شفقنا افغانستان-اخیرا موضوعات و نگرانی های مهمی درباره عده زیادی از مهاجرین افغانستانی مقیم ایران مطرح شده است و مهمترین این نگرانی ها احتمال اخراج بیش از 760هزار مهاجر که طی دو سال گذشته با اخذ پاسپورت و روادید مدت دار به طور موقت از سوی جمهوری اسلامی ایران پذیرفته شده و اکنون بعد از اتمام این دور از مهلت اقامتشان، دولت ایران تصمیم به عدم تمدید اقامت آنها و اخراجشان گرفته است.
این نگرانی و مشکل مهم مهاجرین همزمان شده است با سفر هیئتی عالیرتبه از افغانستان به ایران که تا ساعاتی دیگر انجام می شود و رهبری این هیات را استاد محمد محقق،معاون ریاست اجرایی حکومت وحدت ملی افغانستان بر عهده دارد.
برای آگاهی از جزئیات سفر رسمی هیئت افغانستان به جمهوری اسلامی ایران و همینطور برخی مسائل مطرحه در باب حکومت وحدت ملی افغانستان و عملکرد این حکومت تاکنون گفتگویی با حجت الاسلام والمسلمین عیسی رحیمی انجام دادیم .
وی که رئیس کمیته دانشگاهی و عضو شورای مرکزی حزب وحدت مردم افغانستان و عضو شورای رهبری تیم اصلاحات و همگرایی در دوران انتخابات می باشد،از نزدیک به مسائل روز و سیاسی افغانستان آگاهی دارد و اکنون که در سفری غیررسمی برای انجام امور شخصی و درمانی به ایران آمده است این فرصت میسر شد تا گفتگویی با وی داشته باشیم.
متن کامل گفتگوی خبرنگار شفقنا افغانستان با حجت الاسلام رحیمی به شرح ذیل می باشد:
*ضمن تقدیر و تشکر از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید؛با توجه به اینکه مسئله اخیر مربوط به مهاجران از اهمیت بالایی برخوردار بوده و نگرانی هایی را نیز برای عده زیادی از این قشر به وجود آورده، نخست بفرمایید که سفر هیئت عالیرتبه افغانستان به جمهوری اسلامی ایران با چه اهدافی صورت میگیرد و چه اشخاص سیاسی و مملکتی در این هیئت حضور دارند؟
حجت الاسلام رحیمی: بدون شک افغانستان و ایران پس زمینه ای از مشترکات زیاد،هم دلی،هم زبانی و همکاری در عرصه های مختلف سیاسی،فرهنگی،اقتصادی و… را داشته و دارند. همجواری دو کشور نیز ایجاب می کند که طرفین منافع طرف مقابل را همواره در نظر داشته باشند. عامل دیگری که در تقویت روابط دو کشور نقش مهمی ایفا می کند، وجود بسیاری از اتباع افغانستان به عنوان مهاجر در کشور ایران است و همواره آغوش باز جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشور همسایه و دوست، میزبان آنها بوده است.
در راستای سیاست تعمیق روابط، شورای وزیران سفر یک هیئت بلندپایه از جانب حکومت وحدت ملی افغانستان را به کشور ایران تصویب کرد. سفر این هیئت رسمی بوده و از جانب میزبان به طور رسمی استقبال خواهد شد. ضمن اینکه در کنار استقبال رسمی مقامات ایران، مهاجرین افغانستانی،متشکل از اقوام و مذاهب مختلف با توجه به نقش برجسته و موثری که اعضای این هیئت در مسائل کلان سیاسی و همینطور در رابطه به رسیدگی به مشکلات مهاحرین دارند، اعلام آمادگی نموده اند که با شور و شعفی خاص از هیئت اعزامی کشور استقبال نمایند.
این هیئت متشکل از شخصیت ها و نمایندگان نهادهای مختلف از جمله نمایندگان وزارت تحصیلات ، وزارت عودت و مهاجرین و دیگر نهادهای افغانستان است که رهبری این هیئت بلندپایه به عهده استاد محقق،معاونت ریاست اجرایی حکومت وحدت ملی افغانستان است.
