شفقنا افغانستان- هنر خطاطی نستعلیق یکی از هنرهایی است که مختص زبان و ادبیات فارسی بوده و زاییده خلاقیت و هنرمندی فارسی زبانان جهان است.
نستعلیق را عروس خطوط اسلامی نامیده اند چرا که در رقابت با انواع مختلف خطوط نوشتاری در جهان اسلام بی نظیر می باشد و از ظرافت ها و زیبایی های خاصی برخوردار است.
بیشترین کاربرد نستعلیق در نگارش کتب عادی، ادبی و متنهای غیر مذهبی است، از ابتدای پیدایش(صده نهم هجری) تا کنون به ندرت متنهای عربی نظیر قرآن، احادیث یا ادعیه با این خط نوشته شده و اغلب دیوان شعرا و کتابهای ادبی با این خط نگارش یافته است. گویا روح نرم و سیال نستعلیق با لطافت ادبیات شیرین فارسی تاثیر متقابلی برهم دارند. تنها سه نسخه شناخته شده قدیمی در سراسر جهان از قرآن بهخط نستعلیق وجود دارد، هرچند ممکن است برخی از ادعیه و مناجات را به نستعلیق پیدا کرد.
استاد سلمانعلی ارزگانی، فرزند میرزا محمد عیسی ارزگانی متولد سال ۱۳۴۰ در قریه باغچار شهرستان ارزگان خاص ولایت ارزگان یک تن از خوشنویسان افغانستان می باشد که بیش از سی سال به کار خوشنویسی مشغول است.
کارنامه سی ساله این استاد چیره دست بخوبی نشاندهنده عزم راسخ و ارداه پولادین او در راستای کوششهای بی دریغش برای احیای خط زیبای نستعلیق در افغانستان است.
آثار این هنرمند توانای افغانستان را می توان در بسیاری از نمایشگاههای مطرح داخلی و خارجی مشاهد کرد، بسیاری از آثار وی در غالب کارت پستال، پوستر و نمونه خطی زیبنده بسیاری از خانه ها و دفاتر و … می باشد.
استاد سلمانعلی ارزگانی، در یک گفتگوی اختصاصی با خبرگزاری شفقنا افغانستان درباره زندگی هنری خودش سخن گفته است، آنچه می خوانید مصاحبه خبرنگار شفقنا با استاد ارزگانی است :
شفقنا : لطفا خودتان را برای مخاطبان شفقنا افغانستان معرفی کنید.
استاد ارزگانی : بنده سلمانعلی ارزگانی، فرزند میرزا محمد عیسی ارزگانی متولد سال ۱۳۴۰ در قریه باغچار شهرستان ارزگان خاص ولایت ارزگان هستم و بیش از سی سال است که به هنر خوشنویسی مشغولم.
*از چه زمان به هنر خوشنویسی علاقمند شدید و چطور شد که به هنر روی آوردید؟ آیا اساتیدی هم داشتید؟
– هنر زیبا٬ فاخر و شکوهمند خوشنویسی از اصالت و قداست زیادی بهره مند است و همین ویژگی های شگرف آن باعث علاقمندی و شیفتگی من به این هنر ارزشمند گردید.
در سال ۱۳۶۴ از انجمن خوشنویسان ایران موفق به اخذ مدرک ممتاز در خط نستعلیق و شکسته نستعلیق گردیدم٬ البته قبل از آن هم با خوشنویسی سروکار داشتم و می نوشتم.
من سالهایی که مشغول آموزش خوشنویسی بودم٬ زیر نظر اساتید طراز اول ایران تمرین کردم و این هنر را فرا گرفتم.
*هنر خوشنویسی چه ارتباطی با فرهنگ غنی فارسی زبانان دارد؟
– هنر خوشنویسی در مجموع و به ویژه خط نستعلیق و شکسته نستعلیق از بزرگترین و شگفت انگیزترین دست آوردهای زبان و ادب فارسی است و مختص این زبان است که در نوع خودش بی مانند و استثنایی می باشد.
البته فرهنگ و زبان فارسی نیز بستر بسیار مناسب و مساعدی است برای خط نستعلیق که نقش خودرا به زیبایی تمام و کمال در معرفی رسم الخط زبان و ادب فارسی ایفا نموده است.
*بجز خطاطی، چه فعالیت هایی در زمینه هنر خوشنویسی داشته اید؟
– از مهم ترین فعالیتها می توانم به اداره ی انجمن خوشنویسان افغانستان اشاره کنم که کارهای درخور توجهی و درحد بضاعت خودمان یعنی فرصتها و امکانات موجود در بخشهای آموزش هنرجویان علاقمند٬ برپایی نمایشگاهها در داخل و خارج از کشور و چاب کتابهایی از آثار خوشنویسان معاصر و متقدم می باشد.
