شفقنا افغانستان-دیدگاه باراک اوباما درباره نقش آمریکا در خاورمیانه و شمال آفریقا، با تشدید بحران در هر یک از کشورهایی که وی پیشتر الگویی برای استراتژی خود در منطقه معرفی کرده بود، به چالش کشیده شده است: عراق، سوریه، یمن و لیبی.
اوباما پس از عمل به وعده خود مبنی بر پایان جنگ های زمینی آمریکا در منطقه، اکنون به آهستگی ارتش آمریکا را به عراق بازگردانده است. کمپین های ضد تروریستی هدفمند که اوباما تاکنون به نبرد زمینی ترجیح داده، تا حدی افراط گرایان را تضعیف کرده است اما نتوانسته هرج و مرجی را که گروه های تروریستی از دل آن برخاسته اند، فرو بنشاند. در عین حال، درخواست اوباما از دولت های منطقه ای و نیروهای امنیتی محلی برای رهبری و پیشگامی در روند ایجاد ثبات در این کشورها، فقط ضعف این نهادها را نمایان ساخته است.
کاخ سفید تصدیق می کند که تهدید تروریسم در سراسر منطقه گسترش یافته است، اگرچه مقامات آمریکایی می گویند خطر گروه هایی مثل داعش برای آمریکا، از خطری که در زمان اوج قدرت القاعده وجود داشت، کمتر است. با این حال، وزارت دفاع و آژانس های اطلاعاتی آمریکا عمیقا نگران تعداد کشورهایی هستند که با آمیزه ای از هرج و مرج سیاسی و مشکلات امنیتی دست و پنجه نرم می کنند.
آنچه در ادامه می خوانید، نگاهی است به وضعیت کشورهایی که اوباما سعی کرده است مدل جدیدی از استراتژی و سیاست آمریکا در جهان عرب را در آنها پیاده کند:
عراق
ابتدا به نظر می رسد میراث اوباما در خاورمیانه، به جنگ پر هزینه و بدنام عراق پایان دهد. اوباما در اواخر سال 2011، وقتی که از خروج نیروهای آمریکایی از عراق خبر داد، گفت آمریکا در حالی از عراق خارج می شود که پشت سر، کشوری مستقل، با ثبات و متکی به خود باقی می گذارد.
اما سال گذشته، چند هزار نفر از نیروهای آمریکایی به عراق بازگشتند تا به ارتش این کشور در نبرد علیه داعش کمک کنند. در ماه آگوست، آمریکا حملات هوایی علیه مواضع داعش در عراق را آغاز کرد.
منتقدان اوباما وی را به این متهم می کنند که “خروج از عراق” و اهداف سیاسی این تصمیم را بالاتر از مشکلات امنیتی متعاقب خروج از عراق دیده و دنبال کرده است. منتقدان می گویند خروج آمریکا از عراق، منجر به ایجاد یک خلاء شد و قدرت گیری داعش و تصرف بخش های وسیعی از شمال و غرب عراق، محصول همین خلاء بود.
در مقابل، اوباما یکی از دلایل اصلی ظهور داعش را رفتار نادرست دولت سابق عراق علیه اقلیت های مذهبی عنوان کرده است. مقامات آمریکایی اگرچه کمک کردند تا نوری مالکی نخست وزیر پیشین عراق از قدرت کناره بگیرد، اما وضعیت سیاسی این کشور کماکان شکننده و آسیب پذیر باقی مانده است.
بغداد هنوز شاهد حملات تقریبا روزانه پیکارجویان – از جمله حملات انتحاری و انفجار خودروهای بمب گذاری شده- است. هدف از این حملات، تضعیف توان دولت برای حفظ امنیت کشور است.
سوریه
شاید بتوان سوریه را وخیم ترین بحران خاورمیانه عنوان کرد؛ بحرانی که کاخ سفید نیز از ابتدا با آن درگیر بوده است.
