شفقنا افغانستان-این روزها کار رسانهای، مانند چند سال قبل نیست و رسانهها و خبرنگاران هر روزی که میگذرد، با مشکلات تازهای رو به رو میشوند. از چندی به این سو گاهی کشور شاهد سقوط و سکوت رسانهای به خاطر امکانات کم مالی است و زمانی هم به دلایل امنیتی شاهد هدف قرار گرفتن کارمندان رسانهای به وسیله گروههای مخالف دولت. بعضاً خبرنگاری از سوی مسوولان حکومتی مورد لت و کوب قرار گرفته و تهدید به مرگ میشود، زمانی در برخی از رویدادها خبرنگاری از سوی کارفرما سبکدوش میشود یا خانهنشینی اختیار کرده و یا هم به مسلک دیگری رو میآورد. اما خبرنگارانی هم که تا کنون در کار رسانهای با توجه با این مشکلات مقاومت کردهاند و هنوز به کارشان ادامه میدهند، به خاطر گرفتن معاش و سایر امتیازاتشان ماهها را به سختی بدون دسترسی به اطلاعات و معلومات به سر میبرند.
از سوی دیگر شبکه نی یا حمایتکننده رسانههای آزاد افغانستان طی یک نظرسنجی یا چیدمان منظم، هشدار میدهد که با توجه به بدامنی، عدم دسترسی به اطلاعات و معلومات و مشکلات مالی رسانهها سبب خواهد شد تا دستآوردهای یکونیم دههای که در راستای رشد رسانهها به وجود آمده است، در حال از بینرفتن باشد.
مجیب خلوتگر رییس عمومی دفتر نی حمایتکننده رسانههای آزاد در افغانستان میگوید: «در یک نظرسنجی و چیدمان منظمی که بیشتر متمرکز به رسانههای ولایات، شکایاتی که از سوی رسانهها صورت گرفته است، نگرانکننده میباشند. رسانهها و کارمندان رسانهای با سه مشکل عمده چون، بدامنی، نبود دسترسی اطلاعات و مشکلات مالی رو بهرو هستند که این مشکلات سبب از بینرفتن دستآوردهای چندین ساله رسانهای خواهد شد.»
در این نظرسنجی آمده است که در ولایت کندز، مشکلات عمده رسانهها از نظر مالی مانند نبود منابع مالی، بلندبودن صرفیههای برق، بلندبودن تکس مالیاتی از طرف حکومت و همچنان مسأله تأخیر در پرداخت معاش کارمندان و تقلیل معاشات از سوی رسانهها، مشکلات امنیتی و موجودیت طالبان در عقب دروازههای شهر کندز، نبود زمینههای دسترسی به معلومات و اطلاعات نیز وجود دارد.
گفته میشود که مقامها حاضر نیستند که معلومات امنیتی را به رسانههای محلی بدهند، اما در عوض این معلومات را در اختیار رسانههای ملی و بینالمللی قرار میدهند.
به اساس معلومات شبکه نی یا حمایتکننده رسانههای آزاد، در ولایت خوست رسانهها از لحاظ مشکلات مالی، نبود اعلانات بازرگانی، توقف فعالیتهای موسسات خیریه و سپردهنشدن اعلانات بازرگانی به رسانهها، ندادن اعلانات به رسانههای محلی از سوی حکومت، رو به رو اند. بر بنیاد این نظرسنجی، در ضمن در این ولایت، رسانهها نگران امنیتشان بوده و ادعا دارند که به خاطر «آمد و شد» و فعالیتشان دچار مشکلاند.
در ولایت دایکندی اولین مشکل رسانهها، عدم دسترسی به معلومات است. در این ولایت رادیوها ادعا دارند که مشکل مالی و امنیتی را میتوانند چاره کنند، اما اگر به اطلاعات دسترسی نداشته باشند، بدون اطلاعات نمیتوانند کارشان را به پیش ببرند. آنان نگراناند که اگر رسانهها درگیر مشکل دسترسینداشتن به اطلاعات
باشند، روزی برسد که درهای رسانههایشان را ببندند.
همچنان در دایکندی گفته شده که حتا نمیتنوانند ۴ درصد تکس و محصولی که بر رسانهها وضع شده را بپردازند. شرکتهای کلانی هستند، اما اعلان وجود ندارد و یا به رسانهها داده نمیشود. یکی از رادیوها به نام رادیو نسیم، ادعا میکند که ۷۵هزار افغانی تکس پرداخته است، اما از هیچگونه امکانات حکومتی برخوردار نشده است.
به گفتهی مسوولان شبکه نی، در هرات مشکل مالی در راس قرار دارد، به خصوص مشکل پرداخت مالیاتی و تکس برای شرکتهایی که درآمد مالی دارند و برای رسانهها، مقدار مالیه همسان و مساوی است. پول صرفیه برق مثل محلهای تجارتی و بازرگانی است.
در ولایت هرات، مشکل دسترسی به اطلاعات و معلومات، دومین مشکل رسانهها است. آنان میگویند در ارایه معلومات تبعیض وجود دارد و رسانههای محلی و بینالمللی و مسوولان این ولایت به رسانههای محلی اهمیت نمیدهند و این مشکل را رسانههای ولایات بلخ، زابل، ننگرهار و قندهار نیز تجربه میکنند.