مهمترین اهداف سفر این هیات به جمهوری اسلامی ایران،اولا اعلام سیاست های راهبردی و اصلی حکومت وحدت ملی مبنی بر ضرورت تعمیق روابط افغانستان با کشورهای همسایه است. در عین حال کسب اطمینان هایی از طرف مقابل درباره حسن روابط و همکاری با حکومت وحدت ملی افغانستان؛
همچنین یکسری روشنگری هایی می بایست در سیاست های بین دو کشور در چارچوب حکومت وحدت ملی باید از نو توضیح داده شده و شکل بگیرد و بر مبنای آن سیاست های روشن و شفاف روابط آینده دو کشور برقرار شود.
هدف دیگر؛افزایش تعامل و تبادل فرهنگی میان دو کشور است که در این زمینه اختصاص بورسیه های تحصیلی موضوعی است که از جانب هیئت اعزامی افغانستان درخواست خواهد شد هر چند که همواره جمهوری اسلامی ایران در این باره همکاری و حمایت هایی داشته است و انتظار می رود که با سفر این هیئت سطح همکاری های ایران درباره بورسیه های تحصیلی مضاعف گردد.
و مورد مهم دیگر انجام مذاکرات درباره برخی مشکلات مهاجرین افغانستانی است.
*سطح دیدارهای این هیئت با مقامات جمهوری اسلامی ایران در چه حدی است؟ آیا هیئت مذکور با رئیس جمهور ایران و مقامات عالیرتبه هم دیدار خواهند کرد؟
رحیمی: سطح دیدارها بنابر برنامه ریزی قبلی که انجام شده است،خوب و مناسب خواهد بود و استقبال رسمی نیز از این هیئت انجام خواهد گرفت؛جایگاه هیئتی که می آیند هم کاملا واضح و روشن است به خصوص اینکه استاد محقق از رهبران مقتدر سیاست کلان افغانستان و چهره های شاخص حکومت وحدت ملی به حساب می آیند؛بنابر این استقبال از این هیئت باشکوه و پرمحتوا خواهد بود و انشالله در زمینه حل مشکلات مهاجرین نیز حضور این هیئت و شخص استاد محقق تاثیرگذار می باشد.
*درباره مشکلات اخیر پیش آمده برای عده زیادی از مهاجرین افغانستانی،آیا اصل موضوع به اطلاع هیئت اعزامی رسیده شده است و آنان آز مسائل آگاهند؟ به نظر شما درباره حل این مشکلات هیئت چه تدبیری خواهد اندیشید؟
حجت الاسلام رحیمی: درباره مشکلات مهاجرین باید گفت که مهمترین مشکل کنونی که عده زیادی از این قشر با آن مواجه شده اند،اخراج قریب الوقوع بیش از 500خانوار مهاجر افغانستانی است و دولت ایران با توجه به اتمام مهلت خروجی مدت دار این دسته از مهاجرین،در صدد عدم تمدید اقامت آنها و بازگرداندن شان می باشد. با توجه به همزمانی با فصل سرد زمستان و فصل مدارس که فرزندان این مهاجرین مشغول به تحصیل می باشند،چالش مهمی است که عده زیادی از مهاجرین را تهدید می کند و آنها در آستانه اخراج قرار دارند.
سفر این هیئت می تواند به عنوان یک نقطه امیدی برای مهاجرین مقیم ایران باشد که در پرتو حضور افرادی چون استاد محقق،به شکل آبرومندانه و عزتمندانه اقامت آنها تمدید شده و مشکلات حل و فصل شود.
*درباره تشکیل حکومت وحدت ملی افغانستان و اهمیت آن و همچنین ساختاری که برای آن در نظر گرفته شد،توضیحاتی دهید.
