احراز هویت؛جدی‌ترین مسئله مهاجرین/ گفتگو با خانوانده هنرمند افغانستانی

محمد مهدی میرزایی استاد تهذیب کار و خوشنویس مهاجر افغانستانی به همراه خانواده خود در گفت‌وگو با سایت افغانستان فارس، به بیان برخی دغدغه‌ها، آرزوها و فرصت‌ها و مشکلات کار و حضور در ایران پرداختند.

این هنرمند خوشنویس و همسر تذهیب کار وی، مهم‌ترین دغدغه خود را مشکلات عبور و مرور، کار، تحصیل و سکونت در ایران دانستند.

میرزایی با بیان اینکه مردم افغانستان در این سال‌ها خشونت و درگیری‌های بسیاری را تحمل کرده‌اند، افزود: ما در زمینه‌های فرهنگی و ادبی فعالیت کرده و معتقدیم که این همکاری الفت بین دو ملت و عدم جدایی آنها را نشان می دهد.

وی به بیوگرافی خانواده خود اشاره کرد و گفت: دخترم فاطمه کلاس هفتم است و شعر را به زبان فارسی و انگلیسی می‌خواند و طی 5 سال گذشته حدود 25 تابلو در زمینه نقاشی رنگ و روغن و پاستیل در سالن وزارت کشور، برج میلاد و دانشگاه خوارزمی به نمایش گذاشته که بر این اساس او به عنوان کوچکترین هنرمند افغانستانی در ایران شناخته می‌شود.

میرزایی با اشاره به اینکه مدت 17 سال ساکن ایران است، افزود: همسرم فارغ التحصیل رشته فناوری دانش دانشگاه آزاد و هنرمند تذهیب کار است.

حضور در ایران غنیمتی برای فرهنگ دوستان افغانستانی است

وی با اشاره به فرصت حضور در ایران افزود: 100 درصد حضور در ایران بر آثار من تأثیرگذار بوده و خواهد بود در حالی که اگر در افغانستان بودم، پیشرفتی که الان بدست آورده‌ام را با توجه به شرایط خاص آنجا قطعا نمی‌داشتم. 

میرزایی افزود: حضور در ایران باعث شده در محضر اساتید مجربی کسب علم و تجربه کنم و با بزرگان فراوانی در مراکز فرهنگی آشنا هستم و حتی رابطه نزدیک خانوادگی دارم.

میرزایی با اشاره به آشنایی با استاد امیرخانی و اساتید دیگر گفت: از 10 سال پیش در خدمت استاد «حمید عجمی» هستم اما هنوز پیرو خط استاد امیرخانی بوده و حدود 8 سالی است که مستقیما با استاد «محمد علی قربانی» در ارتباط بوده و از محضر وی به لحاظ هنری و اخلاقی استفاده کامل را برده‌ام.

این هنرمند افغانستانی در ارتباط با همسرش که از اساتید تذهیب است، یادآور شد: همسرم با برگزاری کلاس‌های بسیاری در این زمینه به زنان ایرانی و افغانستانی خدمات مفیدی داشته است. تذهیب‌هایی که در نمایشگاه‌های مختلف داشته اکنون مورد توجه قرار دارد و آثار وی در کتاب‌های بسیاری چاپ شده است.

شکیلا عالمی، همسر استاد محمد مهدی میرزایی در پاسخ به این سوال که در چه نمایشگاه‌هایی شرکت داشته، گفت: فعالیت‌های من در نمایشگاه‌های اساتید خط در معرض نمایش گذاشته شده است و که آخرین نمونه آن نمایشگاه اخیر تذهیب با آثاری از استاد قربانی با حضور استاد امیر خانی بود.

عالمی اضافه کرد: تذهیب کتاب شاعرانی چون سعدی و فردوسی در اثر استاد رسول مرادی، آرم سازمان اکو آرم موسسه نهج البلاغه با خطاطی همسرم اثر من است.

وی در مورد فیلمی به نام «آریانا »که در خبرگزاری فارس نیز منتشر شد، می‌گوید: من بازیگر این فیلم هستم و حدود یک ماه توسط خانم حسینی دوره دیده و در این فیلم به ایفای نقش پرداختم.

وی در ادامه با اشاره به اینکه پس از قبولی در دانشگاه تهران در مقطع فوق لیسانس اجازه تحصیل نداشت، گفت: برای ادامه تحصیل باید کارت هویت را تحویل می‌دادیم و پاسپورت می‌گرفتیم  که این کار زندگی ما را زیرو رو می‌کرد و به این نتیجه رسیدیم که کارت را از دست ندهیم.

