غرامت شکنجه به سبک کانادا

شفقناافغانستان- اگر یک ماشین‌حساب بود و به سبک کانادا می‌خواست غرامت شکنجه‌هایی را حساب کند که دولت‌های عربی بر قربانیان‌شان اعمال کرده و آنها را به لحاظ جسمی و روحی آزار داده‌اند، نتیجه‌اش سر به فلک می‌زد و دولت‌های یادشده را ورشکست می‌کرد. اینکه به کانادا اشاره می‌کنم، به‌دلیل اقدام اخیر این کشور برای پرداخت ٣٠‌ میلیون دلار غرامت و عذرخواهی رسمی بابت رفتار با سه نفر از شهروندان این کشور بود. عجیب اینکه هر سه آنها عرب‌تبار بودند و در زندان‌های سوریه به اتهام ارتباط با تروریسم و ارتباط با القاعده شکنجه شده بودند. این فرهنگ دفاع از حقوق‌ بشر و مسئولیت‌های بین‌المللی در قبال انسان است. جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، گفت: «کانادا به شکلی روشن بر این تأکید دارد که هیچ‌کس نباید در معرض شکنجه قرار گیرد». آن سه نفری که ذکرشان رفت بین سال‌های ٢٠٠١ تا ٢٠٠٣ وارد سوریه شدند و در معرض شکنجه قرار گرفتند. سؤالاتی که از آنها شده بود براساس یک‌سری اطلاعاتی بود که کانادا آنها را در اختیار دولت سوریه گذاشته بود. سال ٢٠٠٨ کانادا به صورت رسمی دراین‌باره تحقیق کرد و به موجب آن، شکایتی علیه دولت تنظیم و غرامتی معادل صد ‌میلیون دلار – که در نهایت به ٣٠‌ میلیون دلار کاهش پیدا کرد – تعیین شد تا به قربانیان پرداخته شود. این یک پیام سیاسی و اخلاقی است که کانادا می‌خواهد آن را به جهان به‌ویژه دولت‌های عرب ارسال کند؛ دولت‌هایی که همگان می‌دانند با دستگاه‌های سرکوبگرشان بدترین شکنجه‌ها را اعمال می‌کنند. حتی فرهنگ شکنجه چنان در مرام این دولت‌های عرب جا افتاده که دایره فعالیت‌شان به خارج از مرزها نیز کشیده شده است؛ تا جایی که سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا برای انجام شکنجه‌های نیابتی از این دولت‌ها کمک می‌گیرند زیرا شکنجه در داخل ایالات متحده ممنوع است. برای همین آمریکایی‌ها زندانیان خود را برای شکنجه به کشورهای دیگر می‌برند؛ مثل اتفاقاتی که در زندان «ابوغریب» عراق یا در زندان «گوانتانامو» یا زندان «کوبالت» افغانستان افتاد. به‌تازگی بعضی منابع خبری از زندان‌های مخفی امارات متحده در یمن گزارش کردند که در آنجا به گواهی سازمان‌های حقوق‌بشری بین‌المللی شکنجه‌های وحشیانه‌ای صورت می‌گیرد. کسانی که در این زمینه تحقیق کرده‌اند، می‌گویند نیروهای آمریکایی سؤال‌هایی را به نیروهای اماراتی می‌دهند تا طبق آنها از بازداشت‌شدگان تحقیق کنند. بعد آنها از مجموع اعترافات گرفته‌شده پرونده‌هایی را به صورت کتبی یا نوارهای ضبط‌شده تهیه کرده و برای آمریکایی‌ها می‌فرستند! از عملیات موسوم به «زندان‌های پروازکننده» یا ارسال مخفی و اجباری زندانیان که سازمان اطلاعات آمریکا انجام می‌داد، چندان نگذشته است. سال ٢٠٠۵ «جینمایر » گزارشی در مجله نیویورکر منتشر کرد که به همین موضوع اختصاص داشت؛ در این گزارش آمده بود که «سیا» زندانیانی را به این دولت‌ها فرستاده است. یکی از این زندانیان «ماهر عرار»، یک شهروند کانادایی سوری‌تبار، بود که آمریکایی‌ها در سال ٢٠٠٢ او را در نیویورک دستگیر کرده و به سوریه فرستادند. زیرا تصور می‌کردند او با تشکیلات القاعده در ارتباط است. در آنجا او مدت ١٠ ماه شکنجه شد؛ انواع و اقسام شکنجه‌ها از قبیل شلاق، شوک‌های الکتریکی و… . سؤالی که از او در دمشق می‌شد همانی بود که در نیویورک از او پرسیده بودند. این نشان می‌داد بین سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و سوریه توافقی وجود داشته است. یکی دیگر از آنها «ابن الشیخ اللیبی» بود که برای شکنجه به مصر فرستاده شد. او در سال ٢٠٠١ در افغانستان بازداشت شده بود. بازپرسان مصری او را به شیوه‌های خود شکنجه کردند؛ ازجمله با عملیات «دفن توهمی» یا سایر تکنیک‌های ابتکاری خودشان. تا آنجا که او به‌دروغ اعتراف کرد عراق به تشکیلات القاعده شیوه استفاده از سلاح‌های شیمیایی و بیولوژیک داده است. کالین پاول، وزیر خارجه وقت آمریکا، از همین دروغ استفاده کرد و در سخنرانی خود در سازمان ملل متحد آن را بر زبان آورد تا به این وسیله حمله به عراق در سال ٢٠٠٣ را توجیه کند. «فرهنگ شکنجه» در کشورهای عرب از این امر نشئت می‌گیرد که تمام ارکان قدرت در دست یک نفر است و به‌سادگی به بهانه «توطئه» می‌تواند هرکسی را خواست متهم کند. دولت‌های عربی با هرگونه مخالفی به صورت یک دشمن برخورد می‌کنند؛ دشمنی که برای امنیت ملی خطرناک است. براساس همین ذهنیت است که با مخالفان برخورد و به حد وحشتناکی حقوق ‌بشر نقض می‌شود زیرا حاکمیت قانون وجود ندارد و یک دستگاه قضائی مستقل نیست تا از مسئولان حساب‌کشی کند. یا به‌طورکلی نظام‌های حاکم مشروعیت خود را از نهادهای دموکراتیک نمی‌گیرند

منبع: الرایه/ احمد ذیبان/ روزنامه شرق