شفقنا افغانستان-خطبه ۲۹ نهج البلاغه به علل شکست کوفیان اختصاص دارد.
پس از آن که ضحّاک بن قیس از طرف معاویه در سال ۳۷.هجرى به کاروان حجّاج بیت اللّه، حمله کرد و اموال آنان را به غارت برد، فرمود:
اى مردم کوفه بدن هاى شما در کنار هم، امّا افکار و خواسته هاى شما پراکنده است، سخنان ادّعایى شما، سنگ هاى سخت را مى شکند، ولى رفتار سست شما دشمنان را امیدوار مى سازد، در خانه هایتان که نشسته اید، ادّعاها و شعارهاى تند سر مى دهید، امّا در روز نبرد، مى گویید اى جنگ، از ما دور شو، و فرار مى کنید. آن کس که از شما یارى خواهد، ذلیل و خوار است، و قلب رها کننده شما آسایش ندارد. بهانه هاى نابخردانه مى آورید، چون بدهکاران خواهان مهلت، از من مهلت مى طلبید و براى مبارزه سستى مى کنید.
بدانید که افراد ضعیف و ناتوان هرگز نمى توانند ظلم و ستم را دور کنند، و حق جز با تلاش و کوشش به دست نمى آید، شما که از خانه خود دفاع نمى کنید، چگونه از خانه دیگران دفاع مى نمایید و با کدام امام، پس از من به مبارزه خواهید رفت؟. به خدا سوگند فریب خورده، آن کس که به گفتار شما مغرور شود، کسى که به امید شما به سوى پیروزى رود، با کندترین پیکان به میدان آمده است، و کسى که بخواهد دشمن را به وسیله شما هدف قرار دهد، با تیرى شکسته، تیراندازى کرده است. به خدا سوگند صبح کردم در حالى که گفتار شما را باور ندارم، و به یارى شما امیدوار نیستم، و دشمنان را به وسیله شما تهدید نمى کنم. راستى شما را چه مى شود، دارویتان چیست، و روش درمانتان کدام است، مردم شام نیز همانند شمایند، آیا سزاوار است شعار دهید و عمل نکنید، و فراموش کارى بدون پرهیزکارى داشته، به غیر خدا امیدوار باشید؟ .
متن عربی خطبه
۲۹- و من خطبه له (علیه السلام) بعد غاره الضحاک بن قیس صاحب معاویه على الحاجّ بعد قصه الحکمین و فیها یستنهض أصحابه لما حدث فی الأطراف :
أَیُّهَا النَّاسُ الْمُجْتَمِعَهُ أَبْدَانُهُمْ الْمُخْتَلِفَهُ أَهْوَاؤُهُمْ کَلَامُکُمْ یُوهِی الصُّمَّ الصِّلَابَ وَ فِعْلُکُمْ یُطْمِعُ فِیکُمُ الْأَعْدَاءَ تَقُولُونَ فِی الْمَجَالِسِ کَیْتَ وَ کَیْتَ فَإِذَا جَاءَ الْقِتَالُ قُلْتُمْ حِیدِی حَیَادِ مَا عَزَّتْ دَعْوَهُ مَنْ دَعَاکُمْ وَ لَا اسْتَرَاحَ قَلْبُ مَنْ قَاسَاکُمْ أَعَالِیلُ بِأَضَالِیلَ وَ سَأَلْتُمُونِی التَّطْوِیلَ دِفَاعَ ذِی الدَّیْنِ الْمَطُولِ لَا یَمْنَعُ الضَّیْمَ الذَّلِیلُ وَ لَا یُدْرَکُ الْحَقُّ إِلَّا بِالْجِدِّ أَیَّ دَارٍ بَعْدَ دَارِکُمْ تَمْنَعُونَ وَ مَعَ أَیِّ إِمَامٍ بَعْدِی تُقَاتِلُونَ الْمَغْرُورُ وَ اللَّهِ مَنْ غَرَرْتُمُوهُ وَ مَنْ فَازَ بِکُمْ فَقَدْ فَازَ وَ اللَّهِ بِالسَّهْمِ الْأَخْیَبِ وَ مَنْ رَمَى بِکُمْ فَقَدْ رَمَى بِأَفْوَقَ نَاصِلٍ أَصْبَحْتُ وَ اللَّهِ لَا أُصَدِّقُ قَوْلَکُمْ وَ لَا أَطْمَعُ فِی نَصْرِکُمْ وَ لَا أُوعِدُ الْعَدُوَّ بِکُمْ مَا بَالُکُمْ مَا دَوَاؤُکُمْ مَا طِبُّکُمْ الْقَوْمُ رِجَالٌ أَمْثَالُکُمْ أَ قَوْلًا بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ غَفْلهً مِنْ غَیْرِ وَرَعٍ وَ طَمَعاً فِی غَیْرِ حَقٍّ .
انتخاب شفقنا از ترجمه فارسی محمد دشتی