رحیمی: اولا تشکیل حکومت وحدت ملی در افغانستان بعد از چالش ها،مشکلات و ابهاماتی که در انتخابات ریاست جمهوری وجود داشت، را باید به فال نیک بگیریم؛ هم از این نظر که سومین انتخابات ریاست جمهوری کشور به سرانجام رسید و هم به این دلیل که نخستین انتقال قدرت سیاسی در افغانستان به طور مسالمت آمیز انجام شد؛ باید خدا را شکرگذار باشیم که همه نخبگان سیاسی ، رهبران اقوام، احزاب، جامعه مدنی و همه عوامل دخیل و اثرگذار در قضایا و مدیریت کلان سیاسی کشور، به این نتیجه رسیده اند که در افغانستان رویکردها و سیاست های سلطه محور و اقتدارگرایانه به نقطه پایان خود رسیده است.
امروزه؛در عرصه بازیگری در میدان کلان سیاست افغانستان،اینطور نیست که یک طرف همیشه برنده بوده و یک طرف یا قوم یا گروه دیگر، همیشه باخت را بپذیرد و بازنده باشد، این موضوع به پایان خود در افغانستان رسیده است. مسئله ای که ما در فصل های سیاه گذشته تاریخ افغانستان شاهد بودیم و همواره یک مجموعه در انزوا قرار گرفته یا قومی با قوم دیگر تعارض و نزاع داشتند که صد البته نتیجه این نزاع،انشقاق و شکاف هیچ وقت خواسته کلیت جامعه و توده مردم افغانستان نبوده است.
حکومت وحدت ملی با توجه به همه سنگ اندازی ها و چالش هایی که در رابطه با سومین انتخابات ریاست جمهوری وجود داشت،تشکیل شد. در واقع نخبگان سیاسی کشور با درک واقعیات موجود در افغانستان که در انتخابات آشکار شد، نتیجه انتخابات را با یک توافق سیاسی رقم زده و اعلام کردند. در حقیقت نتیجه انتخابات ما توافق دو تیم سیاسی ، بر سر تشکیل حکومت وحدت ملی و توافق شد که تمام لایه های زیرین و زبرین قدرت به طور پنجاه پنجاه تقسیم و توزیع گردد.
بر این اساس در دوماهی که از شکل گیری حکومت وحدت ملی میگذرد، دو اداره جدید در ارگ ریاست جمهوری افغانستان تشکیل شد. یک اداره عبارت است از مقام ریاست جمهوری و دو معاون ایشان و اداره دیگر ریاست اجرائیه و دو معاون ایشان؛که قدرت با تمام لایه ها و سطوح خود بین این دو نهاد به شکل برابر تقسیم،نظارت و مدیریت می گردد. اما نحوه مدیریت به گونه ای است که انسجام بخشی تمام لایه ها و سطوح مدیریت جامعه را باید در بر بگیرد و هماهنگی و انسجام در تمام بخش ها نمودار و اختلاف،تعارض و ناهماهنگی در هیچ یک از لایه ها و سطوح مسائل حکومتی،ملی و بین المللی وجود نداشته باشد.
همچنین یک گروه یازده نفره از کارشناسان توسط این دو اداره(ریاست جمهوری و ریاست اجرائیه) تشکیل شد که وظیفه شان، شناسایی تمامی اداره های مربوط به افغانستان اعم از وزارتخانه ها،سفارتخانه ها،ولایت ها و… و شناسایی طریقه توزیع برابرگونه قدرت در این ادارات می باشد.بر اساس همین کارشناسی تقسیم قدرت در افغانستان شکل خواهد گرفت و عناصر متخصص و متعهد از دو تیم و حتی خارج از این دو تیم، برای اداره مناصب مختلف افغانستان گمارده می شوند تا حکومت وحدت ملی به معنای واقعی شکل عملی خود را آغاز نماید.
*رابطه سران و زمامداران حکومت وحدت ملی افغانستان تاکنون با یکدیگر چگونه بوده است؟آیا هماهنگی لازم میان آنها به وجود آمده؟
رحیمی گفت: خوشبختانه تجریه این دو ماه نشان داده است که تعامل و اعتماد خوبی میان عناصر تشکیل دهنده حکومت وحدت ملی به وجود آمده است؛ به طوریکه اگر یکی از این دو نفر در مسافرت بوده و در کشور حضورنداشته باشد،شخص دیگر تمام حکومت را خواهد داشت و هیچ گونه بی اعتمادی در این زمینه وجود ندارد.