*هنر خطاطی و خوشنویسی در افغانستان چه جایگاهی دارد؟
– خوشنویسی از نظر کلی برخلاف گذشته٬ اکنون چندان جایگاه مناسبی در کشور ندارد.
اگر از زاویه ی صنعت به آن نگاه کنیم٬ تکنالوژی روز به ویژه کامپیوتر توانسته بسیاری از فرصتها را از خطاط بگیرد اما از منظر هنر با وجود اینکه تکنالوژي مدرن به کمک خوشنویسی آمده اما در افغانستان نگاههای دولت مردان بیشتر به سمت و سوی سیاست زدگی و بیهودگی معطوف است تا به درک ارزشهای والای این هنر پاک و مقدس و فرهنگ.
در سطح جامعه هم متاسفانه آحاد مردم درگیر زندگی روزمره اند و در پیچ وخم روزگار فقط به دنبال قوت لایموت سرگردانند تا زنده بمانند٬ به همین دلیل هنر خوشنویسی هم کاملا به حاشیه رانده شده٬ اگر چه خوشنویسان طراز اول کشور با درک آسیبهای پیش آمده متوجه شده اند تا ذایقه ی روز را با بهره گیری از گرافیک مدرن و خلاقیتها و نوآوری ها در خلق آثارشان رعایت نمایند اما با این حال بازهم وضعیت چندان رضایت بخش نیست.
*آثار هنری شما در چه نمایشگاه هایی حضور داشته اند؟
– تا بحال در ۱۳ نمایشگاه گروهی که در داخل و یا خارج از کشور برپا گردیده شرکت داشته ام و همچنین ۱۲ نمایشگاه انفرادی از آثار خودم را در داخل و خارج از کشور به نمایش گذاشته ام البته این نمایشگاهها از سال ۱۳۷۴ به بعد دایر گردیده است.
*خوشنویسی و در مجموع “هنر” چه تاثیری در زندگی فردی شما داشته است؟
– من با خوشنویسی زندگی می کنم٬ محتوای هر اثری که رویش کار می کنم٬ مرا به دنیای مفاهیم خودش می برد٬ طرحهای گرافیکی و ظرافتهای حساس و دقیق خط نستعلیق و شکسته نستعلیق٬ امور زندگیم را اداره و مدیریت می کند تا حدی که ناهنجاریهای کوچکی که ممکن برای بسیاری ها قابل دید و یا درک نباشد٬ برای من بسیار خشن و زمخت به نظر می رسد و مرا به شدت متاثرساخته و باعث آزارم می شوند.
روی هم رفته حس زیبایی شناسی و درک آن را در وجودم بسیار بالا برده است.
*اگر فرصت دوباره متولد شدن داشته باشید، آیا دوباره به سراغ هنر خطاطی می روید؟
– آنچه را که من در خوشنویسی دیدم٬ به گفته ی مرحوم میرعلی هروی:
چهل سال عمرم به خط شد تلف سر زلف خط ناید آسان به کف
دمی هرکه فارغ زمشقش نشست چو رنگ حنا رفت خطش زدست
اگر چنانچه بار دیگر متولد شوم٬ بازهم خوشنویسی کار کنم٬ سر زلف این هنر فاخر باز هم بدستم نخواهد آمد. بنا براین فرصت زیادی ضرورت است تا آدمی بتواند این هنر ارزشمند و زیبا را آنطور که باید٬ بنویسد.
*به عنوان سوال پایانی، کدام یک از آثارتان را بیشتر می پسندید و چرا؟
– در میان تمامی آثارم٬ یکی از آنها را بسیار دوست دارم٬ آن اثر را در میانه ی سال ۱۳۷۲ کار کردم که ترکیبی از طراحی گرافیک و سبک خوشنویسی سیاه مشق نستعلیق است. اثر یادشده از نظر خلاقیت و نوآوری و هم از جهت استقبال مردمی و مخاطب فراوانی که داشت و دارد٬ بارها توسط منابع مختلف چاپ و نشر گردید.
آن اثر به تصویر کشیدن جهره ی مبارک شهید مزاری بود که در آن از سروده های حماسی جناب آقای حسین حسن زاده در اوج دوران مقاومت استفاده کردم. آن کار بیاد ماندنی و خاطره انگیز درست در وقتی بود که مزاری بزرگ زنده بود و خود ایشان هم آن را دیده بود.
تهیه و تنظیم : سید جمال الدین سجادی
انتهای پیام