شعارهای انتخاباتی؛ یادداشتی از عاطفه قانع

شفقنا افغانستان-ظهور انتخابات به عنوان رقابتی که در آن جناح‌های مخالف برای امتیازات ناشی از آن، رقابت می‌کنند؛ حامیان و مدافعان در صدد هستند که از نامزد خود تصویر فردی را ترسیم کنند که از پیش، پیروزی او قطعی است. در این میان معلوم می‌شود تقریباً در نقاط مختلف کشور، تصویرهای بزرگ کاندیدان خودنمایی می‌کند.

«حاکمیت قانون و مبارزه با فساد»، «رشد اقتصادی و کاهش فقر» «لقمة مظلوم را از حلق ظالم باید کشید» و «اصلاح و دوام»،کلیدواژه‌های سخنان نامزدها و شعارهای انتخاباتی آنان شده است.

یکی سخن از تحول و تداوم می‌زند و دیگری از اصلاح و همگرایی می‌گوید و یک نامزد دیگر در صدد این است که لقمة مظلوم را از حلق ظالم بکشد و دیگری به اصلاح و دوام می‌اندیشد و ادعا می‌کند اینکه هیچ افغانی از افغان دیگر برتر نیست؛ و با شعار پیش به سوی افغانستان متحد و یکپارچه پا به عرصه می‌گذارد.

داشتن شعار انتخاباتی از سوی نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری در تمام کشور‌ها امری مرسوم و طبیعی است و حتی شاید ضروری به نظر می‌رسد؛ چراکه شعار انتخاباتی، شناسنامة یک کمپاین و خلاصه‌شدة برنامه‌های اجرایی هر ستاد انتخاباتی است. یعنی تمام آنچه که به عنوان یک برنامه در نظر دارند، در یک شعار انتخاباتی خلاصه می‌شود.

انتخاب شعار انتخاباتی برای کاندیداهای ریاست‌جمهوری تا حدودی تعیین‌کنندة منش، روش و جایگاه جناحی و سیاسی کاندیداها به شمار می‌رود. باید توجه داشت مهم‌ترین مشخصة یک شعار انتخاباتی این است که مسئلة مهم انتخابات را بشناساند و با ساختار زبانی گروه مخاطب خود سازگار نماید و همفکر با مخاطب خود باشد.

اویلسون یکی از پژوهشگران آمریکایی، با اشاره به مهارت‌های شناختی مخاطبان می‌گوید: «مخاطبان واقعی کسانی هستند که هنگام رویارویی با پیام، مجهز به دانش و تجربه‌های شخصی خود هستند و قادرند آنها را نه‌تنها در تفسیر پیام مورد استفاده قرار دهند، بلکه در برابر جهت‌گیری آن نیز مقاومت کنند. همچنین برخی از پژوهشگران معتقدند که «مخاطبان از نظر تأثیرپذیری نیز با یکدیگر متفاوت‌اند. عده‌ای از مخاطبان گروه کوچکی را مرجع قرار می‌دهند و عده‌ای دیگر دیدگاه وسیع‌تری نسبت به واقعیت‌ها دارند. بهترین چیزی که می‌توان انتظار داشت، آن است که باورهای خاص دربردارندة نگرش‌های خاص است که به نوبة خود باعث به‌وجود آوردن رفتارهای خاص می‌شود.

مخاطبان همیشه دارای نیروی قضاوت قوی نیستند. آنان از منتخبان خود انتظار دارند ایده‌ها و آرزوهای آنان را پاسخ دهند. «عقیدة مخاطب گاهی ناشی از عقل و منطق نیست، بلکه امری تلقینی است و این هیئت‌های انتخاباتی هستند که عقاید و آرای انتخاب‌کنندگان را تا حدودی در دست دارند.» هرچه موقعیت برای پیام‌گیر مبهم باشد و پیام‌گیران از افرادی ناآگاه تشکیل شده‌باشند و نامزدهای انتخاباتی را از قبل نشناسند، بیشتر تحت تأثیر پیامهای تبلیغاتی قرار می‌گیرند. بی‌اطلاعی و ناآگاهی از ماهیت پیام، سبب تسریع فرایند تلقین می‌شود. افراد بی‌سواد بیشتر به گفته‌های افرادی اعتماد می‌کنند تا به تحلیل مشاهدات عینی خود. چون مشاهدات آنان، محدود، نارسا و ضعیف است و ناآگاه . زودباورند.

