شفقنا افغانستان- در ماه حمل سال ۱۳۹۳، رایدهندگان در افغانستان مردم در مهمترین انتخابات از زمان سقوط طالبان در سال ۱۳۸۰، به پای صندوقهای رای خواهند رفت. با در نظر داشت اینکه قرار است نیروهای بینالمللی در ختم سال میلادی ۲۰۱۴ کشور را ترک کنند، انتقال سیاسی آرام بالاثر یک انتخابات قابل قبول، اساسی برای ثبات در این کشور پنداشته میشود. این گزارش یک استراتژی یا روش ضد تقلب را پیشنهاد میکند تا میزان مشارکت را بلند برده و موجب یک روند انتخاباتی قابل اعتماد گردد. نویسنده این گزارش، مشاور ارشد پالیسی اداره مبارزه با ارتشا و فساد اداری افغانستان و رییس دیدهبان دموکراسی افغانستان میباشد. او قبلا از سال ۱۳۸۳ الی سال ۱۳۹۱در مقامات بلندرتبه کمیسیون مستقل انتخابات ایفای وظیفه کرده است.
فشرده
• به تاریخ ۱۶ حمل سال ۱۳۹۳، مردم افغانستان به پای صندوقهای رای خواهند رفت تا در انتخاباتی رای دهند که پس از سقوط طالبان در سال ۱۳۸۰، مهمترین انتخابات پنداشته میشود.
• نبود امنیت ازسال ۱۳۸۴ بدینسو مشکل اساسی برای روند انتخابات بوده است.
• در حالیکه امنیت مشکل اساسی برای انتخابات سال ۱۳۹۳ خواهد بود، درسهای آموخته از انتخابات گذشته پیشنهاد میکند که نیاز مبرمی وجود دارد تا یک روش موثر ضد تقلب را ایجاد کرد.
•کمیسیون مستقل انتخابات باید روی تدابیر کاهش خطرات وضعیت خراب امنیتی و روش موثر ضد تقلب تمرکز کند. این تدابیر باید وسیعا با تمام جوانب ذیدخل مورد بحث قرار گرفته و کمیسیون مستقل انتخابات باید تعهدش را جهت اجرای آن به اطلاع همگان برساند.
مشکلات امنیتی
ناامنی از سال ۱۳۸۴ بدینسو مشکل اساسی برای انتخابات افغانستان بوده است. در انتخابات سالهای ۱۳۸۸و ۱۳۸۹، وضعیت بدامنیتی علت اساسی عدم اشتراک میلیونها رایدهنده احتمالی در انتخابات بوده است. خلاصه، وضعیت بد امنیتی زمینه را برای تقلب گسترده مساعد ساخت.
از آن زمان تاکنون، وضعیت امنیتی بدتر شده است. بهنظر میرسد که حملات قوای نظامی امریکا توانایی طالبان را در جنوب و شرق کشور درهم شکسته است اما این دستآوردها شکننده و تداومناپذیر است. برعلاوه، خروج عساکر بینالمللی خلای قدرت را در اطراف کشور ایجاد خواهد کرد که احتمال دارد جای آنها را طالبان و سایر عناصر ضد دولت گرفته و این دقیقا زمانی رخ خواهد داد که آمادگیها برای انتخابات آغاز میشود.
شمار قوای امنیتی افغانستان در حال حاضر به ۳۵۲۰۰۰ سرباز و افسر میرسد. با این وجود، نیروهای امنیتی افغانستان از نظر تجهیزات، نیروی هوایی، حمایت لوژستیکی و نیروی بشری آموزش یافته جهت مقابله با حملات پیچیده شورشیان، فاقد تواناییهای لازم میباشند. بیشتر این قابلیتها از سوی آیساف فراهم شده است.
حفظ امنیت با حمایت کاهشیافته آیساف مشکل بزرگی برای انتخابات ریاستجمهوری و شوراهای ولایتی آینده خواهد بود. در جریان پروسه انتخابات، ترتیبات امنیتی باید اتخاذ گردد.
