کارشناس امنیتی منطقه معتقد است، در جلب و جذب شبهنظامیان ازبکتبار آسیای مرکزی برای حضور در جنگ علیه سوریه و عراق، سرویسهای اطلاعاتی عربستان سعودی دست دارند.
به گزارش خبرگزاری شفقناافغانستان به نقل از فارس؛ «ویکتور میخایلف» کارشناس مسائل امنیتی و مسئول پایگاه اینترنتی «آنتیترور» در یادداشت، تلاش کرده تا تعدادی از چهرههای شاخص «جماعتهای ازبکی» در ترکیب گروههای تروریستی فعال در سوریه و عراق را معرفی کند.
بخش اول این یادداشت به شرح ذیل است:
امروز در دوایر کارشناسی بحث حمله احتمالی گروههای تروریستی وابسته به داعش به آسیای مرکزی مطرح است که هسته اصلی آنها را شبهنظامیانی تشکیل میدهند که در جیبهای خود گذرنامههای کشورهای مستقلمشترکالمنافع را دارند.
کارشناسان در خصوص تعداد و ترکیب گروههای تروریستی مستقر در مرز افغانستان با ترکمنستان، تاجیکستان و ازبکستان آمار و ارقام بسیار متفاوتی معرفی میکنند. این موضوع حاکی از آن است که برخی از کارشناسان بدون در اختیار داشتن اطلاع دقیق و موثق مربوط به جماعتهای شبهنظامیان آسیای مرکزی و قفقاز شمالی در ترکیب گروههای تروریستی فعال در خاور میانه، به این بحث میپردازند.
با توجه به اهمیت موضوع، نویسنده این مطلب تصمیم گرفت تا برای مخاطبان خبرگزاری فارس در خصوص شبهنظامیان، جنگسالاران و رهبران یکی از بزرگترین گروههای تروریستی که جنگجویان کشورهای آسیای مرکزی و روسیه در ترکیب آن حضور فعال داشته و با نیروهای دولتی سوریه درگیر میباشند، اطلاعی را ارائه دهد.
بر اساس اطلاع موجود، تا اوایل ماه دسامبر سال 2014 در ترکیب ائتلاف مخالفین سوریه در کنار «جبهه النصره»، «جبهه اسلامی»، «احرار الشام»، «جیش المهاجرین و الانصار» همچنین 2 گروه «کتیبه امام البخاری» و «جماعت ابو صلاح» که از شماری از اتباع کشورهای آسیای مرکزی ایجاد شدهاند، علیه نیروهای دولتی میجنگیدند. ویژگی این 2 در آن است که هسته اصلی رهبران و جنگسالاران آنها را ازبکتبارانی تشکیل میدهند که اتباع کشورهای آسیای مرکزی میباشند.
رهبری گروه «کتیبه امام البخاری» را «اکمل جورهبایف» بر عهده دارد که دارای اسم مستعار «حاجی یوسف» (اکملخان، ابراهم) بوده و در دنیای «جهادیگری» شخصیتی مهم به شمار میرود.
اکمل جورهبایف در سال 1974 در شهرستان «نمنگان» دره فرغانه ازبکستان به دنیا آمده است. امروز هیچ کسی نمیتواند پاسخ قطعی این پرسش را دهد که چطور یک نفر جوان تربیتیافته در محیط شوروی در ابتدای دهه 90 قرن گذشته متمایل به افراطیگری شد.
جورهایف در سال 1993 ضمن شرکت در آزمون قرائت قرآن که توسط مبلغان جریان تندرو «جماعت تبلیغ» در ولایت نمنگان برگزار شده بود، یکی از برندگان آن شناخته شد. ظاهرا شرکت وی در این برنامه موجب برقراری تماسهای شد که جورهایف را وادار به تصمیم برای خانوادهاش غیر منتظره جهت تحصیل دینی در عربستان سعودی کرد.
وی قبل از ورود به دانشکده «دعوت» دانشگاه معروف «جمعیت الاسلامیه» مدینه میبایست سطح دانش عربی خود را بهبود بخشد. با این هدف در دورههای آموزش زبان عربی دانشگاه «امالقری» مکه شرکت کرد.
