شفقنا افغانستان- یک استاد علوم ارتباطات دانشگاه تهران درباره تاثیر هنر و مذهب بر یکدیگر تصریح کرد: می توانیم بگوییم هنر جزیی از مذهب یا اصلا خود مذهب است. البته من هنر را مطلق نگاه نمی کنم و نمی توان گفت هنر همیشه آثار مثبت معنوی دارد؛ هنر می تواند وجهه منفی و مخرب هم داشته باشد و این بخش به فردی که از هنر استفاده می کند بر می گردد و اینجا می توانیم بگوییم که هنر می تواند تاثیرات مثبت یا منفی داشته باشد.
دکتر اعظم راودراد در گفت و گو با خبرنگار شفقنا درباره ارتباط هنر با همه ابعاد زندگی انسان بیان کرد: هنر با همه ابعاد زندگی انسان ارتباط دارد و مساله ای نیست که تنها مربوط به یک دوره تاریخی یا یک بُعدی از زندگی انسان باشد، البته مذهب هم اینطور است بنابراین وقتی هم هنر و هم مذهب با همه ابعاد زندگی انسان در رابطه هستند به طور طبیعی این دو با هم ارتباط دارند.
او ادامه داد: این رابطه دو جانبه و متقابل است؛ یعنی هم هنر می تواند از مذهب کمک بگیرد تا بتواند خودش را توسعه بدهد از طرف دیگر مذهب هم می تواند از هنر کمک بگیرد و خودش را ترویج و توسعه دهد. هنر و مذهب می توانند از طریق افراد مذهبی و هنرمندان گسترش پیدا کنند.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه اگر بخواهیم آثار هنری را با دو ویژگی فرم و محتوا تقسیم بندی کنیم، توضیح داد: هنر در عرصه فرم و محتوا از مذهب کمک می گیرد، در عرصه محتوا بسیار قابل درک تر است چون هنرمندان می توانند مفاهیم مذهبی را دستمایه تولید و خلق آثار هنری خودشان قرار دهند. اما از نظر فرم ممکن است کمی دور از ذهن باشد که چطور هنر می تواند در فرم از مضامین مذهبی کمک بگیرد اما مذاهب مختلف می توانند راه را برای فرم های مختلف هنری باز بگذارند.
این پژوهشگر اظهار کرد: برای مثال در دین اسلام فرم های هنری بیشتر انتزاعی و کمتر شبیه واقعیت بیرونی هستند؛ اِلمان ها یا عناصری از دنیایی بیرون را در خودشان دارند، اگر بخواهیم در مورد کاشی کاری، تذهیب و هنرهای این چنینی صحبت کنیم می بینیم عنصر انتزاع در آنها بسیار بالا است پس این موضوع سبب شکل گیری نوع خاصی از هنر می شود. در دین اسلام ترسیم شکل کامل موجودات خیلی مورد پسند نیست به نوعی دخالت در کار خداوند به حساب می آید. این موضوع تفکر غالب مردم مسلمان در سراسر دنیا است و چنین طرز تفکری باعث شده تا آثار هنری به سمت انتزاعی بودن پیش برود.
این استاد جامعه شناسی هنر با اشاره به هنر در مسیحیت عنوان کرد: اگر به آثار هنری که توسط هنرمندان مسیحی خلق می شوند دقت کنیم می بینیم درست در نقطه مقابل آثار هنرمندان به ویژه در هنرهای تجسمی و مجسمه سازی مسلمان قرار دارند. آنها در نقاشی ها و مجسمه های خود چهره کاملی از حضرت مسیح(ع) یا حضرت مریم(س) را نشان می دهند و به شکل طبیعت گرایانه چهره واقعی انسان و موجودات دیگر را می کشند. مسیحیان داستان های مذهبی خود را به نحوی ارایه می کنند که کاملا این جهانی به نظر می آید.
راودراد باتوجه به آثار هنری در دین اسلام و مسیحیت بیان کرد: پس می بینیم که دین اسلام و مسیحیت هر دو به شکل های متفاوتی به آثار هنری که برگرفته از مضامین مذهبی هست را نمایش می دهند. وقتی به بناهای مسیحی مانند کلیساها دقت می کنیم آنها آکنده از مجسمه ها و نقش برجسته های ریز و درشت هستند. این در حالی است که در بناها بزرگ مانند مساجد با کاشی کاری هایی که از فرم های انتزاعی الهام گرفته شدند روبرو هستیم.