در مرحله قبل از انتخابات، نهادهای امنیتی باید فهرست مراکز رایدهی را که از سوی کمیسیون مستقل انتخابات تهیه شده است، بررسی کنند و روشن بسازند که در کدام مراکز نیروهای امنیتی قادر به تامین امنیت میباشند. تجارب انتخابات گذشته نشان میدهد که ارزیابی فهرست مراکز رایدهی یک پروسه مشکل میباشد.
بهخصوص مقامات امنیتی افغانستان اکثرا سعی میکنند تا تصویر خوشبینانه را از وضعیت امنیتی در کشور ارایه کنند و بنابراین شمار زیادی از مراکز رایدهی را حتا زمانیکه این مراکز در خطرناکترین محلات کشور قرار داشته باشند، بهصورت غیرواقعبینانه امن اعلام میکنند. کمیسیون مستقل انتخابات خودش باید روش ارزیابی امنیتی مستقلی را دارا باشد. در صورتیکه تفاوت میان یافتههای کمیسیون و یافتههای نیروهای امنیتی ملی افغانستان موجود باشد، کمیسیون مستقل انتخابات در نهایت باید نهادی باشد تا در رابطه به گشایش یا عدم گشایش مراکز رایدهی در مناطق مشخص تصمیم اتخاذ کند.
آزمایش واقعی وضعیت امنیتی، پروسه ثبتنام رایدهندگان خواهد بود که به اساس معلومات کمیسیون مستقل انتخابات از تاریخ اول ثور الی ۳۰ اسد سال روان ادامه مییابد. مراکز ثبتنام رایدهندگان در تمام مراکز ولسوالیها و ولایات ایجاد خواهد شد.
در مرحله قبل از انتخابات، موضوع عمده برای کمیسیون مستقل انتخابات عبارت از حمایت لوژستیکی نیروهای امنیتی ملی افغانستان و آیساف خواهد بود. برای نخستینبار پس از سال ۱۳۸۰ خورشیدی، انتخابات در فصل بهار دایر خواهد شد، بدین معنی که اکثر آمادگیهای لوژستیکی باید در فصل زمستان گرفته شود. این موضوع مشکلات لوژستیکی را بار میآرود زیرا زمانیکه مواد انتخاباتی باید انتقال یابند، اکثر ولایات پوشیده از برف خواهند بود.
هماهنگی موثر امنیتی میان کمیسیون مستقل انتخابات و نیروهای امنیتی ملی افغانستان مهم بوده و نیز آگاه ساختن مردم از آمادگیهای امنیتی تاثیر روانی داشته و بالنوبه میزان مشارکت مردم را در روند انتخابات افزایش خواهد داد. ترتیبات خاص امنیتی باید برای نامزدان زن که در شرایط کنونی کشور خیلی آسیبپذیر میباشند، اتخاذ گردد.
روش ضدتقلب
در حالیکه امنیت مشکل اساسی برای انتخابات سال ۱۳۹۳ خواهد بود، درسهای آموخته شده از انتخابات گذشته پیشنهاد میکند که نیاز مبرمی وجود دارد تا یک روش موثر ضد تقلب ایجاد گردد. این روش نه تنها باید از سوی کمیسیون مستقل انتخابات عملی شود بلکه توسط نامزدان، کارمندان دولت، مشاهدان، ناظران، رسانهها و جامعه مدنی تطبیق گردد. این روش باید بر جلوگیری، کشف و کاهش تقلب استوار باشد. در انتخابات گذشته، تقلبات گسترده کشف گردید و میلیونها رای باطل شد اما چون از آنها جلوگیری صورت نگرفت، به نتایج انتخابات اثرات بد وارد کرد.