خواستار تسهیل شرایط برای رفت و آمد به افغانستان هستیم

محمد میرزایی درادامه صحبت‌های همسرش خواستار ایجاد شرایط مناسب برای رفت‌وآمد فرهیختگان شد و در پاسخ به این سوال که وزیر فرهنگ افغانستان چه کاری برای شما می‌تواند انجام دهد، گفت: من انتظار خاصی از ایشان ندارم و تاکنون چیزی از ایشان ندیده‌ام حدود 5 سال است به عنوان نخبه معرفی می‌شویم ولی وقتی او مرا نخبه نمی‌داند من هم انتظاری از وی ندارم.

میرزایی با اشاره به محدودیت‌های موجود برای افغانستانی‌های مقیم در ایران گفت: اکنون وضعیت ادامه فعالیت دفتر من بگونه‌ای است که امکان مجوز با نام خود را نداشته و با وجود آنکه کار فرهنگی انجام داده و همه ادارات نیز با نحوه کار ما آشنا هستند، اما هر آن ممکن است با توجه عدم داشتن مجوز قانونی فعالیت دفتر لغو شود.

مشکلات حضور فعالان فرهنگی مهاجر در ایران

بانوی افغانستانی تذهیب کار در ادامه با اشاره به مشکلات حضور فعالان فرهنگی مهاجر در ایران افزود: تمام توان خود را برای انعکاس فرهنگ مردم افغانستان بکار برده‌ایم و انتظار داریم رسانه ها با راه اندازی بخشی به پوشش فعالیت بانوان افغانستانی در داخل و خارج از کشور پرداخته و به رشد و اعتلای فرهنگ پرافتخار این سرزمین کمک کند.

عالمی در پاسخ به اینکه شما برای آشنایی بیشتر زنان افغانستانی چه خدماتی به آنان انجام داده‌اید، افزود: در پی برگزاری نمایشگاهی برای هنرجوهای هموطنم درهفته فرهنگی افغانستان هستم. همچنین از این افراد شهریه‌ای برای حضور در دوره‌های آموزشی نمی‌گیرم و به جای آن از هنرجویان می‌خواهم رنگ و قلم موی خوب بخرند و اگر فضا و توان بیشتری داشته باشم، مایل به انجام کارهای بزرگتری نیز خواهم بود.

خط نستعلیق فخر فارسی زبانان است

میرزایی در پاسخ به این سوال که چرا خط نستعلیق را انتخاب کردید، گفت: نستعلیق در تارو پود و خون ما است نستعلیق عروس خط است و و از مفاخر ما فارسی زبان هاست و هر کسی نمی‌تواند در خط نستعلیق ماندگار باشد و کمتر چهره‌هایی مانند استاد میرعلی هروی را بخود دیده است.

وی ادامه داد: من تا مرحله استادی پیش رفته‌ام و در نمایشگاهی که از اساتید این رشته برگزار شد، 9 اثر از من نیز در این رشته وجود داشت.

 میرزایی در ادامه با تاکید برحمایت جمهوری اسلامی از خوشنویسان، یادآور شد:خوشنویسان قسمت عمده‌ای از اسلام را درطول تاریخ نگه داشته‌اند و از این لحاظ جامعه فرهنگی مدیون آنان است.

وی با اشاره به اینکه بسیاری از افراد به دلیل عدم فروش تابلوهای خوشنویسی به سراغ موسیقی، نقاشی و فعالیت‌های با ریشه غربی می‌روند، افزود:در صورت افزایش درآمد افراد زیادی با دیدگاه های مختلف به سراغ خوشنویسی خواهند آمد.

میرزایی با بیان اینکه خوشنویسان می‌توانند بیان کننده مسائل الهی، قرآن و احادیث باشند، اظهار داشت: خوشنویسی هنری ماندگار، پاک و اصیل است که رابطه تنگاتنگی با فرهنگ دارد.

وی وضعیت خوشنویسی در افغانستان را مثبت ارزیابی کرد و گفت: جوانان افغانستانی هفت قلم شامل ثلث، نستعلیق، عربی، شکسته، کوفی، ریحان، رقعه و نسخ را درخوشنویسی به کار می‌برند. خوشنویسان باید تخصصی به یک قلم مثلا نستعلیق بپردازند تا کارهای ماندگاری از خود به جا بگذارند.

میرزایی غربت را عامل مهمی برای گرایش خود به سوی خوشنویسی دانست و ادامه داد: هنرمند وارسته چنانچه در آرامش کامل بسر برد، نخواهد توانست به خوشنویس خوبی تبدیل گردد.

