شفقنا افغانستان – همزمان با گرامیداشت روز جهانی ارتباطات در جهان، گزارشها و دیدگاهها نشان میدهد که در چهار سال پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت، فضای رسانهای و ارتباطی در افغانستان با محدودیتهای جدی روبهرو شده است؛ وضعیتی که به باور ناظران، بر آزادی اطلاعات، فعالیت رسانهها و دسترسی شهروندان به ارتباطات اثر گذاشته است.
به گزارش شفقنا افغانستان؛ روز جهانی ارتباطات در حالی در سطح جهان گرامی داشته میشود که این روز بهعنوان نماد نقش حیاتی رسانهها، اینترنت و فناوری اطلاعات در توسعه جوامع مدرن شناخته میشود؛ جایی که ارتباطات یکی از پایههای اصلی رشد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و علمی به شمار میرود.
در افغانستان، در بیش از دو دهه گذشته، حوزه رسانه و ارتباطات شاهد دورهای از رشد، گسترش رسانهها و افزایش دسترسی به اینترنت بود؛ اما در کنار این پیشرفتها، همواره چالشهایی مانند ضعف زیرساختهای مخابراتی، نابرابری در دسترسی به خدمات ارتباطی و کمبود ظرفیتهای حرفهای نیز وجود داشت.
اما بهویژه در چهار سال پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت، گزارشها و ارزیابیهای نهادهای رسانهای و حقوق بشری از تشدید محدودیتها در فضای رسانهای و ارتباطی خبر میدهند.
بر اساس این گزارشها، دهها رسانه در این مدت فعالیت خود را متوقف کرده و شماری دیگر با محدودیتهای کاری، فشارهای اداری و کاهش آزادی نشر مواجه شدهاند. همچنین در موارد متعدد، خبرنگاران با تهدید، بازداشت و محدودیت در دسترسی به اطلاعات روبهرو بودهاند؛ موضوعی که به گفته ناظران، استقلال رسانهای را به شکل قابل توجهی تضعیف کرده است.
در بخش محتوایی نیز گزارشهایی وجود دارد که نشان میدهد برخی موضوعات سیاسی و انتقادی با محدودیت یا نظارت مواجه شده و این مسئله بر تنوع دیدگاهها در فضای رسانهای تأثیر گذاشته است.
در کنار محدودیت رسانهها، گزارشهایی از محدودیت دسترسی به اینترنت و شبکههای اجتماعی در برخی دورهها نیز منتشر شده است؛ از جمله اختلالها و محدودیتهای گسترده که به گفته نهادهای حقوق بشری، بر ارتباط شهروندان با جهان بیرون و جریان آزاد اطلاعات تأثیر گذاشته است.
در همین حال، کارشناسان ارتباطات میگویند یکی از چالشهای اساسی افغانستان، نبود استراتژی منسجم ارتباطی در نهادهای دولتی و ضعف در استفاده علمی از ابزارهای ارتباطی است؛ در حالی که در بسیاری از کشورها، ارتباطات بهصورت ساختارمند و برنامهریزیشده مدیریت میشود.
به باور آنان، این وضعیت باعث شده افغانستان در استفاده از ظرفیتهای ارتباطی و اطلاعاتی با محدودیت مواجه باشد و در مقایسه با روند جهانی، فاصله بیشتری پیدا کند.
در جمعبندی دیدگاهها آمده است که ترکیب محدودیتهای رسانهای در چهار سال اخیر، ضعف زیرساختهای ارتباطی و نبود سیاستهای منسجم ارتباطی، افغانستان را در وضعیت دشواری در حوزه ارتباطات قرار داده است.
در پایان تأکید میشود که در جهان امروز، ارتباطات تنها ابزار اطلاعرسانی نیست، بلکه یکی از ستونهای اصلی توسعه و مشارکت اجتماعی است و محدودیت در این حوزه میتواند پیامدهای گستردهای برای آینده کشورها به همراه داشته باشد.