اقدامات ممکنه ضد تقلب برای کمیسیون مستقل انتخابات
کمیسیون مستقل انتخابات که منحیث یک نهاد قانونی مسوولیت برگزاری و نظارت از انتخابات را در کشور دارا میباشد، باید تدابیر ذیل را در نظر گیرد:
۱٫ ارزیابی مستقلانه از امنیت مراکز رایدهی
کمیسیون مستقل انتخابات باید موعدی را برای نیروهای امنیتی ملی افغانستان تعیین کند تا این نیروها ارزیابی امنیتیشان را برای کمیسیون مستقل انتخابات ارایه کنند. این موعد باید طوری تعیین گردد تا زمان کافی جهت انتقال اوراق رایدهی و سایر مواد حساس از کابل به ولایات وجود داشته باشد. عدم وضاحت در رابطه به امنیت مراکز رایدهی میتواند منجر به عدم کنترول بالای اوراق رایدهی گردد. همچنان کمیسیون مستقل انتخابات باید ارزیابی امنیتی از مراکر رایدهی را بهوسیله دفاتر ولایتیاش انجام دهد. هردو ارزیابی امنیتی باید قبل از اتخاذ تصمیم نهایی از سوی کمیسیون مبنی بر اینکه کدام مراکر رایدهی از امنیت کافی برخوردارند تا مواد انتخاباتی را دریافت کنند، مورد مقایسه قرار گیرند.
۲٫ کنترول جدی در رابطه به پیگیری مواد حساس
چنانکه در سال ۱۳۸۹ انجام شد، تمام مواد حساس باید دارای بارکود بوده و در سرتاسر این پروسه از کابل تا ولایات و از ولایات به ولسوالیها و مراکز رایدهی و دوباره به مراکز شمارش آرا، پیگیری شوند.
۳٫ استخدام شفاف و بررسی کارمندان انتخاباتی
کارمندان موقت کمیسیون مستقل انتخابات بهخصوص ناظمان ساحوی نقش مهمی را در روند انتخابات بازی میکنند. استخدام ناظمان ساحوی باید وقت شروع شده و در این روند نهادهای مشاهد و جامعه مدنی دخیل باشند. قبل از توظیف ناظمان ساحوی به محلات رایدهی، فهرست ناظمان ساحوی احتمالی باید وسیعا به اطلاع همگان رسانیده شده و وقت کافی داده شود تا مردم شکایاتشان را در رابطه به اجراات گذشته یا وابستگی فعلی آنها با نامزدان و احزاب سیاسی، ارایه کنند و این شکایات مورد رسیدگی قرار گیرد.
۴٫ بررسی تقلبات در انتخابات گذشته و تفیش داخلی
کمیسیون مستقل انتخابات باید تقلباتی را که در سال ۱۳۸۸و ۱۳۸۹ صورت گرفت، بررسی کند و تدابیر پیشگیرانه اضافی را در ساحاتی که تقلبات گسترده صورت گرفته است، اتخاذ کند. مفتشان داخلی کمیسیون مستقل انتخابات باید به آن ولسوالیها و مراکز رایدهی اعزام گردند تا بعدا اقدامات مشخصی را برای این مناطق پیشنهاد نمایند. تیم مفتشان داخلی کمیسیون مستقل انتخابات باید آموزش یافته باشند.
۵٫ توزیع مسوولانه اوراق رایدهی
توزیع بیش از حد اوراق رایدهی (به عبارت دیگر ارسال اوراق رایدهی بیش از اندازه برای هریک از محلات رایدهی) منبع مهم تقلب در گذشته پنداشته شده است. اوراق رایدهی استفاده ناشده اکثرا بهصورت کاذب نشانی شده بود. لازم است تا کمیسیون مستقل انتخابات تصامیم عقلانی در رابطه به اینکه چه تعداد از اوراق رایدهی برای هریک از محلات رایدهی ارسال گردد، اتخاذ کند. در قسمت توزیع اوراق رایدهی به ولایات، ولسوالیها و مراکز رایدهی، باید میزان مشارکت مردم در انتخابات گذشته، معلومات ثبتنام رایدهندگان، ارقام نفوس و نیز وضعیت امنیتی بهصورت دقیق مد نظر گرفته شود.