اوباما که تلاش می کرد آمریکا را از باتلاق جنگ داخلی سوریه دور نگه دارد، توجه خود را روی حمایت از مذاکرات دیپلماتیکی متمرکز کرد که هدف از آن، برکناری بشار اسد از ریاست جمهوری سوریه بود اما این مذاکرات، متناوبا به شکست انجامید. اوباما پس از حمله شیمیایی در سوریه در سال 2013، تا آستانه حملات هوایی علیه مواضع دولت دمشق پیش رفت اما در نهایت، پس از توافق دمشق با طرح خروج و امحای زرادخانه شیمیایی، از این تصمیم منصرف شد.
وی در همان زمان گفت: “ما حالا فرصتی پیدا کرده ایم تا از طریق دیپلماسی به اهداف خود برسیم.”
اما پس از تقریبا 4 سال درگیری، آتش جنگ داخلی سوریه همچنان می سوزد، بیش از 200 هزار نفر جان باخته اند و بشار اسد کماکان در قدرت است. اوباما، از مخالفت با طرح آموزش و تجهیز نیروهای اپوزیسیون سوریه دست برداشته است، اما این طرح بسیار آهسته پیش می رود.
در نهایت این داعش بود که اوباما را به سمت اقدام نظامی در سوریه سوق داد. آمریکا، همراه با شرکای عرب خود، در ماه سپتامبر حملات هوایی علیه مواضع داعش در سوریه را آغاز کرد اما کاخ سفید کماکان از فقدان یک طرح واضح و روشن برای خروج بشار اسد از قدرت و پایان دادن به جنگ داخلی سوریه، رنج می برد.
یمن
وقتی که اوباما آغاز حملات هوایی علیه داعش در عراق و سوریه را اعلام کرد، یمن را به عنوان الگویی موفقیت آمیز از “مبارزه آمریکا با تروریسم بدون ورود به یک نبرد زمینی” معرفی کرد.
کاخ سفید چند سالی است که از شراکت ضد تروریستی خود با دولت یمن و حملات مبتنی بر پهپادها علیه شاخه خطرناک القاعده در یمن سخن می گوید. ارتش یمن تاکنون کمک های بسیار زیادی را از آمریکا دریافت کرده، به این امید که بتواند خاکریزی مستحکم و کارآمد علیه القاعده در منطقه خلیج فارس بنا کند.
اما حوثی ها بر نیروهای یمنی غلبه کرده و قدرت را به دست گرفته اند. طی چند روز گذشته، آمریکا سفارت خود را در یمن بسته و این موضوع وضعیت کمپین آمریکا علیه تروریسم را پیچیده تر ساخته است.
لیبی
اوباما اگرچه در دوره نخست ریاست جمهوری خود در تلاش بود تا به اقدامات نظامی آمریکا در جهان عرب پایان دهد، اما لیبی جزو آن دسته از کشورها بود که اوباما تمایل داشت مستقیما خود را درگیر آن کند.
آمریکا در سال 2011، به کمپین هوایی ناتو ملحق شد تا از قیام مردم لیبی علیه معمر قذافی حمایت کند؛ دیکتاتوری که پس از سالها حکومت به لیبی، سرانجام سرنگون و کشته شد. اوباما در همان زمان گفت کمک نکردن به مردم لیبی، در واقع به مثابه “خیانت” به ارزش های آمریکایی است.
اما آمریکا و شرکای غربی اش، دوران انتقال قدرت پس از قذافی را به خود لیبیایی ها محول کردند. خشونت های گسترده شبه نظامیان سراسر کشور را به هرج و مرج کشانده و اینک دو دولت و دو پارلمان رقیب، موازی یکدیگر در غرب و شرق کشور فعال هستند.
بین گروه هایی که در لیبی دست به خشونت می زنند، باز هم رد پای داعش دیده می شود. روز یکشنبه گذشته، جنگجویان داعش ویدئویی را منتشر کردند که بریده شدن سر 21 مسیحی مصری در لیبی را به نمایش می گذاشت. بیشتر قربانیان، مردهای جوان و فقیری بودند که به خاطر کار راهی لیبی شده و به اسارت داعش در آمده بودند.
منبع: آسوشیتدپرس
ترجمه: فرهاد فرجاد- شفقنا
انتهای پیام