آقای خلوتگر به طور نمونه به برخی از مشکلات رسانهها اشاره کرده و میگوید: «
در کلانشهرها که در مجموع تمام رسانههای برقی مورد ارزیابی قرار گرفته است، ما شاهد بستهشدن یکی از تلویزیونها به نام جهان در شمال کابل بودهایم که به اثر مشکلات مالی بوده است.»
وی افزود که در مناطق شمالی به خصوص ولایت بغلان، شاهد کمشدن برنامههای تولیدی بودهایم، به خصوص در ولایت بغلان که از برنامههای از قبل نشر شده بیرونی استفاده میکنند که هزینه کمتر نیاز دارد. او گفت که تمام رسانههای افغانستان از بزرگترین تا کوچکترین رسانهها، دچار مشکل مالی و اقتصادیاند، در مواردی هم یکی از رسانهها ۱۶ ماه حقوق کارمندانش را نپرداخته است که این نشاندهنده مشکلات است.»
آقای خلوتگر به خاطر رفع مشکلات کنونی و رسیدگی به حقوق کارمندان گفت: «مدیران رسانهها و صاحبهای رسانهها به این اصل باید توجه بکنند. اگر تا یک زمان مشخص، شکایات باز هم جریان داشت، کمسیون رسیدگی به تخطیهای رسانهای [باید] اقدام بکند. قطعاً و به هیچوجه دفتر نی و نهادهای حمایتی، خواهان مداخله حکومت در امور رسانهها نیستند.»
این در حالی است که برخی از خبرنگاران از موجودیت این سه مشکل، سخت انتقاد کرده و میگویند که اگر وضعیت این طور ادامه پیدا کند، آنان شاهد از دسترفتن دستآوردهای رسانهای در کشور خواهند بود.
شبنم شهرزاد یکی از خبرنگاران تلویزیون جهان میگوید: «در این اواخر سه ماه معاش ما بالای دفتر باقی مانده بود و ما با مشکلات زیادی رو به رو شده بودیم، اما اکنون هم با وجودی که یک ماه معاش ما بالای دفتر باقی مانده است، کرایه موتر ما هم از سوی رسانه قطع شده است.»
به باور وی، چون پول همه کار یک رسانه را میکند و اگر ذهن کارمند از این بابت آرام نباشد و در فکر دیر رسیدن معاش و سایر امتیازاتش باشد، نمیتواند به فکر آرام کار کند، ولی برعکس اگر فکر کارمند آرام باشد، به خوبی میتواند کارهایش را انجام بدهد و در این صورت کیفیت کار هم بالا خواهد رفت.»
وی ضمن اشاره به مشکلات دیگر در راستای کار خبرنگاری میگوید: «یکی از مشکلات خبرنگاران دسترسینداشتن به اطلاعات از ادارات مختلف است که در اکثر موارد، ما با سخنگویان ادارات مشکل داریم، چون آنها یا به زنگ ما جواب نمیدهند یا معلومات درست را در اختیار ما نمیگذارند. طبعاً که این وضعیت تأثیر خود را بر کیفیت کار دارد.»
این خبرنگار افزود: «به نظرم که روی هم رفته و آهسته آهسته دستآوردهای چند سالهای را که در راستای پیشرفت رسانهها داشتهایم، از دست میدهیم. اگر این حالت ادامه بیابد، وضعیت بدتر از این خواهد شد.»
از سوی دیگر شیلا بهیر، یکی از گزارشگران رادیو سلام وطندار در ولایت بلخ میگوید که قبلاً در یکی از رسانههای تصویری در شهر مزار شریف کار میکرده، اما به دلیل کمشدن معاش، عدم پرداخت معاشات بهوقت و زمانش و دیگر دشواریها، ناگزیر شده است تا از کارش کنارهگیری کرده و در رسانهای دیگری کار کند.
به باور وی، در این اواخر وضعیت مالی اکثر رسانهها در تمام افغانستان به خصوص در ولایت بلخ خراب شده و خبرنگاران در وضعیت خوبی به سر نمیبرند. حتا برخی از رسانهها به دلیل مشکل مالی، دست به برکنارکردن کارمندانشان زدهاند. این خود، آمار بیکاری را در میان خبرنگاران افزایش داده است.
خانم بهیر میگوید: «با وجودی که کار خبرنگارای با در نظر داشت شرایط فعلی مشکلات امنیتی، با آن هم برخی از رسانهها، نامتعادل و غیر متوازن کار میگیرند. به خصوص بانوان خبرنگار با مشکلات جدیتر رو به رو استند و ارزشی به کار بانوان خبرنگار قایل نیستند.»
وی در مورد حق دسترسی به اطلاعات و معلومات به خبرنگاران رسانههای محلی در بلخ گفت که اکثر خبرنگاران رسانههای محلی یا اصلاً به نشستهای خبری دعوت نمیشوند و حتا در انجام مصاحبهها هم گرفتن اطلاعات از نزد مسوولان واقعاً مشکلآفرین است. مقامهای محلی ولایات از جمله مسوولان ولایت بلخ بیشتر حق اولویت را به خبرنگاران بینالمللی و ملی میدهند.
در همین حال، دفتر نی از دولت میخواهد تا امنیت رسانهها و خبرنگاران را تأمین کند تا ایشان بتوانند با اطمینان خاطر رسالتشان را در قبال اطلاعرسانی و اظهار حقایق و انتقال اطلاعات ادا کنند.
سهیلا وداع خموش-8صبح
انتهای پیام
www.af.shafaqna.com