او افزود: برای مثال خط هم به نوعی به کار رفته که ما لزوما متوجه معنای کلمات نمی شویم بلکه شکل انتزاعی کلمات را نشان می دهند. بنابراین می بینیم که فرم در آثار بیشتر مورد توجه قرار می گیرد.
این استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران درباره قالب های نوین تاکید کرد: به عقیده من مذاهب نمی توانند در فرم همگام با قالب های نوین پیش بروند اما در محتوا می توانند همراه با قالب های نوین پیش بروند. برای مثال در ادبیات و شیوه های داستان گویی که در انجیل وجود دارد بیشتر قالب پست مدرن و سورئالیستی نزدیکتر است تا قالب های رئالیستی. از طرف دیگر هم شکل ظاهری داستان ها که منظور خود داستان نیست بلکه بطن داستان مورد توجه قرار می گیرد. البته برای مقایسه آنها نیازمند انجام تحلیل های متنی مقایسه ای میان انواع هنرهای پست مدرن و منابع مذهبی عمده و مهم نیاز داریم تا بتوانیم پاسخ دقیقی به سوالات داد.
این معاون پژوهشی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران اظهار کرد: هنر یک حوزه ای از شناخت هست که با روح انسان سرو کار دارد تا با حیات مادی انسان؛ از طرف دیگر نوعی استقلال هم دارد که در خدمت اهداف مادی حتی معنوی به کار گرفته شود، خود هنر یک دنیایی از معنویات است. این دنیایی از معنویات به طور طبیعی با مذهب هم که دنیایی از معنویات است ارتباط متقابل و مستقیمی دارد البته در اینجا بخش دستوری و احکامی کمرنگ تر و بخش معنوی دین جلوه پررنگ تری پیدا می کند.
او ادامه داد: هنرمند برای کشف و بیان هنری خودش و برای ارتباط هنری که با مخاطب خودش برقرار می کند به یک دنیایی مربوط است که این دنیا با جهان علمی بسیار متفاوت است و به شکل آشکارا نمی توانیم از هنر خواسته ای را داشته باشیم.
این پژوهشگر هنر را وسیله ای برای رشد ابعاد معنوی بشر دانست و عنوان کرد: البته این موضوع به معنای این نیست که هنر نمی تواند در جامعه تاثیر بگذارد، این رشد ابعاد معنوی توسط هنر و مذهب شکل می گیرد بنابراین در اینجا هنر و مذهب به نوعی با هم مرتبط هستند که گویی هیچ فاصله ای میان آنها وجود ندارد. پس می توانیم بگوییم هنر جزیی از مذهب یا اصلا خود مذهب است. نوع تفکر مذهبی می تواند به شکل های مختلفی از هنر میدان دهد.
این استاد جامعه شناسی در خصوص رابطه هنر و مذهب گفت: البته من هنر را مطلق نگاه نمی کنم و نمی توان گفت هنر همیشه آثار مثبت معنوی دارد؛ هنر می تواند وجهه منفی و مخرب هم داشته باشد و این بخش به فردی که از هنر استفاده می کند بر می گردد و اینجا می توانیم بگوییم که هنر می تواند تاثیرات مثبت یا منفی داشته باشد. پس هنر در ذات نه منفی و نه مثبت است بلکه یک نوع شناخت، توصیف ابعاد غیر مادی زندگی انسان است.
این استاد دانشگاه باتوجه به شناخت انسان ها از زندگی گفت: انسان ها در طول زندگی خودشان شناخت هایی را بدست می آورند، هرگونه شناختی اعم از فلسفی، هنری، علمی و … که انسان بدست می اورد یک معنایی به آنها می دهد که انسان تحت تاثیر آنها خودش را با جهان وقف می دهد و زندگی خود را به پیش می برد. پس درست نیست که بگوییم یکی از این شناخت ها می تواند مانع شناخت دیگری شود و به یک معنا یک شناخت می تواند شناخت دیگر را جهت بدهد.
انتهای پیام
