارت «پیاوآر» را بلافاصله از شهرهای اسلامآباد و راولپندی و در آیندهی نزدیک از سراسر پاکستان اخراج کند.
اخراج میلیونی مهاجران به افغانستان در حالی است که وضعیت اقتصادی این کشور روبه وخامت است و از جانب دیگر کمکها بشردوستانه به شدت کاهش یافته است.
دفتر هماهنگکنندهی کمکهای بشردوستانهی سازمان ملل متحد میگوید که با توجه به کاهش چشمگیر بودجه، روند کمکرسانی اولویتبندی شده است و از میان ۲۲ میلیون نفر، ۱۲.۵ میلیون نفر در اولویت قرار دارند. این نهاد گفته است که برای رسیدگی به نیازمندترین افراد، ۱.۶۲ میلیارد دالر بودجه نیاز است.
