به اعتقاد کارشناسان مسائل سیاسی آسیای مرکزی، غرب علاقمند به ایجاد هرج و مرج در بدخشان تاجیکستان و سایر کشورهای منطقه میباشد.
به گزارش شفقنا افغانستان،فارس نوشت: تحولات اخیر استان بدخشان تاجیکستان مورد توجه کارشناسان و تحلیلگران سیاسی و امنیتی منطقه قرار گرفته است.
در حالی که دولت تاجیکستان هفته گذشته یک هیئت بلندپایه جهت رسیدگی به دلایل درگیری بین پلیس محلی و یک گروه مظنون به خرابکاری و جنایات سازمان یافته را به شهر «خاروغ» مرکز استان بدخشان اعزام کرد، در میان محافل کارشناسی سخن از دست داشتن غرب در تحولات اخیر منطقه شامل درگیری اخیر خاروغ دارد.
این موضوع بیشتر به این دلیل مورد توجه تحلیلگران و رسانههای گروهی قرار گرفته که چند روز پیش از حادثه درگیری اخیر خاروغ، «اشتوان نیترای» مدیر بخش سیاست و اطلاعات دفتر اتحادیه اروپا در تاجیکستان به اتفاق همکارانش «ویاتنیس بنتیس» و «مااوری پاسانن» که از بروکسل جهت انجام ماموریت وارد تاجیکستان شده بودند و با «محمدباقر محمدباقراف» فرمانده سابق مخالفین دولت این کشور دیدار و گفتوگوی محرمانه برگزار کردند.
همانگونه که فارس گزارش داده بود، درگیریای که در 31 اردیبهشت بین پلیس محلی بدخشان با گروه مسلح غیرقانونی اتفاق افتاد، 2 نفر کشته و تعدادی زخمی بر جای گذاشت و به ساختمانهای پلیس و دادگاه محلی خسارات جدی وارد کرده شد.
هرچند مدیر بخش سیاست و اطلاعات دفتر اتحادیه اروپا در تاجیکستان، هدف دیدار نمایندگان سازمان خود با فرمانده سابق مخالف دولت این کشور را «بررسی پیامدهای احتمالی خروج نیروهای ناتو از افغانستان برای منطقه» عنوان کرده و اتفاقات اخیر را با دیدار یادشده بدون ارتباط دانسته است، ولی نه تنها کارشناسان سیاسی بلکه برخی از مقامات رسمی تاجیک نیز از پیامدهای «خاص» بازدید هیئت اتحادیه اروپا از بدخشان سخن به میان آورند.
از جمله «امیرقل عظیماف» رئیس کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان و دبیر پیشین شورای امنیت تاجیکستان به صراحت اعلام کرد که برخی از قدرتهای جهانی علاقهمند حفظ ثبات و امنیت در تاجیکستان نیستند. وی با اشاره به دیدار هیئت اتحادیه اروپا با محمدباقراف گفت که هدف از این برنامه ایجاد بیثباتی در این منطقه بوده است.
رویارویی منافع روسیه و غرب در بدخشان تاجیکستان
«الکساندر کنیازف» کارشناس سیاسی روس که مسائل منطقه را پیگیری میکند، معتقد است که درگیری اخیر بدخشان اتفاقی نخواهد بود. زیرا در متن تحولات سوریه و اوکراین برخورد منافع آمریکا، غرب و عدهای از کشورهای متحد واشنگتن از یک سو و روسیه، چین و ایران از سوی دیگر، در قیاس با ماههای گذشته صراحت بیشتری پیدا کرده است. بنابراین به خاطر ایجاد «نقاط داغ» در حوزه مسئولیت سیاسی و امنیتی کشورهای یاد شده و به خصوص روسیه، آمریکا و غرب تلاشهای فراوانی به خرج میدهند.
کنیازف ضمن گفتوگو با فارس، با بیان اینکه «در بدخشان منافع روسیه و چین با غرب و قبل از همه انگلیس در رویارویی قرار گرفته است»، تصریح کرد: از سه سال پیش به این طرف در فیضآباد بدخشان افغانستان دفتر سازمان اطلاعات انگلیس ام آی 6 فعال بوده و در زمینه مناطق هممرز نظیر چترال پاکستان، سنگکیان چین و بدخشان تاجیکستان فعالیت میکند.
به اعتقاد وی، نفوذ انگلیس در بدخشان با شخصیت کریم آقاخان چهارم بدون ارتباط نیست زیرا این خانواده از قرنهای گذشته به این طرف با نهادهای اطلاعاتی لندن همکاری داشته و این روند همانا ادامه دارد. بنابراین به احتمال زیاد انگلیسیها از طریق ساختارهای اسماعیلی زیر نظر خود به اغتشاشات سیاسی در این منطقه حساس ژئوپلتیکی دامن میزنند.
