راه های مبارزه با گروه های رادیکال و افراطی در افغانستان

شفقنا افغانستان-جامعه افغانستان، یک جامعه ای متنوع و متکثر است، که در آن قوام ، مذاهب، زبان ها، جریان های فکری، ایدئولوژی های گوناگون و… وجود دارند. چهار دهه بحران وبی ثباتی در این کشور، باعث ویرانی زیر ساخت ها سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی را فراهم کرده است، و همچنین این کشور با گروه های مختلف رادیکال و افراطی مانند طالبان، سازمان القاعده، شبکه حقانی، حزب اسلامی، داعش و … مواجه شده و آن ها زمینه های بی ثباتی و نا امنی بیشتر را در این کشور فراهم کرده است. سوال مهم و اساسی این است که چطور می توان این گروه ها را مهار، کنترل و یا تضعیف کرد ؟ به نظرمی رسد که عوامل زیر موجب رشد و گسترش گروه های رادیکال و افراطی در این کشورشده است:

۱- مداخله قدرت های جهانی( تجاوز اتحاد جماهیرشوروی و حمایت ایالات متحده امریکا از مجاهدین)

۲- مداخله قدرت های منطقه ای( حمایت های مالی، تسلیحاتی پاکستان،عربستان و امارات از گروه طالبان و حمایت ایران،هند و روسیه از جبهه ای شمال قبل از ۱۱سپتامبر وبعد از آن، حمایت همه جانبه پاکستان و برخی کشورهای دیگر از گروه های افراطی و تروریستی مانند طالبان و سازمان القاعده)؛

۳- روحانیون و ملا های افراطی فارغ التحصیل از کشورهای عربستان ، پاکستان، مصر، ایران و… که به دنبال ترویج و گسترش افکار تفرقه انداز، و… در راستای منافع برخی کشورها به تشدید اختلافات مذهبی، فکری، قومی و…دامن زده اند؛

۴- ایجاد مدارس و مکاتب دینی و گسترش آن که بیشتر تاکید بر روحیه ی نفرت ، ایدئولوژی خشونت، دیگرستیزی و…؛ 5- روحیه دیگرستیزی، خشونت ، افراط گرایی و… ترویج آن از سوی تعدادی استادان ثقافت اسلامی در برخی دانشگاه ها / پوهنتون ها و لیسه ها ؛

۶- فساد گسترده در نهاد های مختلف به خصوص نهاد های عدلی و قضایی؛

۷- فقر و بیکاری.

۸- بی سوادی و نبود علم ودانش ؛

۹- نظام های استبدادی و انسداد سیاسی؛

۱۰- فقدان یک دولت مرکزی قوی و مقتدر؛

۱۱- مواد مخدر و گروه های مافیا. بنا براین عوامل بالا زمینه را برای توسعه و نفوذ بیشتر گروه های افراطی و رادیکال در جامعه افغانستان فراهم می کنند.

این مسائل در مقابله با ارزشهایی چون برابری ، آزادی، دموکراسی، پاسخگو بودن دولت و مسئولیت پذیری ، حقوق شهروندی، حقوق بشر، حقوق زنان، تساهل وتسامح، همزیستی مسالمت آمیز و… می باشد.

مبارزه با گروه های افراطی و تند رو هرچند حدود دو دهه از سوی جامعه بین المللی به رهبری ایالات متحده امریکا در قالب مبارزه با تروریسم شروع اما در جامعه ی افغانستان به صورت مشخص حدود یک دهه است که نیروهای امنیتی افغانستان علیه این گروه ها مبارزه می کند، ولی هنوزجامعه بین المللی و نیروهای امنیتی درافغانستان نتوانسته اند که این گروه ها را حذف، مهار ویا کنترل نمایند. به نظرمی رسد که مبارزه با گروه های افراطی و رایکال جهت حذف ، مهار و کنترل آن ها نیازمند موارد زیر است :

۱- همکاری های امنیتی و اطلاعاتی درسطح جهانی و منطقه ای(این مسئله نیازمند سیاست خارجی پویا است که موازنه بین منافع قدرت های جهانی و منطقه ای ایجاد نماید)؛

۲- سیاسی(مشارکت فراگیردر نهاد های اساسی برای ایجاد دولت مرکزی قوی و مقتدر وهمچنین جذب طالبان دربدنه قدرت سیاسی از طریق پروسه صلح)

۳- اقتصادی( توسعه اقتصادی،ایجاد شغل وکاهش فقر و بیکاری)

۴- اجتماعی( کاهش تبعیض و نابرابری)

۵- فرهنگی(کنترل مدارس دینی، پوهنتون ها ولیسه ها از جهت متون و مواد درسی واستادان، گسترش علم و دانش، ترویج فرهنگ تساهل و تسامح)

۶- نظامی و امنیتی(استفاده از قدرت نظامی و سرکوب گروه های افراطی و رادیکال)

۷- دولت پاسخگو و مسئولیت پذیر؛

۸- حاکمیت قانون

۹- مبارزه با فساد در نهاد های مختلف و به خصوص نهاد های عدلی و قضایی

۱۰- کنترل منابع مالی ، تسلیحاتی وفکری آنان؛11- ایجاد نظام دموکراسی ؛ ۱۲- مبارزه ایدئولوژیک و فکری با آن ها. به بیان دیگر مبارزه مؤثر واساسی با گروه های رادیکال و تروریستی دارای جنبه مهم است :

۱- قدرت نظامی و مبارزه سخت افزاری

۲- مبارزه همه جانبه و نرم افزاری .

نویسنده: محمدامین حیدری- استاد دانشگاه و تحلیلگر مسایل