شفقنا افغانستان- استاد برجسته هنر خطاطی افغانستان گفت : رشد فرهنگ و مذهب بستگی مستقیم به کانالهای ارتباطی دارد و سخن فرهنگی و مذهبی از زبان هنر و هنرمند دلنشین تر است.
استاد محمدعلی فقیری فرزند عوض، متولد 1347/5/1خورشیدی، در شهر کابل منطقه چنداول، ولی اصالتا از ولایت غور، ولسوالی لعل و سر جنگل می باشد، وی از اساتید برجسته هنر خطاطی کشور است و تا کنون در نمایشگاههای زیادی آثارش به نمایش درآمده است، استاد فقیری در حال حاضر در کشور سوریه رحل اقامت گزیده و در عالم مهاجرت زندگی می کند.
آنچه می خوانید گفتگوی اختصاصی خبرگزاری شفقنا افغانستان با این استاد چیره دست هنر خطاطی کشورمان است :
* زندگی هنری شما از چه زمانی آغاز شد؟
داستان آغاز خوشنویسی من به زمان پنج سالگی ام بر می گردد، پدرم عوض خان فقیری خودش عاشق خطاطی بودند، او قلم تهیه می کرد ومرکب می آورد وخودش دستم را می گرفت و خطاطی می کرد، هر روز که از سر کار می آمد اولین کارش این بود تا دست مرابگیرد و کمکم کند تا خط بنویسم.
پدرم در وزارت مالیه کارمند بود، با وجود مشکلات زیاد به سختی مرا به مدرسه ثبت نام کردند، آن زمانها جرم بود که یک هزاره درس بخواند، البته علنی اذعان نمی کردند ولی با سنگ اندازی سعی می کردند جلو ما را بگیرند، یک سال گفتند سنش کم است، سال بعد گفتند تذکره ندارد و بالاخره سال سوم داخل مکتب سردار جان خان در نزدیک سر چوک کابل شدم.
از همان روز اول که سر صنف رفتم معلمم یک خانم بود بنام آمنه جان، اوچون دید خطم خوب است مرا کنار خودش روی صندلی خودش جای داد و تا 4سال مثل مادر از من حمایت کرد بماند که من پسر بسیار شوخ و مشکل ساز بودم.
در سال1359 به ایران(مشهد) مهاجر شدیم، آنجا هم بلافاصله پس از چند امتحان سر کلاس نشستم، سال سوم راهنمایی دریک مسابقه ی خطاطی در منطقه تبادکان اول شدم، انجا بود که استاد ارجمندم حضرت مهدی بلوریان کاشی را دیدم، او از من پرسید، پسرم خطت خیلی خوبه پیش کی کار کردی؟ گفتم، پیش پدرم کار کردم گفت: فردا بیا اداره، فردایش رفتم و ایشان سرمشق داد (عمر اگرخوش گذرد زندگی نوح کم است)این سر مشق را شش ماه تمرین کردم، بعد از چندماه تمرین مداوم، بلافاصله مرا معرفی کرد و رفتم امتحان دادم به همین شکل تا 1368هم دیپلم و هم ممتاز خوشنویسی را گرفتم.
* چه فعالیت هایی در زمینه آموزش هنر خطاطی داشته اید؟
– من درست از سال 1368خورشیدی به کمک استادم و یک همکارم خانم صدیقه ی مینویی به اداره اموزش و پرورش تبادکان مشهد معرفی و مشغول به کار شدم و از طرف آموزش و پرورش به چند مدرسه دولتی بعنوان معلم هنر می رفتم و درس می دادم، علاوه بر تدریس در مدارس دولتی مدارس غیر انتفاعی و اموزشگاههای هنری و نیز مرکز تربیت معلم دخترانه شهید کامیاب مشهد چهارسال تدریس خط داشتم و همچنین کارهای خطی مرکز را انجام می دادم.
چندین دوره هم کلاسهای چگونگی تدریس هنر در مدارس را برای دانشجویان داشتم و نیز چند دوره تدریس خط در بسیج دانشگاه ازاد مشهد داشتم، پس از رجعت به افغانستان در کابل مدت یک سال و نیم در هلال احمر ضمن داشتن یک پست، در مرستون و نیز موسسه کوفا تدریس خط داشتم و از وقتی به سوریه امدم در سال 2011در دمشق از طرف سازمان ملل متحد یک کورس اموزش خوشنویسی دایر نمودم و نیز سه ترم برای دانشگاه المصطفی (ص) در دمشق به دانشجویان خط نستعلیق تدریس کردم.
