شفقنا افغانستان- حملات تروریستی دو روز اخیر نگرانی هایی را در افکارعمومی مردم افغانستان بوجود آورده است، طالبان بعد از ملاعمر سعی دارند تا دوباره خود را به دولتمردان و افکارعمومی بعنوان یک گروه دهشت افکن معرفی کنند.
انور ارزگانی، آگاه سیاسی در گفتگو با خبرگزاری شفقنا افغانستان به بررسی تحولات اخیر کشور پرداخته است:
حملات دو روز اخیر چه پیامهایی را می تواند با خود داشته باشد؟
انفجارهای اخیر در کابل و برخی عملیاتهای نظامی در بعضی ولایات افغانستان توسط طالبان، دارای چندین پیام است :
الف: با افشا شدن مرگ ملا عمروتغییردر رهبری طالبان در این اواخر، طالبان نیاز می دانند برای انسجام دادن نیروهای خود و به نمایش گذاشتن حضور بیش از پیش در مبارزه با دولت و نیروهای خارجی اقدام به عملیاتهای انتحاری و بمب گذاری ها کنند.
ب) ازآنجایی که در تعیین جانشین رهبری طالبان در بین سران این گروه چند دستگی بوجود آمده است و برخی از این نیروها انگیزه ی مبارزاتی خود را ازدست داده اند، جانشینان ملاعمرهر یک به نوبه ی خود با استفاده ازنیروهای که در اطرافشان قراردارد با به اجرا گذاشتن عملیاتهای تخریب گرانه قدرت و نفوذ خود در میان طالبان و مخالفان را به نمایش میگذارند تا بتوانند ازاین طریق اولا نیروهای خود را منسجم کرده دوما در امتیازگیری از مخالفین خود دست بالاتری را داشته باشند.
این مسئله هم دلیل دارد، چون در این اواخر حکومت افغانستان و برخی از رسانه های خارجی تحلیل داشتند که با مرگ ملاعمر چند دستگی در میان نیروهای طالبان بوجود آمده و این نشان دهنده ی ضعف و کاهش قدرت طالبان است.
بر همین اساس طالبان برای جلوگیری ازشکاف در میان این نیروها و به نمایش گذاشتن قدرت، دست به عملیاتهای تخریب گرانه در کابل و برخی ولایات زده اند.
از سویی هم در سهمگیری مذاکرات صلح و به منظور جلب توجه طرفهای مذاکره کننده از سوی دولت، طالبان به زعم خود لازم دانسته که دولت افغانستان و دیگر مذاکره کنندگان را تحت فشار قرار داده و رقبایشان را از صحنه خارج سازند، یا با آنان همسو شوند ولازمه این کار یکجا شدن طالبان تحت رهبری واحد است.
رهبری جدید طالبان چه چیزی را می خواهد نشان دهد؟
رهبری جدید طالبان با راه اندازی چنین عملیاتهایی سعی دارد نظر و افکار عمومی سیاست مداران حکومی و بین المللی را به سوی خود متوجه سازد.
آنها با به نمایش گذاشتن قدرت خود در میان طالبان و مخالفان حداقل به برخی از فرماندهان طالبانی که بعد از مرگ ملاعمر سرکشی نموده اند و یا یاس و نومیدی بر آنان راه یافته یک پیام امیدوار کننده و بازدارنده از سقوط طالبان را در برخواهد داشت.
در حقیقت طالبان پیام روشنی را به سران حکومتی افغانستان می رساند که اگربه خواسته هایشان توجه صورت نگیرد، می تواند پیامدهای ناگواری را در پی داشته باشد.
از جانب دیگر برخی تحلیل گران سیاسی بر این عقیده اند که لشکر کشی معاون اول ریاست جمهوری جنرال دوستم در شمال، نیز یکی از عواملی است که طالبان را برآن داشته که با تحت فشار قراردادن دولت مانع تهدیدات علیه طالبان گردد، که به نظر من این تحلیل ضعیف است و نمی تواند به عنوان یک کار بازدارنده بر نیروهای شمال علیه طالبان باشد.
در حملات اخیر اکثر کشته ها مردم بوده اند در حالیکه طالبان می گویند ما علیه دولت و خارجیها می جنگیم، آیا طالبان از کشتن مردم ملکی بی خبر هستند؟
طالبان این را خوب میداند که درگیر شدن در صحنه های نظامی در شرایطی که بین نیروهایشان چنددستگی بوجود آمده است نه تنها سودی ندارد، بلکه باعث شکستشان هم می شود.
در نتیجه با انفجارهای قوی مردم را علیه دولت می شوراند و هم میتواند انتقاد مردم مبنی برعدم تامین امنیت توسط دولت را بیشتر کند و همچنین ضعف دولت رابیش از پیش به نمایش می گذارد.
