شفقنا افغانستان-
وضعیت مردم سوریه و پناهجویان سوری به مراتب از گذشته نیز وخیم تر است. طی روزهای گذشته “آنتونیو گوترس” کمیسر عالی سازمان ملل در امور پناهندگان طی گزارشی از رکوردی تازه و غم انگیز در رابطه با سوریه خبر داد، به این ترتیب که شمار پناهجویان سوری که نام آنان در فهرست سازمان ملل ثبت شده به 5/2 میلیون نفر بالغ می شود که تنها پنجاه هزار نفر با رکورد افغان ها با 55/2 میلیون نفر پناهجو فاصله دارد. این گزارش در مجمع عمومی سازمان ملل خوانده شد اما فریاد اعتراضی از هیچ کس برنخواست و ظاهرا دنیا حل مساله غم انگیز سوریه را به مدیریت بحران جهانی سپرده و از خود رفع مسوولیت کرده است.
در کشور جنگ زده سوریه نشانه ای از تفاهم نیز دیده نمی شود. شکست مذاکرات اخیر در ژنو میان نمایندگان دولت سوریه و بخش هایی از اپوزیسیون نیز در واقع بازتاب مناسبات قدرت فعلی در این کشور جنگ زده است. مردان اسد در حال حاضر دلیلی برای کوتاه آمدن نمی بینند زیرا در خلال هفته های اخیر نظامیان سوریه پیروزی های بزرگی را در کارنامه خود ثبت کرده اند. در دمشق و حوالی آن اثری از مقاومت مسلحانه دیده نمی شود و حمص در کنترل کامل قوای دولتی قرار گرفته و حلب همچنان در میان مناطق تحت اشغال شورشیان گرفتار است. نیروهای ارتش سوریه که از سوی روسیه تجهیز می شوند به پاکسازی مناطق اشغالی از شورشیان مسلح مشغولند و صد البته جنگ علیه خطر جهادی ها نه تنها با منافع روسیه بلکه با منافع اروپا و آمریکا نیز همخوانی دارد.
بر پایه گزارش های دولت آمریکا در حال حاضر نزدیک به 7500 پیکارجوی خارجی از پنجاه کشور جهان در جنگ سوریه حضور دارند و بدین ترتیب از مدت ها پیش آن چه را که در سوریه می گذرد دیگر نمی توان مصداق جنگ داخلی دانست. نزدیک به دو هزار جهادی سوریه شهروندان اروپایی محسوب می شوند که البته با انگیزه هایی کاملا متفاوت در این جنگ حضور داشته و تنها در وحشیگری با یکدیگر مشترکند.
اما تسویه حساب ها با پیکارجویان جهادی این گروه ها را در وضعیت دشواری قرار داده است. در ماه های اخیر نزدیک به دو هزار نفر از جهادی ها بر اثر جنگ قدرت درونی القاعده قربانی شده اند. یکی از دلایل مهم این نزاع خونین در واقع همان نبود ساختارهای تثبیت شده فرماندهی در القاعده و فقدان ارتباطات داخلی میان آنهاست. گروه های رقیب جهادی در سوریه به نوعی به یکدیگر حسادت می کنند و هر گاه یک گروه موفق به اشغال بخش بزرگی از مناطق سوریه یا کسب تجهیزات جدید شود، گروه های دیگر علیه آن برمی آشوبند. بی تردید ایدئولوژی جهادی ها هم به کار اداره یک کشور نمی آید. جبهه نصرت در سوریه که تنها نماینده به اصطلاح مشروع القاعده در این کشور به شمار می رود تا به امروز گروه رقیب خود یعنی گروه موسوم به دولت اسلامی عراق و بلاد شام را از گردونه خارج کرده است. درگیری علنی میان این دو گروه زمانی آغاز شد که یکی از فرماندهان وابسته به جبهه نصرت بر اثر یک حمله انتحاری افراد گروه دولت اسلامی از پای درآمد. آن فرمانده “ابوخالد الزوری” نام داشت که اهل حلب بود و در افغانستان و عراق جنگیده بود و روابط مستقیمی با رهبری القاعده داشت.
گروه تحت فرماندهی الزوری یعنی احرار شام که سال گذشته و به عنوان زیرمجموعه جبهه نصرت تشکیل شده بود در واقع شامل شورشیانی می شد که از ارتش آزاد سوریه تحت حمایت کشورهای غربی جدا شده بودند. جبهه نصرت در مقایسه با گروه های مشابه از نظر تجهیزات وضعیت بهتری دارد و حتی به جهادی های تحت امر خود حقوق ماهانه نیز می پردازد. وضعیت امروز جنگ در سوریه نشان می دهد که هر سلاحی به خاک آن کشور برسد معلوم نیست که در آینده به دست چه گروهی خواهد افتاد و به همین خاطر شورشیان این امید را که بتوانند رژیم اسد را با کمک های مالی و تسلیحاتی غرب سرنگون کنند از مدت ها پیش کنار گذاشته اند.
مناقشه سوریه از سوی دیگر بازتاب تضادهای شدید و گسترده در خاورمیانه است و به همین خاطر نمی توان انتظار داشت که این جنگ در آینده نزدیک پایان یابد. ظاهرا به اصطلاح مدیریت جهانی بحران تنها سعی می کند که خسارت ها را کاهش داده و از بی ثبات شدن لبنان بر اثر جنگ سوریه جلوگیری کند. به همین خاطر بود که بالاخره پس از تاخیر زیاد در اواسط ماه فوریه دولت جدید لبنان تشکیل شد و گفته می شود که این کار پس از توافق میان عربستان و ایران میسر گشته است، دو کشوری که در لبنان نمایندگان ویژه خود را دارند. حضور و شکیبایی جنبش حزب الله لبنان در دولت جدید این کشور در مورد ترکیب سیاسی دولت نیز حکایت از تاکتیکی مثبت از سوی این گروه دارد.