رهبری افغانستان اعم از ریاست جمهوری و ریاست اجرائیه در راستای بازتعریف سیاست خارجی و ارتباطات افغانستان با کشورهای دوست و کشورهای همکار و همسو، مسافرت هایی داشتند که می توان به سفرهای مقامات به چین،پاکستان و در اخیر هم مسافرت به لندن و اشتراک در کنفرانس بین المللی لندن اشاره کرد.
در همه این سفرها هیئتی مختلط و متشکل از دو تیم انتخاباتی که در حال حاضر تشکیل دهنده عناصر اصلی حکومت افغانستان هستند،حضور داشته و دارند و تعامل و هماهنگی مناسبی میان آنها برقرار است.
*ارزیابی شما از عملکرد حکومت وحدت ملی تاکنون چیست؟ با توجه به اینکه بر اساس انعکاسات رسانه ای از عملکرد حکومت،تاکنون بیشتر حرف دیده شده تا عمل و در زمینه های مختلف از جمله مبارزه با فساد اداری،مشارکت سیاسی،تامین امنیت،مذاکرات صلح و غیره ابهامات فراوانی وجود دارد؛مضاف بر اینها عدم معرفی کابینه هم نارضایتی های عمومی بسیاری به دنبال داشته است.
رحیمی: باید به این نکته توجه داشته باشیم که حکومت وحدت ملی روزهای سخت و دشواری را پشت سرگذاشت؛ و اینکه به تازگی از یک انتخابات سخت،دشوار و پر چالش عبور کردیم. توجه به این نکات ما را باید از یک نگاه ناشی از ناامیدی به مسائل بازدارد.
نکته دیگر این است که نوع ساختار حکومت وحدت ملی بر پایه یک توافق سیاسی صورت گرفته و نتیجه انتخابات افغانستان را یک توافق رقم زد. و خود این مسئله که کل سیستم حکومت در همه لایه ها و سطوح شناسایی شده و بر اساس مشورت افراد در جایگاه ها به کار گماشته شوند، نیاز به صبر و همگرایی بیشتری دارد.
تعیین وقت برای انجام یک کار و تاکید بر اینکه تا فلان مدت فلان کار انجام خواهد شد، به نظر من کار صحیح و درستی نیست و نباید چنین کاری انجام میشد؛ زیرا اینگونه تعیین مدت ها به فرض اینکه عملی نشود، از نظر روانی در مردم ایجاد بی اعتمادی می نماید.
ما هنوز در آغاز راه هستیم و نیاز به اعتماد بیشتر،حسن نیت بیشتر و مشق همکاری و تعامل داریم ضمن اینکه متاسفانه هنوز هم افرادی در این تیم ها وجود دارند که در حال حاضر هم به فزون خواهی و تمام طلبی می اندیشند و گذشت زمان و واقعیات افغانستان اندک اندک این گونه افراد را متقاعد خواهد ساخت که رویکردشان را تغییر دهند.