ضمنا «سیفالله صفراف» معاون رئیس مرکز مطالعات استراتژیک تاجیکستان نیز سال گذشته ضمن اشاره به حضور گروههای مسلح «تحت حمایتهای برخی» در بدخشان افغانستان، از وجود بازیهای ژئوپلتیکی پشت پرده در منطقه خبر داده بود.
این کارشناس سیاسی تاجیک به استناد گزارش نماینده مرکز ضدتروریستی جامعه کشورهای همسود گفته بود که برخی از کشورها هدف ایجاد دو دولت جدید در آسیای مرکزی (در بدخشان و وادی «فرغانه») را دنبال میکنند ولی این امر با منافع روسیه در تقابل قرار داشته و به این دلیل مسکو و پکن مانع تحقق چنین سناریوهایی خواهند شد.
اهداف غرب از برهم زدن ثبات در منطقه
کارشناسان امنیتی منطقه، بدخشان و وادی فرغانه را (بخش عظیمی از خاک ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان را به خود اختصاص داده است) 2 منطقهای میدانند که آمریکا نسبت بهآنها توجه ویژهای دارد. برهم زدن ثبات و امنیت این 2 منطقه منجر به مسدود شدن مسیرهای انتقال متقابل کالا و مواد خام بین آسیای مرکزی با چین خواهد شد. از سوی دیگر ایجاد هرگونه هرج و مرج در آسیای مرکزی میتواند روسیه را وادار به اقداماتی برای عادیسازی وضعیت کند که در متن تحولات اوکراین جلب توجه مسکو به نقاط دیگری از توان و ظرفیتهای مسکو برای مقابله با آمریکا و غرب در اوکراین کم خواهد کرد.
«مارس ساریاف» کارشناس سیاسی قرقیز شدت گرفتن اختلافات مرزی قرقیزستان با تاجیکستان، تقویت روحیات تجزیهخواهی در کشورهای منطقه (نظیر جمهوری خودمختار «قراقالپاقستان» ازبکستان و اختلاف نظرهای میان شمال و جنوب قرقیزستان) و اتفاق اخیر خاروغ را به اصطلاح حلقههای یک زنجیره دانسته و میگوید: این قضایا با منافع کلان بازیگران فرامنطقهای ارتباط پیدا میکند و در صورت عدم اتخاذ گامهای حسابشده از سوی مدیران منطقه احتمالا آسیای مرکزی را با بحرانهای جدی مواجه کند.
ضمنا در چند روز پیش «الماسبیک آتامبایف» رئیس جمهور قرقیزستان نیز بهعلاقهمندی طرفهای ثابث برای دامن زدن به اختلافات مرزی کشورش با تاجیکستان اشاره کرده بود.
تاثیر حوادث بدخشان بر آینده امنیت در منطقه
ساریاف که با خبرنگار دفتر فارس در دوشنبه صحبت میکرد، حادثه بدخشان را یک نوع آغاز مرحله جدید پروژه ایجاد بیثباتی در منطقه دانست و گفت: به نظر میرسد که نه تنها فرماندهان سابق صحرایی بدخشان از خارج دستور میگیرند بلکه برخی از اقدامات غیرتخصصی نهادهای انتظامی این کشور نیز حاکی از آن است که احتمالا عدهای دانسته و یا ندانسته در مسیر تشنجآفرینی در این منطقه حساس ژئوپلتیکی گام برمیدارند.
کنیازف ضمن موافقت با نظر فوق، میگوید که «آنچه طی سالهای اخیر در بدخشان صورت میگیرد جدا از بحث تجزیه این منطقه و ایجاد نخستین دولت اسماعیلیها نیست».
به اعتقاد وی، وضعیت اقتصادی و اجتماعی بدخشان خیلی مناسب نیست و موقعی نارضایتی در زمینه فوق رنگ مذهبی به خود گرفته و بدخشان را با باقی مناطق تاجیکستان در تقابل قرار میدهد، مشکل به مراتب پیچیدهتر میشود.
بنابر باور کنیازف در شرایط موجود منطقهای کشورهای آسیای مرکزی با ترجیح دادن بر همگرایی بین خود و نزدیکی با مواضع روسیه، چین و ایران در برابر فشارهای خارجی میتوانند از منافع اصیل خود بهتر حمایت به عمل آورده و مانع تحقق سناریوهای منفیای شوند که پشت سر آنها منافع کلان ژئوپلتیکی آمریکا و غرب قرار دارد.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com