۶٫ شمارش آرا در مراکز ولایات
در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۳، شمارش آرا در مراکز ساحوی (در سراسر کشور هشت مرکز ساحوی وجود داشت) صورت گرفت. در سال ۱۳۸۴، شمارش آرا در مراکز ولایات راهاندازی شد. در سال ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹، شمارش آرا در مراکز رایدهی انجام شد. توقع میرفت که مشاهدان و ناظران بتوانند منحیث یک مانع در برابر تقلب عمل کنند. در این انتخابات، مشاهدان، ناظران نامزدان و رسانهها توانستند صرف ۳۰ الی ۳۵ درصد مراکز رایدهی را تحت پوشش قرار دهند. شمارش آرا در مراکز رایدهی یکی از عوامل اساسی پرکاری صندوقهای رایدهی و تقلبات گسترده ثابت شد.
جهت کاهش چنین تقلبات، شمارش آرا باید در مراکز ولایات و در حضور مشاهدان و ناظران، کمیسیون شکایات انتخاباتی و رسانهها صورت گرفته و نتایج ابتدایی باید در سطح ولایت اعلام گردد. این عمل برای کمیسیون مستقل انتخابات فرصت خواهد داد تا این روند را تحت کنترول داشته و برای مشاهدان، ناظران و کمیسیون شکایات انتخاباتی زمینه آن را مساعد سازد تا تلاشهایشان را متمرکز ساخته و از این روند بهشکل موثرتر نظارت کنند. این عمل کار کمیسیون شکایات انتخاباتی را مبنی بر اتخاذ تصمیم فوری در رابطه به صندوقهای رایدهی مشکوک، سهل خواهد ساخت. تجارب پیشنهاد میکند که خطر تقلباتی که در جریان انتقال آرا صورت میگیرد، کمتر از خطر تقلباتی است که در جریان شمارش آرا در محلات رایدهی رخ میدهد.
۷٫ آگاهی عامه علیه تقلب
لازم است تا در رابطه به اقدامات ضد تقلب همکاری رایدهندگان با کمیسیون مستقل انتخابات را جلب کرد. لازم است تا کمیسیون مستقل انتخابات رایدهندگان و نامزدان را مطلع بسازد که تقلب تخلف بزرگ محسوب شده و کمیسیون مستقل انتخابات را در تدابیر علیه تقلب همکاری کنند. در انتخابات سال ۱۳۸۸و ۱۳۸۹، کمیسیون شکایات انتخاباتی و کمیسیون مستقل انتخابات بیش از یک میلیون رای را به علت تقلبات باطل اعلام کردند. این موضوع حتا برندگان مشروع انتخابات را صدمه زد و به حیثیت روند انتخابات و نهادهای انتخاباتی لطمه وارد کرد.
تدابیر احتمالی برای حکومت
در پهلوی کمیسیون مستقل انتخابات، حکومت افغانستان باید نقشش را علیه تقلب ایفا کند. حکومت باید استقلالیت و بیطرفی کمیسیون مستقل انتخابات را احترام کند و کارمندان دولت باید از دخالت به نفع یا علیه هر نامزدی پرهیز کنند. در انتخابات گذشته، فرمان ریاستجمهوری مبنی بر عدم دخالت کارمندان دولت در انتخابات صادر شد اما فاقد روش موثری بود تا در صورت وقوع تخلف، متخلف را مجازات نماید و در قسمت جلوگیری از دخالت مقامات محلی تاثیر اندکی داشت.
