شفقنا افغانستان-یک ضرب المثل قدیمی ترکی می گوید:” تنها دوست یک ترک، یک ترک است”. و با نگاهی به نتایج شگفت انگیز یکی از آخرین گزارش های منتشر شده توسط “بنیاد تحقیقات پیو” درمی یابیم که این ضرب المثل قدیمی همچنان در جامعه ترکیه به قوت خود باقی است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که اکثریت بالای مردم ترکیه نگاهی طردگرایانه و سلبی به دیگر ملت ها دارند. هفتاد تا هشتاد درصد از پرسش شوندگان اذعان کرده اند که نه تنها به اسراییل و آمریکا بلکه به ایران، روسیه، عربستان سعودی و حتی برزیل نیز نظر مثبتی ندارند.
“چنگیز آکتار” استاد روابط بین الملل در دانشگاه سلیمان شاه استانبول می گوید:” این مساله تا اندازه ای می تواند موج بزرگ فعلی خارجی ستیزی در ترکیه را توضیح دهد، احساسی که در مورد خارجی ها استثنا قایل نمی شود. تنفر ترک ها در حدی است که از نظر آنها یهودیان، مسیحیان، اعراب، ایرانی ها و در واقع هر که ترک نباشد اگر دشمن هم نباشد یک بیگانه محسوب می شود”.
نتایج تحقیقات پیو افزون بر آن از افزایش نگران کننده خارجی ستیزی در ترکیه نسبت به سال قبل حکایت دارد. برخی از کارشناسان این امر را نتیجه افزایش انزوای ترکیه در عرصه سیاست خارجی می دانند. ترکیه به دلیل حمایت از شورشیان سوریه در حال حاضر روابط دیپلماتیک گرمی با همسایگان جنوبی خود یعنی سوریه و عراق و ایران ندارد و افزون بر آن اختلاف نظر شدید این کشور بر سر نوع استراتژی علیه داعش و جنگ داخلی سوریه حتی بر روابط آنکارا با متحدان غربی خود به ویژه آمریکا نیز تاثیر منفی گذاشته است. روابط ترکیه با مصر و اسراییل هم به شدت سرد می نماید.
دولت ترکیه با توجه به انتقادهای داخلی و خارجی تلاش دارد که در برابر هواداران و طرفداران خود، انزوای این کشور را تحولی مثبت نشان دهد و به گفته پرفسور آکتار:” دولت همچنان احساس انزوا را تقویت می کند و در این راه موفقیت های شگفت آوری نیز کسب کرده است”.
“ابراهیم کالین” کارشناس ارشد سیاست خارجی و یکی از مشاوران بلند پایه اردوغان نیز از این انزوا به عنوان “تنهایی ارزشمند” یاد می کند، به این معنی که از نظر وی دولت آنکارا با وجود انزوا از حق و حقوق خود دفاع کرده و این انزوا را نیز حق خود می داند. و آن تحولی که بسیاری از کارشناسان از آن به عنوان یک فاجعه دیپلماتیک یاد می کنند از نظر آنکارا یک تحول مثبت است.
هنگامی که پرزیدنت اردوغان در اکتبر سال جاری طی یک سخنرانی در یکی از دانشگاه های استانبول که به صورت مستقیم از شبکه های سراسری تلویزیونی کشور پخش شد، بار دیگر آن دشمن قدیمی ترک ها یعنی “لورنس” افسر بریتانیایی که در جنگ جهانی اول اعراب را علیه امپراطوری عثمانی به شورش واداشت زنده کرد، در واقع یک گام در مسیر این خارجی ستیزی به پیش برداشت. اردوغان گفت:” لورنس یک جاسوس انگلیسی بود که لباس عربی می پوشید. مدارک جدیدی به دست آمده است که نشان می دهد لورنس گاه در کسوت روزنامه نگار و مبلغ مذهبی و نویسنده و گاه در کسوت تروریست ظاهر می شده است… هر مناقشه ای در منطقه ریشه در یک قرن پیش دارد”.
میراث تاریخی لورنس عربستان، همان جاسوسی که به دلیل فیلمی که در سال 1962 در هالیوود در مورد وی ساخته شد چهره ای ماندگار به خود گرفت، همچنان و امروز نیز زنده است و دولت و بسیاری از مردم ترکیه امروز نیز هر اتفاقی در کشور خود را حاصل دسایس انگلیس می دانند. حتی امروز نیز این ضرب المثل که “زیر هر سنگی یک جاسوس انگلیسی خفته است” در ترکیه طرفداران زیادی دارد. “سمیح ایدیز” سیاسی نویس روزنامه “طرف” عقیده دارد که جنگ جهانی اول و سقوط امپراطوری عثمانی هنوز هم در ذهن و روح ترک ها حضور داشته و بر آن سنگینی می کند:” برای بررسی این مساله باید به جنگ جهانی اول برگردیم یعنی زمانی که همه بر آن بودند که امپراطوری عثمانی را سرنگون و ترک ها را به حال خود بگذارند. بیش از همه دولت های غربی این خواسته را داشتند اما عرب هایی که متحد غرب بودند نیز در این مورد نقش زیادی ایفا کردند. بدین ترتیب ترس و هراس از خارجی ها پیش زمینه ای پیچیده ، تاریخی ، روانی و اجتماعی در ترکیه دارد. جدیدترین تحقیقات نشان می دهد که این وضعیت نه تنها بهتر نشده بلکه بدتر نیز شده است”.