زیر چتر سرویسهای اطلاعاتی سعودی
چون جورهایف از استعداد برقراری تماس و تعامل با مردم برخوردار بود، به زودی با ازبکتباران مقیم سعودی که اجداد آنها در ابتدای قرن 20 در این کشور مستقر شده بودند، ارتباط برقرار کرد. تعامل وی به زودی فراتر از محدوده ازبکتباران سعودی رفت که برقراری ارتباط با «محمد ابراهم اکوس» دادستان محلی از آن جمله میباشد. پای جورهایف به خانواده این دادستان باز شد و مورد حمایتهای مالی وی برای رفع «مشکلات ایام دانشجویی» قرار گرفت.
این دانشجوی خارجی تا جای مورد توجه محمد ابراهم اکوس قرار گرفت که آپارتمان چهار اتاقه خود در مجتمع مسکونی«وقف» را که در یکی از مناطق مرفه مدینه قرار داشت، در اختیار وی گذاشت. دادستان محلی همواره هزینههای تحصیلات اکمل را پرداخت کرده و مبالغی هم در اختیار وی قرار داد تا احساس کمبود مالی نداشته باشد.
جورهایف درک میکرد که «پنیر مفت فقط در تله موش وجود دارد» ولی از آنکه دوست و حامی وی (یعنی محمد ابراهم اکوسی) کارمند سابق سرویس اطلاعاتی این کشور بوده است، تنها موقعی مطلع شد که با نهادهای امنیتی سعودی سند همکاری را به امضا رساند. البته بحث استخدام جورهایف از سوی سرویسهای اطلاعاتی سعودی هیچ گونه مخالفتی از سوی وی را بههمراه نداشت. زیرا جورهایف به این موضوع به عنوان فرصت مناسبی برای تحصیل قانونی، حل سایر مسائل و از جمله بهبود وضعیت مالی خود نگاه میکرد.
موقعی جورهبایف برای خود شرایط کاملا مساعدی فراهم کرد، در سال 1997 خانم و فرزندانش به وی پیوستند.
در ابتدای همکاری، سرویسهای اطلاعاتی سعودی از جورهایف اجرای سفارشهای به اصطلاح عادی را تقاضا میکردند که ارائه گزارشهای هفتهای در مورد دانشجویان خارجی مشغول به تحصیل در دانشگاه از آن جمله بود. همکار جدید سرویسهای اطلاعاتی سعودی در گزارشهای خود در خصوص وضعیت دانشجویان خارجی، افراد مورد تماس آنها، علاقهمندی و گرایشاتشان اطلاع میداد. «زحمات» وی به موقع «جبران» میشد که از این ناحیه جورهایف احساس رضایت کامل داشت.
در ادامه این روند، ماموران اطلاعاتی سعودی سعی کردند تا ظرفیتهای همکار خارجی خود را بیشتر شناسایی کنند.
آشنایی با رهبر حرکت اسلامی ترکستان
در اواخر سال 1998 به جورهبایف نخستین وظیفه جدی و مهم برقراری تماس و آشنایی با «طاهر یولداش» رهبر گروه تروریستی حرکت اسلامی ترکستان واگذار شد. در آن موقع طاهر یولداش به منظور جلب حمایتهای مالی به طور مکرر به سعودی سفر میکرد. جلسات متعدد با بازرگانان سعودی که از ازبکتباران نسل دوم و سوم این کشور بودند، زمینه برای سرازیر شدن پولهای قابل توجهی به صندوق حرکت اسلامی ترکستان را فراهم کرده بود.
نتایج نشستهای رهبر این گروه تروریستی با نمایندگان نهادهای تخصصی «خیریه» سعودی نهتنها موجب جلب کمکهای مالی شد بلکه برقراری ارتباط مستقیم نهادهای امنیتی سعودی را نیز بههمراه داشت.
در اوایل سال 1999 طاهر یولداش (در این سفر «جمعه حاجیاف» یکی از جنگسالاران حرکت اسلامی ترکستان وی را همراهی میکرد) موقع زیارت حج با همشهر خود اکمل جورهبایف آشنا شد.
معلوم نیست چه کسی برای این آشنایی وساطت کرده است اما این واقعیت برای کارشناسان امنیتی روشن بود که طاهر یولداش یک نفر بسیار محتاط بوده و از افراد غریبه دوری میجست و قبل از هر دیدار و مذاکرات در خصوص طرفهای خود معلومات لازم جمعآوری میکرد. اما جالب اینجاست که رهبر حرکت اسلامی ترکستان بعد از چند جلسه کوتاه به جورهبایف (که در آن موقع نخستین نام مستعار خود «ابو عاکف» را انتخاب کرده بود) پیشنهاد همکاری داد که با استقبال رو به رو شد.