کمیسیون مستقل انتخابات باید چارچوب و رهنمود جامعی را برای کارمندان دولتی بهخصوص پرسونل امنیتی ایجاد کند تا در روند انتخابات همکاری نموده اما در این پروسه دخالت نکنند. این چارچوب باید مشخص سازد که کدام کارهای کارمندان دولتی نقض بیطرفی محسوب میشود. برای کمیسیون مستقل انتخابات باید صلاحیت داده شود تا شواهد و مدارک مبنی بر دخالت کارمندان دولتی را جمعآوری کرده و برای رییسجمهور پیشنهاد کند که این کارمندان را از وظایفشان برکنار سازد یا از سوی نهادهای قانونی مورد پیگرد و تعقیب عدلی قرار گیرند.
مشاهدان، ناظران نامزدان و احزاب سیاسی، جامعه مدنی و رسانهها
انتخابات آزاد، عادلانه و شفاف مستلزم مشاهده و شمولیت موثر و فعال احزاب سیاسی، نهادهای جامعه مدنی و رسانهها میباشد. شمار کثیری از مشاهدان، ناظران نامزدان و احزاب سیاسی و رسانهها در انتخابات سال ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ اعتبارنامه دریافت کردند اما چنانکه گفته شد، تعداد زیادی از مراکز رایدهی را تحت پوشش قرار ندادند.
برای انتخابات سال ۱۳۹۳ باید توجه خاصی به توانایی و نیازمندیهای لوژستیکی نهادهای مشاهد مبذول گردد.
نتیجهگیری
افغانستان در مرحله مهمی از آمادگیها برای انتخابات تاریخی ریاستجمهوری سال ۱۳۹۳ قرار دارد. با در نظرداشت اینکه یک روند جامع ثبتنام رایدهندگان به اساس مراکز رایدهی ممکن نبود، کمیسیون مستقل انتخابات باید روی تدابیر کاهش خطرات امنیتی و روش موثر ضد تقلب تمرکز کند. این تدابیر باید وسیعا با تمام جوانب ذیدخل مورد بحث قرار گرفته و کمیسیون مستقل انتخابات باید تعهدش را جهت اجرای آن به اطلاع همگان برساند.
موفقیت روش ضد تقلب به استقلالیت و بیطرفی کمیسیون مستقل انتخابات، اراده سیاسی در حکومت افغانستان، نظارت موثر انتخاباتی و شمولیت احزاب سیاسی و جامعه مدنی در این روند بستگی دارد. لازم است که تلاشها از همین اکنون شروع گردد تا اطمینان حاصل شود که این عناصر آنطوری که در جریان آمادگیهای انتخاباتی لازماند، موجود میباشند.
یادداشتها:
۱٫ در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۸ بیش از ۱٫۲ میلیون رای و در انتخابات ولسیجرگه سال ۱۳۸۹، ۱٫۳ میلیون رای به علت تقلب باطل گردید.
۲٫ جدول زمانی انتخابات سال ۱۳۹۳ کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، ۱۰ عقرب سال ۱۳۹۱٫
۳٫ داکتر ستفن دارنولف، پروژه ضد تقلب آفس.
۴٫ در سال ۱۳۸۹، رییسجمهور فرمانی را مبنی بر عدم دخالت در روند انتخابات صادر کرد اما هیچ اقدامی جهت پیگرد مقاماتی که این فرمان را نقض نکردند، اتخاذ نشد. طور مثال وزیر آب و انرژی، اسماعیل خان بالای کارمندان ثبت و شمارش در کمیسیون مستقل انتخابات امر نمود تا کاندیدان مشخصی را کمک کنند هرچند آوازش ثبت شده بود اما هیچ اقدامی صورت نگرفت.
۵٫ در انتخابات سال ۱۳۸۸، جمعا ۲۸۰۰۰۰ مشاهد، ناظر، نمایندگان جامعه مدنی و رسانهها اعتبارنامه دریافت کردند و این رقم در انتخابات سال ۱۳۸۹ به ۳۷۹۰۰۰ تن رسید.
منبع :8صبح
انتهای پیام