همچنین افرادی که فرصت روزنامه‌خواندن و یا اطلاع‌گرفتن از اخبار را ندارند، یا حس کنجکاوی و تحقیق در آنان وجود ندارد، اقشاری زودباورند. هر اندازه پیامگیر قدرت انتقاد کمتری داشته باشد، بیشتر تحت تأثیر نامزدهای انتخاباتی قرار می‌گیرد و زودتر اغوا می‌شود. افراد کم‌هوش قدرت انتقاد کمتری دارند. بنابراین فرد کم‌هوش قدرت بررسی موقعیت نامزدهای انتخاباتی را ندارد و به‌علاوه، افراد خجالتی که توان بیان انتقاد ندارند، زود باورترند. هر قدر پیام با عقاید و احساسات نزدیک‌تر باشد، فرد آن را بهتر می‌پذیرد.

از ویژگی‌هایی که پیام یا شعار انتخاباتی باید داشته باشد، علاوه بر ویژگی‌های عمومی‌هر پیام مانند قابل‌فهم بودن، ساده‌بودن و… ویژگی‌های خاص پیام انتخاباتی نیز در آن رعایت شود. در مبارزات انتخاباتی شعارهای خوب و مناسب که بیانگر دردِ دل مردم باشد، اثربخش است و موجبات افزایش آرا را فراهم می‌سازد. انتخاب و گزینش هنرمندانة کلمات در تدوین شعار تأثیر به‌سزایی دارد. شعارها نباید رؤیایی و دست‌نیافتنی باشد. مردم بلافاصله پس از شنیدن یک شعار، معنی آن را می‌فهمند و اگر اینگونه استنباط کنند که دارند فریب می‌خورند، نامزد انتخاباتی را نمی‌پذیرند و او را به آسانی رها می‌کنند. تجربه نشان می‌دهد، شعارهای تکراری که در ادوار گذشته مورد استفاده قرار گرفته، کارآیی نداشته و با روحیة رأی‌دهندگان سازگاری ندارد. با این حال، شعار انتخاباتی دارای وزن و قافیه که بیانگر نیازها و خواسته‌های به‌حق رأی‌دهندگان حوزة انتخابیه باشد؛ اگر با اقبال عمومی‌مواجهه شود، در مدت زمان کوتاه از طریق فرد به فرد، با سرعت به جمعیت طرفدار منتقل شده، از سوی حامیان توصیه و تأکید می‌شود. چیزی دیگری که در کنار شعار در تبلیغات انتخاباتی در پوسترها و آگهی‌ها دیده می‌شود، استفاده از چهره‌های محبوب است. در هر جامعه‌ای برخی از چهره‌ها وجود دارد که با علایق و خاطراتی همراه است. می‌توان گفت که صحنة انتخابات به عنوان یکی از مهم‌ترین حرکت‌های اجتماعی، محل مناسبی برای استفاده از چهره‌های محبوب است. این چهره‌ها بر حسب موقعیت خود، دارای اعتبار و جذابیت هستند و استفاده از آنها به عنوان پیام‌دهنده، نفوذ پیام را کارا و موثر می‌کند. به این ترتیب یک نامزد پست ریاست‌جمهوری، می‌تواند با مطرح‌ساختن مسائل و موضوعات تازه و نو، پیامگیران را در مقابل موضوع ارائه شدة دیگر، مصون کند.

انتهای پیام

www.afghanistan.shafaqna.com