در خلال قرن گذشته به کودکان ترک چنین آموزش داده می شد که ترکیه در میان دریایی از دشمن محاصره شده است. در این دروس سرنگونی گذشته امپریالیستی این کشور نیز نتیجه دسایس اقلیت های یونانی و ارمنی ناسپاس و غیرقابل اعتماد عنوان می شد، اقلیت هایی که به باور ترک ها همگی جاسوس انگلیس بودند و متاسفانه این قبیل تئوری های توطئه حتی امروز نیز در میان ترک ها کاملا رواج دارد. “نورای مرت” سیاست پژوه و استاد دانشگاه استانبول بر این باور است که سابقه بدگمانی نسبت به غرب در ترکیه حتی به پیش از جنگ جهانی اول بازمی گردد:” نیروهای اسلام گرا و راست گرای ترکیه گرایش عجیبی به تئوری های توطئه و ترس از غرب دارند و همه چیز را از این فیلتر عبور می دهند. هر زمان مرتکب خطایی می شوند آن خطا را نه حاصل اشتباه خود بلکه حاصل دشمنی ها و عداوت های قدرت های خارجی می دانند. از نظر آنها همه دنیا علیه ترک ها و مسلمانان سنی بسیج شده اند. تئوری توطئه در ترکیه در واقع از زمان جنگ های صلیبی آغاز شد”.
این که خارجی های ریاکار قصد دارند کرامت و حرمت ترک ها را از بین ببرند، ترجیع بند نخ نمایی است که حزب حاکم عدالت و توسعه از آن استفاده های زیادی برد و هنوز هم حامیان این حزب در محافل رسانه ای نزدیک به دولت از آن استفاده می کنند. به عنوان مثال اخیرا ادعا شد که اعتراض های تابستان 2013 که در مرکز استانبول یعنی قزی پارک جریان داشت محصول دسیسه ها و توطئه های شرکت هواپیمایی آلمان یعنی لوفت هانزا بوده است. “ایگیت بولوت” مفسر و نویسنده روزنامه های ترکیه که امروز یکی از مشاوران بلند پایه پرزیدنت اردوغان محسوب می شود طی مقاله ای این ادعای عجیب و غریب را مطرح کرد که شرکت لوفت هانزا در رقابت با تورکیش ایرلاین ناآرامی ها و اغتشاش های قزی پارک را به وجود آورد و در ادامه مقاله خود برلین را نیز در کنار واشنگتن و لندن قرار داد و از این سه به عنوان “محور توطئه علیه ترکیه” یاد کرد.
اما “کادری گورسل” سیاسی نویس روزنامه ملیت می گوید:” در غرب کسی باور نمی کند که توطئه ای بین المللی برای سرنگون کردن دولت ترکیه در جریان باشد. ظاهرا اردوغان نمی داند که این گونه اظهارات شهرت و میراث و وجهه جهانی او را تا چه اندازه خدشه دار می کند. اگرچه که چنین اظهاراتی می تواند بخشی از طرفداران او را قانع کند اما بقیه مردم دنیا را قانع نمی کند”.
ظاهرا اما اردوغان در این مورد که سایر مردم دنیا و همین طور متحدان غربی ترکیه چه فکری در مورد وی می کنند اهمیتی قایل نیست. رییس جمهور ترکیه همچنان به اظهارات جنجالی خود ادامه می دهد و در یکی از آخرین گفته هایش ادعا کرد که قاره آمریکا توسط مسلمانان کشف شده است. این قبیل اظهارات و مشابه آن انتقادهای زیادی از وی را در خارج از کشور موجب می شود. اما این رفتار اردوغان می تواند طرفداران او را به نقطه ای برساند که هرگونه انتقاد از وی را برنتافته و افزون بر آن بیش از پیش به آن ذهنیتی که ترکیه را تحت محاصره دشمنان می داند دامن بزند، ذهنیتی که حتی امروز هم در میان مردم ترکیه به شدت رواج دارد.
نورای مرت استاد دانشگاه استانبول بر این باور است که جدایی فزاینده ترکیه از بقیه دنیا که حتی امروز آثار آن در جامعه ترکیه کاملا محسوس است، می تواند این کشور را در مسیری خطرناک قرار دهد. پرفسور مرت هشدار می دهد:” ما همواره گرفتار یک اقتدارطلبی عمیقا ریشه دار هستیم. این ذهنیت و آن انبوه تئوری های توطئه خارجی ستیزانه در کنار نوعی خودشیفتگی ناسالم می تواند به تقویت اقتدارگرایی منجر شده و این مساله خطرات بزرگی برای ترکیه در پی دارد”.
منبع: قنطره
ترجمه:محمدعلی فیروزآبادی- شفقنا
انتهای پیام