*جایگاه تشیع در تشکیل حکومت وحدت ملی کجاست؟ با توجه به اینکه در عرصه سیاست تشیع خوش درخشیدند و اکنون در هر دو طرف دولت وحدت ملی چهره های شیعی وجود دارند،آیا عدالت این بار درباره جامعه تشیع در حکومت جدید رعایت خواهد شد؟
حجت الاسلام رحیمی: باعث خوشحالی و امیدواری ما این است که در دو دهه اخیرشیعیان و هزاره ها در کشور، پرچمدار ارزش های افغانستان نوین محسوب می شوند و نقش مهم و اساسی در تولید مفاهیم و اندیشه های اثرگذار و سازنده داشته است. می توانیم بگوییم با جنبش انقلابی و مدنی که توسط رهبر شهید استاد مزاری در افغانستان شکل گرفت،یک سلسله ادبیات و مفاهیم نوین وارد ادبیات سیاسی کرد که در نوع خودش بینظیر و در شکل گیری بنیادهای سیاست در افغانستان تاثیرگذار بودند. مفاهیمی از قبیل وحدت ملی،حقوق زنان،حقوق اقوام به اندازه شعاع حضور جغرافیایی و فیزیکی شان ، مفاهیمی از قبیل عدالت اجتماعی و …
بعدها با تشکیل حکومت دولت-ملت سازی در سیزده سال قبل نیز ارزش هایی که در آن مورد توافق قرار گرفتند،ارزش هایی بودند که در دهه های قبل در حنجره شهید مزاری طنین افکنده بود و برای ما چیز تازه ای نبود اما در زمان حیات ایشان گوش های شنوایی برای شنیدن سخنان ایشان وجود نداشت و کسی نبود تا قبول کند که تنها راه نجات افغانستان در عمل به این مقوله ها نهفته است.
اما در فصل جدید همه اقوام افغانستان اذعان کردند که تنها در پرتو تحقق ارزش های وحدت ملی و رعایت انکشاف و توسعه متوازن و تحقق ایده مقدس عدالت اجتماعی و در پیش گرفتن روحیه همگرایی و هم پذیری ست که افغانستان رو به توسعه و پیشرفت گام میگذارد و بس.
در حال حاضر نیز با توجه به پس زمینه هایی که از میزان و نحوه مشارکت سیاسی تشیع و هزاره در عرصه دموکراسی و عدالت محوری و خیز به سوی تحقق وحدت ملی در سالیان اخیر مشاده شده است، در حال حاضر نیز حضور استاد محقق به عنوان نماد و سمبل یک قوم در عرصه مدیریت کلان سیاست افغانستان می تواند نقش مهمی در احیای وحدت ملی،عدالت اجتماعی ایفا کند.
با توجه به اینکه ایشان در انتخابات های مختلف نشان داده اند که از پایگاه وسیع و گسترده مردمی برخوردار است،می تواند آستانه مشروعیت حکومت وحدت ملی را بالا ببرد. ضمن اینکه در انتخابات اخیر هم نشان دادند که از ستون پایه های تیم اصلاحات و همگرایی بوده و اکنون از معماران و چهره های اصلی حکومت وحدت ملی هستند، جای بسی امیدواری است. البته در کنار ایشان مجموعه زیادی از جریان های همسو و نهادهای مختلف که نمایندگی از جامعه شیعه افغانستان می نمایند نیز حضور دارند کما اینکه در انتخابات هم با ایشان بودند و اکنون در تقسیم قدرت نیز همچنان در کنار وی بوده و از جایگاه شایسته ای برخوردار می باشند.
باید به این نکته هم اشاره کرد که جناب استاد سرور دانش که یکی از شخصیت های اندیشمند کشور می باشند و اکنون به عنوان معاونت دوم ریاست جمهوری در عرصه کلان سیاست کشور حضور دارند نیز جایگاه خاص خود را دارند و ما امیدواریم که با استفاده از منصب خویش بتواند آدرسی باشد برای تولید فکر و اندیشه هایی که با تعمیق مناسبات حسنه میان اقوام به اجرای واقعی عدالت اجتماعی در افغانستان بینجامد.
به طور کلی ما امیدواریم که در ساختار کلیت قدرت افغانستان انشالله جایگاه 22درصدی را حداقل در همه لایه ها و سطوح قدرت داشته باشیم، با توجه به تخمینی که از آرای مردم شیعه و هزاره در انتخابات داشتیم.
در آخر هم برای دست اندرکاران سایت وزین و ارزشمند شفقنا آرزوی موفیت روز افزون داریم و امیدوارم که با بازتاب و بازتعریف مشکلات گوناگون اعضای پیکره امت اسلامی در اقسا نقاط جهان، گام های مثبتی در این زمینه برداشته شود.
انتهای پیام