حزب الله برای این تاکتیک دلایل زیادی دارد. از یک سو با تشکیل دولت جدید لبنان می توان از ورود جهادی ها به این کشور جلوگیری کرد، همان جهادی هایی که طی ماه های اخیر با حملات مرگبار خود بار دیگر جو خشونت و وحشت را به لبنان بازگردانده اند. بدین ترتیب حزب الله می تواند با فراغ خاطر بیشتری از نیروهای اسد در جنگ سوریه حمایت کند و از سوی دیگر حزب الله می تواند چهره ای متفاوت به عنوان قافله سالار مبارزه علیه تروریسم جهانی و القاعده از خود ارائه دهد. این وضعیت نه تنها برای اسد خوشایند است بلکه روسیه نیز می تواند بدون آن که نگران اعتراض های غرب باشد به پشتیبانی تسلیحاتی از دمشق ادامه دهد.
از زمان توافق بر اسر امحاء سلاح های شیمیایی سوریه، حزب الله لبنان نیز از پتانسیلی نظامی و جدی در برابر اسراییل برخوردار شده است. آن چه از نظر تحلیل گران دور مانده است این که اسراییل در ماه های اخیر حملات هوایی خود علیه مواضع حزب الله در لبنان را افزایش داده و اخبار این حملات به نوعی در میان گزارش های دیگر گم شده است اما این اقدام اسراییل حاکی از همان مناسبات چند لایه ایران و اسراییل است که اینک تغییری اساسی را نشان می دهد. اسراییل در سال گذشته همواره هشدار می داد که حمله به ایران اجتناب ناپذیر است اما حال کاملا مشخص است که اسراییل کاملا در بن بست قرار دارد.
اگرچه که هنوز نمی توان در مورد سرعت تنش زدایی میان ایران و آمریکا پیش بینی کرد اما یک مساله کاملا روشن است که با روی کارآمدن حسن روحانی، رییس جمهور جدید ایران، این کشور چهره ای جدید و متفاوت از خود به دنیا ارائه می کند، چهره ای که همه نقشه های رییس دولت اسراییل در مورد ایران را نقش بر آب خواهد کرد. تلاش های منطقی ایران در رابطه با پرونده هسته ای نیز فشارهای آمریکا بر اسراییل را در رابطه با خاورمیانه به عنوان منطقه ای عاری از سلاح های هسته ای افزایش خواهد داد. در عین حال اسراییل نیز از قدرت گرفتن جهادی ها در کنار مرزهای خود احساس خطر می کند و چه بسا امروز رژیم (تضعیف شده اما کارآمد) بشار اسد را به تغییر رژیم در سوریه ترجیح می دهد.
در سوی دیگر ایران نیز در حال حاضر با دولت حماس ارتباط چندانی ندارد و به نظر می رسد که روابط تهران با تشکیلات خودگردان فلسطینی و شخص پرزیدنت محمود عباس بهبود یافته باشد. اگرچه که ایران هرگز در مورد مواضع همیشگی خود درباره مساله فلسطین تجدیدنظر نخواهد کرد اما رویه فعلی تهران بیش از پیش به انزوای عربستان سعودی در منطقه منجر می شود. عربستان می داند که دیگر نمی تواند به آمریکا به عنوان یک متحد بسیار نزدیک اعتماد کند زیر شاهد بوده است که نه تنها آمریکا از سقوط حسنی مبارک در مصر جلوگیری نکرد بلکه از حمله نظامی مطلوب ریاض به سوریه نیز خودداری کرد. بدین ترتیب عربستان هم در نهایت چاره ای جز این نخواهد داشت که از حمایت جهادی ها و هواداران القاعده در سوریه دست برداشته و به هر حال با دیگر کشورهای منطقه از جمله ایران برای یافتن راه حلی نهایی برای پایان دادن به جنگ در سوریه همکاری کند.
اما نیروهای تندرویی مانند کارگزاران القاعده در سوریه که از حمایت های ریاض برخوردارند در میان ملت های منطقه جایگاهی ندارند. این مساله اتفاقی نیست که در روزهای اخیر در شهرک های حومه دمشق نیروهای شورشی و سربازان دولتی اگرچه که یکدیگر را در آغوش نکشیدند اما به یکدیگر سیگار تعارف کردند. می توان امید داشت که آن روح سنتی مداراگری در کشورهایی مانند سوریه و لبنان که تا به امروز زندگی مسالمت آمیز میان اهل تسنن و شیعیان را ممکن کرده است بار دیگر جانی تازه گرفته و در دراز مدت نتایج مثبت خود را نشان دهد. بدین ترتیب تلاش های عربستان برای دامن زدن به جنگ های فرقه ای نمی تواند به اعتبار منطقه ای و جهانی این کشور بیفزاید.
با این حال جنگ در سوریه همچنان ادامه دارد و در حال حاضر به هیچ عنوان نمی توان برای پایان این جنگ در آینده نزدیک پیشگویی کرد.
منبع: نویه تسورشرتسایتونگ (سوییس)
ترجمه:شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com