پیشینه تاریخی بنای بالا حصار کابل

به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان به نقل از بی بی سی، بالا حصار کابل که قدمت آن به قرن پنجم میلادی برمی‌گردد از جمله این بناها است. اکنون این قلعه به یک پایگاه نظامی تبدیل شده و حفاضت لازم نیز از آن صورت نمی‌گیرد.
میراحمد جوینده، یکی از باستان شناسان افغانستان، گفت: قدمت این قلعه به پیش از اسلام برمی‌گردد. به گفته آقای جوینده زمانیکه شهروندان شهر کابل پیرو آیین بودا بودند این قلعه ساخته شده است. 
وی افزود: این منطقه کابل یکی از مناطق بسیار مهم بودایی بوده است. مثلا تپه مرنجان که کمی دور تر از بالاحصار واقع است، معبد بزرگ بودایی در آن کشف شده است. یا تپه بلخ و تپه نارج که آنها نیز در نزدیکی بالا حصار قرار دارند معبدهای بودایی از این دو منطقه نیز کشف شده است.
شاهان کابل در دوره های مختلف در بالاحصار اقامت‌گاه‌های مجللی داشتند. اما حالا آنچه باقی مانده، تنها ویرانه‌های بناهای است که از سنگ و آجر ساخته شده بوده‌اند. 
جوینده گفت: چنانچه کاوش‌های لازم در منطقه بالا حصار صورت گیرد می‌توان به آثار دوره بودایی در این منطقه نیز دست یافت.
این قلعه از ابتدا به منظور اهداف استراتیژیک نظامی ساخته شده است. اما با گذر زمان اهمیت تاریخی پیدا کرد. ولی ماهیت استفاده نظامی آن هیچگاه تغییر نکرد. حالا هم یک واحد نظامی اردوی ملی افغانستان متشکل از ۱۲۰ سزبار در حالت آماده باش، در این قلعه مستقر هستند.
در دوران حکومت‌های گذشته نیز بیشتر نظامیان مستقر بوده‌اند، وسایط نظامی تخریب شده و آهن پاره‌های بجا مانده از آن در دوران گذشته نیز در گوشه و کنار این قلعه هنوز دیده می‌شوند.
در کتاب‌های تاریخ افغانستان آمده است که شاهان کابل در دوره‌های مختلف در بالاحصار اقامت‌گاه‌های مجللی داشتند. اما حالا آنچه باقی مانده، تنها ویرانه‌ بناهای است که از سنگ و آجر ساخته شده بوده‌اند.
حتی یکی از قیام‌های مجاهدین علیه حکومت کمونیستی افغانستان نیز از همین قلعه آغاز شد که به قیام بالا حصار مشهور است. 
جوینده می‌گوید که با توجه به ارزش تاریخی بالاحصار و پیشترفت‌های فن‌آوری نظامی، حالا دیگر نیاز نیست که نظامیان در مناطق مرتفع مستقر شوند و به نظر او بالاحصار باید به عنوان یک بنای تاریخی مورد بازسازی قرار گرفته و حفظ شود.
بالا حصار به دلیل اهمیت استراتژیک و قدمت تاریخی‌اش یک مکان دارای ارزش تاریخی است. این بنا شاهد جنگ‌های خونین بوده است. در جنگ‌های اول افغانستان و انگلیس(۱۸۳۹ – ۱۸۴۲) و جنگ دوم افغانستان- انگلیس (۱۸۸۰-۱۸۷۸) و بعد در زمان حکومت‌های کمونیستی افغانستان این قلعه به عنوان مرکز مهم نظامی استفاده می‌شد. حتی یکی از قیام‌های مجاهدین علیه حکومت کمونیستی افغانستان نیز از همین قلعه آغاز شد که به قیام بالا حصار مشهور است.
در سال‌های اخیر نیز نیروهای ناتو در این قلعه مستقر بودند.
این قلعه بارها به شدت آسیب دیده، اما با حفظ هویت و ساختار اصلی‌اش، بارها بازسازی شده است. آخرین بار کمتر از یک قرن پیش به فرمان نادرشاه پادشاه سابق بازسازی شده و بعد در دوران حکومت کمونیستی افغانستان بخش‌هایی از این قلعه طعمه آتش شد و تخریب گردید.
بعد از استقرار دولت مجاهدین در سال ۱۳۷۱ این دژ تاریخی در جنگ‌های میان این گروها نیز به شدت تخریب شد و از آن زمان تا حالا به حالت ویرانه باقی مانده‌است.
در دوران حکومت کمونیستی افغانستان بخش‌هایی از این قلعه طعمه آتش شد و تخریب گردید.
مصدق خلیلی، معاون فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان نیز درباره اینکه این قلعه چرا بازسازی نشده، می‌گوید که مالکیت بالاحصار از یک سال پیش از وزارت دفاع ملی افغانستان به وزارت اطلاعات و فرهنگ منتقل شده و پس از انتقال تجهیزات نظامی به محل دیگری بازسازی دوباره آن آغاز خواهد شد.
وی افزود: به دلیل موقعیت استراتژیک بالا حصار کابل و با توجه به وضعیت امنیتی شهر کابل، مسئولان امنیتی برای انتقال تجهیزات نظامی به مکانی دیگری خواستار مهلت شده‌اند. 
به گفته‎ی وی، هیچ مانعی برای آغاز کار بازسازی این قلعه تاریخی وجود ندارد. 
خلیلی خاطر نشان کرد: علاوه بر بالاحصار، هزار و ۲۰۰ اماکن دیگر تاریخی افغانستان نیز با خطر نابودی مواجه هستند.
وی گفت: دولت بودجه و امکانات کافی برای حفاظت از این بناها را ندارد و ابراز امیدواری کرد که رئیس جمهور غنی به این مساله توجه کند.