بنابراین در هر حالت عملیاتهای انتحاری وانفجاری در شرایط فعلی به سود طالبان خواهد بود، طالبان همیشه گفته اند که هدف اصلی آنان مبارزه بانیروهای خارجی است این چیزیست که آنها برای توجیه اعمال خود در میان مردم عوام از آن استفاده می کنند، در حالیکه بیشتر انسانهای بی گناه و عامه مردم کشته و زخمی می شوند، اما با استفاده از کلمات و تعبیرات جاسوس، مزدور خارجی ، متجاوز، اشغالگر، نوکر اجنبی و… توجیه گر اعمال خود در میان مردم و نیروهای خود هستند.
این تبلیغاتی است که در میان مردم سنتی و مذهبی افغانستان جاافتاده است، هر چند که طالبان از خشن ترین عملیاتها کارگرفته اند اما با دادن پسوند دینی و شرعی به آن، موضوع افکار عمومی را تا حدودی به نفع خودشان تغییرداده اند.
به عنوان مثال برگزاری مراسم فاتحه گیری مرگ ملاعمر در ولایات و جهاد دانستن مبارزات او و نام بردن او به عنوان مجاهد خود گواه بر این مدعاست، درحالیکه تحت نام امارت اسلامی به رهبری ملاعمر در بیش از یک ونیم دهه شدیدترین جنایات ها صورت گرفته اما درمیان طرفدارانش و برخی مردم عوام از او به نیکی یاد میشود.
انفجاری به این بزرگی در پایتخت صورت می گیرد، این نشاندهنده ضعف در دستگاه امنیتی است یا دست های پشت پرده ای در کارند؟
موضوع ضعف دستگاه امنیتی مسئله ی تازه ای نیست، از بدو حکومت انتقالی و انتخاباتی تا کنون این موضوع مورد بحث بوده و خواهد بود و نمی توان مطلقا از ضعف نام برد بلکه دست هایی از درون حکومت وخارج ازکشور به شدت کار میکنند تا یک سری امتیازات و منافع برخی از حلقات و کشورها را تامین کنند.
در شرایط فعلی، افغانستان مرکزی است که میتواند در رقابتهای بین کشورهای قدرتمند جهان، نقش اساسی وتعیین کننده را در دستیابی آنان به توسعه و گسترش منافع شان ایفا کند.
این امر باعث شده است که دستگاه های امنیتی افغانستان نیز تاحدودی در راستای تامین منافع برخی از این کشورها عمل کند، چرا؟ چون تامین کننده بیشتر بودجه و مصارف این نهادها توسط کشورهای خارجی است، بنابراین به طور قاطع نمیتوان گفت که ضعف دستگاههای امنیتی باعث نفوذ خرابکاران درداخل شهرهاست بلکه سهل انگاری و بی کفایتی های برخی مسئولین و نیروهای موظف این ارگانها ووابستگی هایی مختلف نیز شامل این عوامل است.
حکومت چه باید بکند؟
حکومت باید در زمینه رهبری دستگاههای امنیتی تجدید نظر کند، همچنین نیاز به یک بازبینی اساسی وعمیق در این دستگاهها داشته باشد ومشخص کند که مشکل کار کجاست در عین حال حکومت در رسیدن به صلح با مخالفین دولت میتوان گفت که دست تنهاست، به این معنا که طالبان توسط دستها ومغزهایی خارج ار کشور رهبری میشوند ونیروی مستقل نیستند که بتوان با آنها با قاطعیت کنار آمد و از چالشهای مهم این روند همین است.
اگر با طالبان بر سر یک موضوع توافق صورت گیرد و منافع کشورهای ذیربط درآن مد نظر قرار داده نشده باشد، پروسه به شکست می انجامد اگر منافع کشورها تامین شود به جبریکسری امتیازات را باید ازدست داد، که در آینده استقلال و تمامیت ارضی افغانستان را با خطر روبرو خواهدکرد.
بنابراین لازم است که افغانستان از یک سو در صدد اغنای نیروهای مخالف دولت براید و چگونگی سهم گیری مخالفان در حکومت توجه بیشترکند و از سوی هم منافع کشور و ملت افغانستان را نیز در نظر بگیرد.
سرنوشت پروسه صلح چطور خواهد شد؟
پروسه صلح به قوت خود پیش خواهد رفت چنان که قبلا اشاره کردم طالبان از این کارشان چندین هدف دارد که یکی شان دریافت امتیاز بیشتر در صلح و دیگری تحت فشارقراردادن و شوراندن افکارعمومی علیه دولت وحدت ملی است.
بنابراین شاید در مقاطع زمانی، روند مذاکرات صلح متوقف شود، اما بازهم از سرگرفته خواهد شد؛ طالبان با چنددستگی در دستگاه رهبری بعد از فوت ملاعمر قرار دارد در حال حاضر این رهبران در حال تثبیت کردن خود در میان نیروهای خودی و مخالفان به جای ملاعمر هستند تا دراینده بتوانند طرف اصلی مذاکره وتصمیم گیریها باشند.
از دلایل انفجارات اخیر میتوان گفت شاید بی توجهی دولت به یکی از همین گروههای مخالف باشد، که باعث شده خشم برخی از طالبان را برانگیزد تا با چنین عملکرد خود توجه دولت و جامعه جهانی را در امتیازگیری ها به خود جلب کند.
انتهای پیام