شفقنا افغانستان
حجت الاسلام و المسلمین حاج محمد روحانی،عالم برجسته حوزه علمیه صادقیه هرات در گفتگو با شفقنا، ضمن عرض تسلیت به مناسبت سالروز شهادت حضرت امام رضا (ع) ،به بیان ویژگی ها و سیره زندگی پر برکت آن امام همام پرداخت.
دوران زندگی امام رضا (ع) در سه مرحله از حیات پر برکت ایشان
وی در رابطه با بخش اول زندگی امام رضا (ع) گفت: این امام بزرگوار توفیق داشتند که قسمت اول زندگی خود را با پدر بزرگوار شان آقا امام موسی ابن جعفر (ع) سپری کنند، البته بخشی از این دوران به دلیل زندانی بودن حضرت موسی ابن جعفر (ع) دور از پدر در مدینه منوره سپری شد.
قسمت دوم: دوران بعد از شهادت پدر بزرگوار ایشان، دوارن امامت و ولایت آن حضرت بوده، که در این زمان عملاً رهبری امت اسلامی به دوش آقا علی ابن موسی رضا (ع) قرار گرفت که در این زمان امام در مدینه منوره سالها زندگی کردند، و امت را مدیریت و رهبری نمودند.
قسمت سوم زندگی ایشان ضمن اینکه امام پیشوای مردم بودند، به درخواست مأمون، مشروط به شرایطی که این شرایط با مرام و هدف امام وفق و سازگاری داشت ولیعهدی او را پذیرفتن.
زندگی علی ابن موسی الرضی در طول دوران حیاتشان
حجت الاسلام روحانی در ادامه به بخشی از روایات و گفته های امام رضا (ع) که آموختن آن میتواند برای رسیدن به یک زندگی سالم به تمام انسانها مفید باشد اشاره کرده و گفت: از آنجایی که ائمه معصومین (ع) وصل به منبع فیض الهی هستند، کلامشان از حکمت خاصی برخوردار است. امام رضا (ع) در دوران زندگی خود مانند سایر ائمه فرمایشاتی داشتند، که بدون شک اگر مردم کلام امام معصوم را بشنوند، هم تبعیت میکنند و هم میتونند سر مشق و سر لوحه زندگی خودشان قرار دهند، از جمله فرمایشات آقا امام رضا (ع) که در مسند اما رضا هم مطرح است، این است که فرمودند: عبادت، به زیاد نماز خواندن و روزه گرفتن خلاصه نمیشود، بلکه عبادت حقیقی و واقعی این است که، انسان مسلمان در امر خدای متعال تفکر بکند. از اینکه چگونه و برای چه به دنیا آمده است و چه وظیفه ای دارد، چگونه باید معرفت پیدا کند به ذات اقدس باری تعالی، چگونه انس پیدا کند به قرآن کریم و انس پیدا کند با عبادت خدا و در یک کلام چگونه در خدمت مردم و جامعه باشد.
این فرمایش امام ادامه پیدا میکند تا جایی که میفرمایند: علم و دانش گمشده مأمن است که این گمشده مردم در باغ ولایت پنهان شده است. از این جهت باید به تعبیری، انسان به داخل این باغ برود و گمشده خود را پیدا کند. و باید این گمشده را که علم باشد تحصیل بکند و به دست بیاورد و در ادامه امام این جمعه را میفرمایند که: خدا رحمت بکند مردی را که امر ما را زنده نگه دارد.
در این رابطه امام را مورد سوال قرار دادند که، باید چگونه امر شما را زنده نگه دارند؟ امام فرمودند: همه وظیفه دارند که علم، دانش، و احکام ما را یاد بگیرند و آنچه که از علم و دانش ما فرا گرفتند به مردم تعلیم دهند و بعد این دلیل را مطرح کردند که همانا اگر مردم بدانند، خوبیها، ارزش و محاسن کلام ما را به آن پیروی و متابعت میکنند.
این آگاه امور دینی در ادامه می افزاید: ما باید به دنبال این باشیم که چگونه در کلام معصومین بزرگوار ما، که به منبع اصلی وصل هستند و خدا به آنها عنایت و تفضل کرده، جستجو کنیم، و این که محاسن کلام آنها در چیست که ما هم تعلیم بگیریم تا انشاالله در زندگی فردی و اجتماعی خودمان پیاده بکنیم.
