شفقنا افغانستان-ویوین سلما در آسوشیتدپرس نوشت: یک پیکارجوی جوان دست و پا چلفتی، بدون آنکه هدف گیری کند، قصد دارد با راکت انداز خود یک ایست بازرسی ارتش عراق را نابود کند؛ غافل از آنکه راکت انداز را وارونه به دست گرفته و به سمت فرمانده خود شلیک کرده است.
بازار این سبک کاریکاتورهایی که شخصیت های داعشی آن ابله و خامدست جلوه داده می شوند، این روزها به شدت در رسانه ها و نشریات جهان عرب داغ است.
در حالی که پیکارجویان داعش بخش هایی از سوریه و شمال و غرب عراق را تصرف کرده اند، خلافت اسلامی خودخوانده ای را به راه انداخته اند، زندانی های خود را دسته جمعی اعدام کرده اند و تصاویر سر بریدن اسرا را در اینترنت منتشر کرده اند، بلاهت و تفکرات پوچ آنها اکنون در عرصه طنز و کاریکاتور بازتاب یافته است.
شبکه های تلویزیونی خاورمیانه، از برنامه های کمدی و کاریکاتورهای خود برای نقد گروه داعش و ادعای آنها مبنی بر “ارائه شکل صحیح اسلام” استفاده می کنند. در این برنامه ها، مشروعیت ادعاهای داعش و در عین حال نگرانی و ترس آنهایی که می پندارند “اعضای داعش را نمی توان متوقف کرد” به سخره گرفته می شود.
نبیل عاصف، از تهیه کنندگان و نویسندگان نمایش تلویزیونی “کتیر سلبی” در لبنان – برنامه ای که در آیتم های نمایشی خود بارها گروه داعش را به سخره گرفته است- می گوید: “این ها (داعشی ها) نمایانگر وجهه واقعی و راستین از اسلام نیستند و از این رو استهزا و هجو آنها راهی است برای نشان دادن این که ما با آنها مخالفیم.”
وی می افزاید: “البته، این یک مساله بسیار حساس است، اما به هر حال راهی است برای رد افراط گرایی. از این طریق همچنین می توان به مردم گفت که ترس از داعش، بی مورد است.”
طنز و فکاهی، در فرهنگ اعراب ریشه ای کهن دارد و سابقه آن به شعرای دوران باستان باز می گردد. انتقاد غیر مستقیم به زبان طنز و فکاهی که تا پیش از بهار عربی، به واسطه فضای سنگین خودسانسوری در جوامع عربی مورد استفاده هنرمندان و نویسندگان بود، پس از انقلاب های سه سال گذشته ناگهان به انتقاد مستقیم و صریح تبدیل شد. حتی در بحبوحه جنگ خونین سوریه، زبان نوآورانه طنز سیاه، کماکان مورد استفاده قرار می گیرد.
گروه دولت اسلامی که زاییده جنگ داخلی سوریه است پس از کسب دستاوردهای خود در عراق و سوریه، اکنون ناگهان با یک جنگ فرهنگی روبرو شده است. بالاترین مقام مذهبی مصر به تازگی یک کمپین آنلاین را به راه انداخته و از روزنامه نگاران خواسته است برای اشاره به داعش از عنوان “دولت اسلامی” استفاده نکنند. طنز پردازهای جهان عرب نیز در آثار خود همین رویکرد را دنبال می کنند.
در یکی از برنامه های کمدی اخیر نمایش تلویزیونی “کتیر سلبی” یک راننده تاکسی، جهادی ای را سوار کرده که نمی خواهد به رادیو گوش کند زیرا رادیو در زمان صدر اسلام وجود نداشته است. راننده تاکسی سپس می خواهد کولر خودرو را روشن کند اما جهادی با این کار وی هم مخالفت می کند. جهادی، در نهایت راننده تاکسی را به خاطر پاسخ دادن به