شفقنا افغانستان – سرپرست وزارت مالیه طالبان اعلام کرده است که این وزارت در یک سال گذشته 135 میلیارد افغانی عواید مالیاتی جمعآوری کرده است و برای نخستین بار بودجه دولت از عواید داخلی کشور، تأمین شده است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، هدایت الله بدری، سرپرست وزارت مالیه طالبان گفته است که 70 میلیارد افغانی عواید گمرکی جمعآوری کردهاند و 65 میلیارد افغانی دیگر عواید مالیاتی و غیر مالیاتی.
طالبان در حالی از جمعآوری بیش از صد میلیارد افغانی عواید خبر میدهند که وضعیت اقتصادی افغانستان هر روز بدتر میشود و فقر و بیکاری در این کشور رو به گسترش است.
با سقوط حکومت پیشین افغانستان و تسلط طالبان بر این کشور، سیستم اقتصادی افغانستان فرو پاشید، بانکها از فعالیت عادی بازماندند و میلیاردها دالر ذخیره ارزی کشور مسدود شد.
فروپاشی سیستم اقتصادی افغانستان در زیر سلطه طالبان، پیامدهای ناگواری برای مردم افغانستان در پی داشت و زندگی آنها را در یک سال گذشته، به شدت تحت تأثیر قرار داد؛ اما طالبان، تاکنون راهکاری برای احیای نظام اقتصادی افغانستان و کاهش مشکلات اقتصادی مردم و فقر و بیکاری، ارائه نکردهاند.
منفی شدن رشد اقتصادی و افزایش قیمتها
قبل از سقوط نظام جمهوری در افغانستان، وضعیت اقتصادی این کشور رو به بهبود بود و رشد اقتصادی آن، در حال افزایش بود.
اما با سقوط نظام جمهوری و تسلط طالبان بر افغانستان، رشد اقتصادی افغانستان، به بدترین وضعیت خود رسید و اکنون که یک سال از تسلط این گروه بر افغانستان میگذرد، نیز وضعیت اقتصاد افغانستان بهبود نیافته است.
رشد اقتصادی افغانستان در ابتدای سال ۱۴۰۰ خورشیدی ۳.۶ درصد پیش بینی شده بود، اما با سقوط حکومت قبلی و تسلط طالبان، بروز خشکسالی، قطع کمکهای بینالمللی و مسدود شدن ذخایر ارزی این کشور، رشد اقتصادی افغانستان به بدترین وضعیت یعنی منفی ۱۲.۴ درصد رسید.
این آمار نشان میدهد که طالبان با وجود اینکه میلیاردها افغانی عواید از جیب مردم جمعآوری کرده است، اما نتوانسته است سیستم ورشکسته اقتصاد این کشور را دوباره احیا کند؛ به عبارت دیگر، هرچند که طالبان اعلام میکنند که خزانه آنها پر است و برای تأمین بودجه، نگرانی ندارند، اما جیب و سفرههای مردم هر روز خالی تر میشود و گرسنگی و قحطی فراگیرتر.
علاوه بر رکود اقتصاد افغانستان و منفی شدن رشد اقتصادی این کشور، قیمت مواد اولیه و اجناس در بازارهای این کشور افزایش چشم گیر یافته است.
بر اساس آمار بانک جهانی، قیمت یک لیتر دیزل در ماه جولای سال 2021 میلادی، 57 افغانی بود، اما در سال جاری در نوسان بوده و تا 130 افغانی نیز افزایش یافته است و اکنون بیشتر از ۹۰ افغانی است.
قیمت مواد غذایی و روغن نیز بیش از 58 تا 60 درصد افزایش داشته است و بسیاری از مردم توان خرید خود را از دست دادهاند.
شماری از بازرگان میگویند که دلیل اصلی افزایش قیمت اجناس و مواد غذایی، افزایش دوبرابر مالیه بر واردات کالاها از سوی طالبان و ناتوانی بانک مرکزی در تعاملات بانکی با کشورهای همسایه و سایر کشورهای جهان است.
سقوط ارزش افغانی و افزایش بیکاری
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، نرخ افغانی، واحد پول افغانستان، در برابر ارزهای خارجی، به ویژه دالر آمریکا، به صورت بیپیشینه سقوط کرد.
در نخستین روزهای تسلط طالبان بر افغانستان، یک دالر آمریکایی به 130 افغانی نیز خرید و فروش میشد، اما با فشار طالبان بر صرافها، نرخ دالر به صورت تدریجی کاهش یافت.
اکنون یک دالر آمریکایی در بازارهای افغانستان به بیش از 89 افغانی به فروش میرسد؛ در حالی که در حکومت قبلی افغانستان، هیچگاه ارزش افغانی در برابر دالر تا این حد سقوط نکرده بود.
علاوه بر این، در یک سال گذشته بیکاری به صورت چشم گیر افزایش یافته است و باعث شده است که اقتصاد خانوادهها، به شدت سقوط کند و بسیاری از خانوادهها در تأمین مخارج خود با مشکلات جدی مواجه شوند.
افزایش بیکاری در افغانستان عوامل متعدد داشته است، اما مهمترین آن، اخراج اجباری بسیاری از کارمندان حکومت سابق توسط طالبان، سقوط تجارتهای کوچک بعد از تسلط طالبان، متوقف شدن پروژههای بزرگ زیر بنایی و توسعهای و کاهش سرمایه گذاری در کشور است.
ناتوانی مدیریتی
یکی از دلایل عدم احیای سیستم اقتصادی افغانستان، ناتوانی مدیریتی مسئولان بانک مرکزی و وزارت مالیه این گروه و عدم تجربه آنها در امور مالی است.
بعد از تسلط طالبان بر افغانستان، حدود یک میلیارد دالر کمک از سوی جامعه جهانی به افغانستان سرازیر شده و به بانک مرکزی تحویل داده شده است.
اما این کمکها و جمعآوری میلیاردها افغانی عواید، نتوانسته است که اقتصاد افغانستان را دوباره به حالت ثبات بازگرداند و وضعیت اقتصادی شهروندان این کشور را بهبود ببخشد.
علاوه بر اینکه مدیریت منابع اقتصادی داخلی و عواید جمع آوری شده، شفاف نیست و هنوز مشخص نیست که در چه مواردی مصرف میشود، موارد مصرف یک میلیارد کمک جامعه جهانی در افغانستان نیز شفاف نبوده است.
جامعه جهانی و کشورهای کمک کننده اعلام کردهاند که این پولها را به منظور رسیدگی به وضعیت ناگوار بشری به عنوان کمک بشر دوستانه، به افغانستان ارسال میکنند، اما روند کمک رسانیها و مصرف این پول شفاف نبوده است و همواره با دخالت مقامات و نظامیان طالبان، همراه بوده است.
طالبان جمعآوری میلیاردها افغانی عواید را نشانهای از مبارزه با فساد میدانند، اما بیشتر این پول با تحمیل فشارهای بیشتر و با جبر از مردم گرفته شده است و این گروه به نحوی، به بهانه جمعآوری عواید، جیب مردم را خالی کرده است و فقر و گرسنگی را گسترش داده است.