پس از آغاز جنگ های داخلی سوریه تا کنون به مدت سه سال در منزل خودم برای تعدادی از علاقمندان هنر خوشنویسی کلاس دایر کردم که هم اکنون تعدادی از هموطنان ساکن اینجا و تعدادی عربهای دوستدار نستعلیق حضور دارند، البته این کلاسم بصورت رایگان می باشد.
* آیا آثار شما در نمایشگاهها هم حضور داشته اند؟
– بله من در چندین نمایشگاه گروهی در مشهد شرکت کردم، یک نمایشگاه در تالار کار و امور اجتماعی تهران در سال 1378 و نیز در دمشق تا کنون دو بار نمایشگاه دایر نمودم که یکی از طرف سازمان ملل بود و دیگری از طرف هلال احمر سوریه، و الان تصمیم دارم یک تعداد تابلو بنویسم و اگر خدا خواست در دانشگاه هنر های زیبا در دمشق برگزار کنم.
در سال 1384 در مشهد کتاب “نازکلک” را نوشتم که این کتاب تدریس حروف و اتصالات در خط نستعلیق است، این کتاب ثمره چندین سال تدریسم در مدارس و آموزشگاههای مشهد بود، البته اموزش پرورش مشهد می خواست این کتاب را چاپ و استفاده کند ولی من که فکر میکردم این کتاب را بهتر است در افغانستان برای هموطنانم بچاپ برسانم و برای مردمم مفید واقع شود آن سال رفتم در وزارت خانه معارف با محمد حنیف اتمر که در آن زمان وزیر معارف بود مطرح کردم و او ظاهرا قبول کرد بعدا در بایگانی گذاشتند و ……. بگذریم.
در سال 2011 یک جزوه تدریس خط تحریری به زبان فارسی در سوریه برای سازمان ملل نوشتم و یک جزوه تدریس خط تحریری نستعلیق به زبان عربی که در دانشگاه مصطفی تدریس کردم.
در سال2014 رباعیات حکیم عمر خیام را با قلم نی نوشتم که 303 رباعی در 101 صفحه است و تمام این کتابها نزد خودم موجود است و از اواسط 2014 سعی میکنم تابلو برای نمایشگاه بزنم که اگر انشاالله شد در دانشگاه هنر دمشق سوریه به نمایش بگذارم.
* هنرمند چگونه می تواند پیام آور صلح و دوستی باشد؟
– یک هنرمند در قدم اول باید در قبال جامعه خودش را مسوول بداند و با خلق آثارش چهره واقعی دین و مذهبش را به زیبایی در معرض دید قرار دهد و همواره با خلق اثرزیبا جامعه را به سمت درست دینی جهت دهد، اینگونه است که یک هنرمند دین دار و پایبند به اعتقادات و مذهب می تواند بدور از تعصب خشک و خشن، پیام صلح و دوستی را به جهانیان عرضه کند؛ هنرمند می تواند با زبان هنر مذهب و فرهنگش را انتقال دهد و شنیدن سخن مذهب و فرهنگ از زیان هنر بمراتب زیباتر و شیرین تر از سایر زبانهاست.
* آیا اگر دوباره متولد شوید باز هم بسوی هنر می روید؟
– من اگر موقعیت دوباره انتخاب نحوه زندگی پیدا کنم، قطعا همین راه را دنبال خواهم کرد، اما با سرعت و پشتکار بیشتر و هدفمند تر کار خواهم کرد، چرا که در طی دوران آدم متوجه کاستی های گذشته اش می شود، خوب من هم طبیعتا اشتباهات زیادی داشته ام و اگر چنین فرستی داده شود قطعا با اطلاعات کنونی بهره برداری مفید تر از زندگی گذشته ام خواهم نمود.
* چه کسانی در زندگی هنری تان نقش عمده داشتند؟
– حامیان اصلی من در خوشنویسی اول پدر بزرگوارم بود، که از پنج سالگی قلم دستم داد، وسرمشق میداد و گاهی خطهای زیبای چاپی پیدا میکرد تا توان داشت زحمت میکشید، حامی دومم مادر عزیزم بود که اگر نبود جدا نمی توانستم ادامه دهم، یکی از شیرین ترین لحظات در زندگی تمرینی من این بود شبها من تا دیر وقت تمرین میکردم، در مشهد یک حویلی بزرگ داشتیم، دور تا دور حویلی خانه بود اتاق من و پدرم جدا و روبروی اتاق مادر و شش فرزند دیگر خانواده با مادر اتاق شان جدا بود، چون من شبها تا دیر وقت تمرین می کردم مادرم در نیمه های شب با استکان چایی از آن طرف حیاط می آمد به اتاقم، چایی را میگذاشت روی میزم و میرفت، صدای برخورد استکان به نعلبکی در طی مسیر در آن دل شب و سکوت، زیبا ترین آهنگ برایم بود سالها اینگونه مادر حمایتم میکرد.