حجت الاسلام و المسلمین در بخش دیگری از سخنان خود به روایتی دیگر از حضرت علی ابن موسی رضا (ع) اشاره کرده و گفت: اما رضا (ع) میفرمایند: مأمن آن است که در او سه ویژه گی وجود داشته باشد. البته باید دقت داشته باشید که فرق است بین مأمن و مسلمان، با گفتن لا اله الا الله انسان مسلمان میشود، اما درجه ایمان بالا تر است به دلایل قرآن کریم که تعدادی از اعراب بادیه نشین نزد پیامبر اکرم (ص) آمدند و گفتند ما ایمان آورده ایم، که بعد خطاب رسید، شما ایمان نیاورد ید ، این ادعا را بکنید که ما مسلمان شده ایم، چرا که ایمان هنوز در زوایای قلب شما رسوخ نکرده است. پس مسلمان وقتی به درجه بالا میرسد که ایمانش مستحکم باشد. حالا امام هم میفرمایند هر کس در او سه ویژه گی باشد مأمن واقعی است. این سه ویژه گی این است که از سه سنت تبعیت کند. سنت خدا، رسول خدا، و ولی خدا. آن سنتی که مأمن باید از خدا پیروی کند به فرموده امام بزرگوار این است که همان طور که خدا راز بندگان خودش را حفظ میکند و با لطف بی کران خود نسبت به بندگان همه را مورد رحمت خود قرار داده، ولی متأسفانه میبینیم که برخی ها امر خدا را اطاعت نمیکنند، خدایی که نعمتهای بسیاری به ما داده. با تمام این اوصاف خدا هیچ گاه راز بنده خود را افشا نمیکند، و الا اگر راز به یک باره برداشته شود، امکان دارد زندگی یک انسان به مشکل روبرو شود. پس مأمن هم باید این صفت و خصلت را از خداوند داشته باشد. هر فردی رازی را نزد خود دارد، هر خانواده هم رازی را دارد. نباید یک مأمن راز انسان یا خانواده ای را فاش کند یا حتی از همه این ها مهم تر و بالاتر، هر مملکت یا ولایت یا شهری برای خود راز زیادی را دارد، لذا به هیچ وجه انسانی که ادعای مسلمان بودن و مأمن بودن را دارد، راز کشور خود را نباید فاش کند و به دیگران بگوید. خیلی باید متوجه باشد. حفظ راز مملکت واجب و لازم است. لذا چه مسئولین و چه غیر مسئولین و تمام مردمی که افغانستان را وطن خود میدانند باید راز مملکتی خود را حفظ کنند. همان طور که راز خانواده خود را حفظ میکنند. مانند این که ما بین زن و شوهر رازهایی وجود دارد و این راز برای همیشه باید حفظ شود ولی ما متأسفانه گاهی میبینیم که زن و شوهری قصد جدا شدن از یک دیگر را دارند و راز خصوصی همدیگر را فاش میکنند و این کار بسیار نا شایستی است و به چنین افرادی به هیچ وجه نمیشود مأمن گفت. پس نتیجه میگیریم که کلام معصومین محاسن زیادی دارد که اگر این محاسن برای مردم گفته شود مردم پیروی میکنند و پیروی از گفته های این بزرگواران برای زندگی اجتماعی و حتی مسئولین مملکتی که قصد دارند جامعه ای آزاد و مستقل را داشته باشند مفاد زیادی را به دنبال دارد.
این عالم دینی در ادامه در رابطه به ویژه گی دوم یک انسان مأمن می افزاید: دومین ویژه گی که امام در این روایت به آن پرداخته اند، پیروی از یکی از صدها ویژه گی و حسنات نبی اکرم (ص) است. اینکه پیامبر با مردم مدارا و گذشت میکردند، بخشش و گذشت در رفتار پیامبر بسیار زیاد بود، خیلی ها در اوایل اسلام بنا به تعصب و جهالتی که داشتند دست به اذیت و آزار پیامبر میزدند، ولی آن حضرت گذشت میکردند و هیچ وقت برخورد به مثل انجام نمیدادند. با بخشش و گذشت بود که پیامبر در مدت بسیار کمی از بعثت و زندگی خود توانستند خیلی از انسان ها را بدور خود جمع کنند، و حالا ما هم که مدعی به پیروی از سنت نبی اکرم محمد مصطفی (ص) هستیم، و حالا هم که به هفته رحمت هم کم کم نزدیک میشویم باید این الگوها و سیره حضرت محمد (ص) را در زندگی خود سرمشق فرار دهیم و همان طور که پیامبر حتی با غیر مسلمان ها مدارا داشتند، ما هم باید به پیروی از پیامبر خود که الگو و رحمت است برای همه، با تمام انسان ها گذشت و مدارا داشته باشیم.
این عالم برجسته در این قسمت از صحبت های خود به نکته مهمی اشاره کرده و میگوید: اگر جامعه ما، جامعه با گذشتی باشد خیلی از مشکلاتی که امروز گریبان گیر ما شده برطرف خواهد شد، اگر دولت مردان ما گذشت و بخشش داشته باشند بسیاری از مشکلات و نابسامانی هایی که دامن گیر ملت ما شده کم میشود و تمام این ها فقط در پیروی از این سنت نبی اکرم است. و جا دارد در اینجا به این جمله معروف توجه کنیم، لذتی که در بخشش است هرگز در انتقام نیست.
ایشان در آخر گفت و گوی خود با شفقنا به نکته سوم از این روایت امام رضا به صورت خلاصه اشاره کرده و گفت: ولی خدا در برابر مشکلات و گرفتاری ها صابر و شکیبا هست. ما باید متوجه باشیم تا وقتی که در دنیا هستیم زندگی بدون مشکلات و گرفتاری امکان ندارد و برای مقابله با مشکلات چاره ای نیست مگر اینکه صابر وشکیبا باشیم و در برابر آن با استقامت خود مبارزه کنیم و فقط از این طریق میشود که در زندگی خود به قله پیروزی برسیم. پس سنت ولی خدا هم صبر در مقابل مشکلات و گرفتاری ها است. و امید واریم که همه ما این سنت ولی خدا را هم مانند دیگر سنت های معصومین اطاعت و پیروی کنیم.