هنرمند افغانستانی در ادامه اشعار فارسی را به مانند گوهری دانست و افزود: اشعار فارسی توسط عرفا بعد از قرآن برای ما سروده شده است تا درک بهتری از بهشت داشته باشیم. بسیاری از بزرگان، خواندن اشعاری چون گلستان و بوستان را پل عبور از برزخ می‌دانند چرا که این اشعار ریشه عمیقی در درون انسان‌ها دارد.

میرزایی با بیان اینکه اگر قدرشناس نعمت‌های الهی در این دنیا نباشیم، نباید انتظار بهره بردن در آن دنیا را داشته باشیم، افزود: اگر با حقیقت سنخیت نداریم، نمی‌توانیم به آن دست پیدا کنیم.

وی در ادامه با بیان ابیاتی برای درک نعمت‌های دنیا برای رسیدن به درک نعمت‌های بهشتی اشاره کرد:

ذره ذره کان در این ارض و سماست    جنس خود را همچو کاه و کهرباست

موریان مر موریان را طالب اند            حوریان مر حوریان را جاذبند

همچنین مولانا می گوید:

شیر را بچه همی ماند بدو                    تو به پیغمبر چه می مانی بگو  

میرزایی تذهیب را یکی از هنرهایی دانست که انسان به وسیله آن می‌تواند آنچه در درون است را به تصویر بکشد. چرا که تذهیب یک هنر بهشتی است و تذهیب کار به خلق چیزهایی که وجود ندارد، پرداخته و گل‌هایی را که در طبیعت نیستند را از عالم معنا و بهشت بر می‌دارد و به تصویر می‌کشد.

وی خوشنویسی را هنر عمقی دانست و گفت: گذشت، ایثار، تمرین و ممارست می‌تواند کمک کند تا بعد از 20 سال به عنوان خطاط دیده شویم. بسیاری از هنرمندان می‌توانند ظرف مدت کوتاهی حتی نمایشگاه برگزار کنند اما خوشنویسی اینگونه نیست. شاید هر 100 سال یک خوشنویس ماندگار شود.

میرزایی با اشاره به جمله‌ای از استاد ملکپور، گفت: برآیند زندگی یک خوشنویس حتی اگر یک سطر درست باشد، زحمت او را نشان می‌دهد.

وی جیغ و سریر قلم را چنین تشریح کرد:

بشنو از نی چون حکایت می‌کند   از جدایی‌ها شکایت می‌کند

مشکلات احراز هویت جدی‌ترین مسئله مهاجران افغانستانی است

این خوشنویس افغانستانی که سابقه آموزش خوشنویسی در کلاس‌های فوق برنامه دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، علوم پزشکی ایران، جهاد دانشگاهی، دانشکده هنرهای زیبا و کلاس‌های آموزشی آستان مقدس امامزاده صالح (ع) تجریش و تعدادی از مدارس تهران را نیز دارد، در خصوص مشکلات مهاجرتش به ایران در مصاحه با فارس گفت:«در زمان عقد قرارداد با دانشگاه‌های ایران بخاطر عدم اوراق هویتی همواره با مشکل مواجه بودم و از ارائه کارت خوداری می‌کردم.

وی ادامه داد: حتی در یک جشنواره هم که موفق به کسب عنوان و جایزه نقدی شدم، رفتم و مشخصات یک ایرانی هم نام خود را پیدا و از ایشان درخواست نمودم که از شماره ملی و شماره حساب بانکی وی استفاده کنم که خیلی هم تحقیر شدم. به دلیل این مشکلات هم دیگر تمایلی به شرکت در مسابقات ندارم.

عالمی در ادامه گفت: برای ما از ایتالیا و ترکیه دعوت‌نامه برای همکاری‌های هنری آمد ولی عدم اوراق هویتی مانع بسیار جدی برای انجام فعالیت‌های ما شده است.

این هنرمند تذهیب کار ضمن احترام به قوانین ایران، گفت: کارت دخترم برای شمیرانات است و نمی توانم برای ثبت نام او به اسلامشهر یا شهر ری مراجعه کنم.

خوشنویس افغانستانی در پایان صحبت‌های خود بر مشترکات فرهنگی و تاریخی مشترک بین ایران و افغانستان اشاره کرد و افزود: ملت ما و ایران قابل تفکیک نیست و امیداواریم بخشی از مشکلات ما حل شود.

 وی تاکید کرد، البته سفیر ایران در افغانستان وعده‌هایی به ما داده‌اند و نگاه مثبتی دارند.