* آیا خاطره ای از آن روزگاران دارید؟
– بله، خاطرات بسیاری از آن ایام دارم، گاهی اوقات خطی را که نوشته بودم به مادرم نشان میدادم و سوال میکردم مادر جان این خطم زیبا شده یا نه، چون مادرم سواد خواندن و نوشتن خوب نداشت، می گفت: آفرین بچیم آنقدر خوب نوشتی که سفیدی ها و سیاهی ها هر دو قشنگ دیده می شود، بسیار نظرش برایم مفید بود چون، مادرم با نظرش برایم صحت و سقم دالون بندی را در خط تشریح میکرد، اگر تایید نمی کرد دوباره بازبینی میکردم که کجا در ترکیب اشتباه کردم.
سومین حامی من در زمینه هنر، استاد گرامی ام حضرت مهدی بلوریان کاشی که بحق تا ابد مدیونشان هستم و هر وقت ایشان یادم می آید در عالم خیال دست مبارکش را بوسه باران میکنم، خدا میداند هیچ وقت و هیچ گونه دریغ نکردند، من بسیار فقیر بودم و توان پرداخت شهریه انجمن برایم سنگین بود، امتحانات خوشنویسی مبالغ بالایی میخواستند و استادم همیشه کمکم میکرد استاد بلوریان کمتر از فرزندش مرا بحساب نمی آورد، اینقدر وابسته استادم بودم که ندیدنش برایم سخت بود، بهر حال حق بسیار بزرگی بر گردنم دارد همیشه ممون و دست بوسش هستم خداوند در کنف الطاف لایزال خودش محفوظش بدارد.
* چه مشکلاتی فراروی هنرمندان خطاط وجود دارد؟
– البته حرف زیاد است، ولی از هر چه بگذریم سخن دوست خوش تر است، هنر تمام اوقات زندگی یک هنرمند حرفه ای را اشغال میکند، یا بعبارت دیگر، اگر کسی بخواهد بصورت تخصصی یک رشته هنری را دنبال کند مجبور است کل اوقات زندگیش را مصروف هنر باشد، البته هنر خوشنویسی نسبت به تمام هنر های دیگر مشکلتر است و فرّار، بنابر این استادان خوشنویس کل زندگی درگیر تمرین کلمات و حروف هستند و برای خلق یک اثر بسیار بسیار باید کارکنند و هزینه نمایند. برای همین مجالی ندارند که به سمت کسب اقتصاد بروند، این است که خوشنویس فقیر و فقیر تر میشود که متاسفانه خیلی از مستعدین این رشته در اواسط کار مجبور به ترک هنر میشوند و دنبال کسب اقتصاد میروند.
بدینوسیله، از دوستان سرمایه دار، تجار، انجمن های حمایتی و سایر مراکز فرهنگی درخواست میکنم که قشر خوشنویس را حمایت مالی کنند، چون اگر از ناحیه مالی هنرمندان حمایت نشوند، دیری نخواهد پایید که دیگر کسی به سراغ این هنر نخواهد رفت و این رشته روز به روز بدست فراموشی سپرده خواهد شد.
برای خلق یک تابلو، یک خوشنویس دهها برگ کاغذ وقلم و مرکب واز همه مهم تر روز ها تمرین لازم است، اگر یک خوشنویس یک کار خلق کرد تازه اول مشکلات کلان کلید میخورد، هزینه ی گزافی لازم است تا خط تذهیب شود و بعد از آن قاب، نگهداری و … اینها همه یک خوشنویس را بارها و بارها مایوس میکند، اما اگر حمایت مالی شوند قطعا هنرمند با پشت گرمی که تصور میکند طبیعتا آثار قویتر وجذابتر و حرفه ای تر خلق خواهد کرد، خیلی وقتها هنرمندان کتابی را خطاطی میکنند ، تا روز مرگش پیش خودشان میماند، و چاپ نمی شود، بعد از مرگش دردی از آن بیچاره را چه دوا میکند، ازینرو باید حمایت مالی هنرمندان جدی گرفته شود.
انتهای پیام