البته تحصیلات اسلامی جورهایف و توصیههای نمایندگان نهادهای خیریه و مالی سعودی در مورد وی نیز در این تصمیم یولداش نقش داشتند.
در هر صورت رهبر حرکت اسلامی ترکستان از جورهبایف خواست تا مسئولیت نمایندگی این سازمان در عربستان سعودی را عهدهدار شود. این به آن معنا بود که نخستین سفارش واگذارشده از سوی سرویسهای اطلاعاتی سعودی به جورهبایف با موفقیت اجرا شد. از این طریق سعودی عامل امنیتی خود را وارد حرکت اسلامی ترکستان کرد و توسط وی نحوه استفاده از پولهای را که به این سازمان واگذار میشدند، تحت کنترل خود قرار داد.
وظایف نماینده حرکت اسلامی ترکستان در سعودی
وظایف نماینده حرکت اسلامی ترکستان در عربستان سعودی شامل موارد زیر بود:
– جلب حمایتهای مالی از حرکت اسلامی ترکستان
– استخدام شبهنظامیان جدید برای حرکت اسلامی ترکستان از شمار جوانان کشورهای آسیای مرکزی که جهت تحصیل وارد در عربستان سعودی میشدند
– انتقال شبهنظامیان و مبالغ جمعآوری شده به اردوگاههای حرکت اسلامی ترکستان در وزیرستان شمالی پاکستان.
جورهبایف از نظر ایدئولوژیکی و روانی جوانان را آماده پیوستن به صفوف «مجاهدان» میکرد و حتی برخی از آنها را خود وی به اردوگاههای موجود در پاکستان منتقل میکرد.
طاهر یولداش هم از عملکرد جورهبایف راضی بود چرا که از طریق وی تعداد قابل توجه جوانان به این سازمان پیوسته و پولهای کلانی نیز در اختیار حرکت اسلامی ترکستان قرار گرفته بودند. بهطور جدی تقویت شدن جایگاه جورهبایف در میان رهبران این سازمان برای وی از اهمیت زیادی برخوردار بود.
در پایان سال 2001 عملیات ضد تروریستی علیه طالبان در افغانستان آغاز شد که حرکت اسلامی ازبکستان نیز در ردیف سایر گروههای تروریستی علیه نیروهای آمریکا و ناتو به طور فعال جنگید. نکته جالب اینکه در اواخر نخستین دهه قرن 21 عدهای از جنگسالاران حرکت اسلامی ترکستان متوجه شدند که جورهبایف سالها پیش از سوی سرویسهای اطلاعاتی سعودی استخدام شده و تعدادی از افراد خود را نیز در ترکیب شبهنظامیان مقیم اردوگاههای این سازمان در پاکستان مستقر کرده است.
این در حالی بود که نمایندگان القاعده بارها به ضد اطلاعات حرکت اسلامی ترکستان گوشزد کرده بودند که «هر کجا سعودیها هستند، آمریکاییها نیز حتما حضور دارند».
البته عامل سعودی بودن جورهبایف بعد از یک دهه تماس و همکاری وی با حرکت اسلامی ترکستان معلوم شد ولی در سال 1999 موقعی که جورهبایف مسئولیت نمایندگی این سازمان در ریاض را عهدهدار شد، به این نتیجه رسید که فقط وی از حق جمعآوری کمکهای مالی در سعودی برخوردار بوده و هیچ کسی نمیتواند گزارش و آمار مربوط به مقدار کمکها را تقاضا کند. تحت حمایت سرویسهای اطلاعاتی سعودی قرار داشتن، اطمینان جورهبایف از عدم آسیبپذیریاش را بیشتر کرده بود. این بود که بخشی از کمکهای حامیان تروریسم به جیبهای نمایندگان حرکت اسلامی ترکستان در مدیترنه سرازیر شدند.
جورهبایف در حقیقت برای سعودیها عامل مهمی به شمار میرفت، چرا که بر بر اساس گزارشهای وی نهتنها در جریان آمار دقیق از مبالغ جمعآوریشده برای حرکت اسلامی ترکستان قرار داشتند بلکه بهطور مشخص میدانستند که کدام از اتباع کشورشان در تامین مالی این سازمان دست دارد. همچنین جورهبایف ریاض را در جریان وضعیت جلب کمکهای (اتباع و سازمانهای) خارجی از طریق سعودی برای شبهنظامیان حرکت اسلامی ترکستان در وزرستان شمالی نیز قرار میداد.
ادامه دارد…
انتهای پیام