غیر نظامیان در افغانستان کسانی هستند که بدون هیچ نوع دخالت در جنگ های داخلی, در حملات نظامی نیروهای بین المللی و طالبان قربانی میشوند. این امر باعث میشود تا تعدادی از لحاظ روحی و روانی از این وضعیت متآثر شده و به جامعه ی افغانستان یکی از برادران ناراض دولت تقدیم شود.
شمسیه آذرمهر مسئول اداری شبکه ی جامعه ی مدنی حقوق بشر در شمال کشور به خبرنگار شفقنا افغانستان گفت که غیر نظامیان افغان با توجه به اینکه در جنگ های داخلی هیچ دخیل نیستند، بر اثر حملات نظامی از بین میروند و دولت تاهنوز هیچ نوع اقدامی در پیگیری از حقوق آنان نداشته است.
وی افزود: ملت افغانستان در جامعه ای زندگی میکنند که سیاست دولت مشخص و واضح نیست، مخالفین دولت گاهی تمویل کنندگان پاکستان تلقی میشوند و گاهی هم برادران ناراض خود دولت!
مسئول اداری شبکه ی جامعه مدنی و حقوق بشر در شمال با بیان اینکه حضور نیروهای خارجی فرصت های شغلی، اجتماعی و فرهنگی را بوجود آورده، گفت: بنابر ضعف پالیسی دولت از این فرصت ها استفاده ی کافی در افغانستان نشده است.
آذرمهر معتقد است تا وقتیکه دولت افغانستان با مخالفینش به میز مذاکره ننشیند این وضعیت (قربانی شدن غیرنظامیان) به حالت خود باقی خواهد ماند و روز به روز افراد ملکی و بی گناه قربانی خواهند شد.
شبکه ی جامعه مدنی حقوق بشر در شمال افغانستان از سال 2006 آغاز به کار کرد و از آن سال تا هنوز 119 نهاد مدنی در آن عضویت پیدا کرده است.
متن کامل گفتگوی خبرنگار شفقنا با شمسیه آذرمهر، مسئول اداری شبکه ی جامعه مدنی حقوق بشر به شرح ذیل می باشد:
*بارها شاهید بودیم که در حملات نظامی, غیر نظامیان مخصوصآ زنان و کودکان قربانی میشوند؛ وظیفه ی دولت در پیگیری از حقوق آنان چیست؟
آذرمهر: در گذشته عمومآ جنگ ها بصورت انفرادی صورت میگیرفت, یعنی طرف جنگ واضح و مشخص بود ولی امروزه طرف جنگ مشخص نیست و بیشترین آسیب را کسانی میبینند که اصلآ دخیل در جنگ نبودند. زنان و کودکان قشر آسیب پذیر جنگ هستند که به هیچ وجه در جنگ دخیل نیستند ولی بیشترین آسیب را این قشر میبینند، چه بصورت مستقم و یا غیر مستقیم, بصورت مستقیم در حملات از بین میروند و یا نان و نفقه به آنان نمیرسد و یا اینکه قربانی جنگ میشوند و خانواده هایشان را از دست میدهند که این موضوعات در کل آنان را سخت متآثر میسازد ولی آنچه که مورد بحث است اینکه آیا تاکنون اقدامی از سوی دولت در پیگیری از حقوق آنان صورت گرفته است ویا خیر؟
خوشبختانه شبکه ی حقوق بشر یکی از قطع نامه ها را در زمان جنگ به حمایت از زنان دارد که در قطع نامه ی 1325 آمده است: به همان اندازه که در هنگام جنگ زنان آسیب پذیرند, همانطور در وقت صلح نیز نقش و حصه داشته باشند؛ ضمنآ اگر ماده های این قطع نامه را مورد تحلیل قرار دهیم درمیابیم که همه موارد در حمایت از غیرنظامیان هنگام جنگ نوشته شده است. خوشبختانه ما نیز این قطع نامه را پذیرفتیم ولی اینکه تا چه حد توانستیم مواد آن را عملی کنیم و تا چه حد دولت به عمل آن متعهد است، بحث دیگری است.
عمومآ آسیب هایی که به افراد جامعه ما رسانده شده بیشتر متوجه غیر نظامیان است. کسانی که تحت عنوان مخالفین دولت وجود دارند ولی متآسفانه تاکنون هیچ اقدامی از سوی دولت در پیگیری حقوق این قربانیان صورت نگرفته است.
*دولت تا چه حد میتواند به قربانیان کمک نماید؟
آذرمهر: ما در جامعه ای زندگی میکنیم که دولت سیاست مشخص ندارد تا بتوانیم تعریفی از دولت و عکس العمل های آن را داشته باشیم. مخالفین دولت هنوز واضح و آشکار نیستند، زمانی گفته میشود که مخالفین دولت از سوی پاکستان حمایت میشوند ولی یک وقت دیگر گفته میشود که مخالفین دولت از خود افغانستان و کسانی هستند که در جامعه ی افغانستان زندگی میکنند اما از دولت ناراض هستند. به همین منظور وجوه دولت تاهنوز بصورت آشکارا معلوم نیست. وقتی کسانی که در جنگ های داخلی دست دارند آزاد میشوند، این خود دلیل بر این است که بگوییم دولت هیچ اقدام جدی نمیگیرد تا بر کسانی که در اختلالات داخلی دست دارند مجازات و به کیفر اعمال شان برسانند.
*بیشتر عاملان قربانیان غیرنظامیان در افغانستان، طالبان و نیروهای بین المللی خوانده میشوند. تا چه حد تشکل های حقوق بشری توانسته اند در پیگیری از حقوق آنان طنین انداز باشند؟
آذرمهر: چیزیکه کمک میکند تا بتوانیم بیشتر حقوق افراد جامعه را مطرح کنیم, نظارت هایی است که از سوی نهاد های حقوق بشری و نهاد های جامعه ی مدنی صورت میگیرد. در حقیقت بازتاب نظارت این نهاد ها به دولت گوشزد است و یخن گیر! و دولت را متوجه ی کاستی هایش نموده و وادار میکند تا برنامه های بهتری را در پیوند به محو خشونت در جامعه و اجرای برنامه هایی که تآثیرات مثبت بر اجتماع بگذارد و کسانی که نسبت به قانون ناراضی اند،آنان را مجازات نماید.
شبکه ی جامعه ی مدنی حقوق بشر سالانه گزارشی دارد که در آن تلاش ما بر این است تا فعالیت حقوق بشر را در سرتاسر افغانستان را پیگیری کنیم که این خود کمک به دولت افغانستان و گزارشی که به سازمان ملل داده خواهد شد, میکند.
در نتیجه میتوانم بگوییم که تشکل های حقوق بشری بیشتر نقش نظارتی را با دولت بازی میکنند تا اقدام به کیفر و مجازات مجرمین و مخالفین دولت!
*حضور نیروهای خارجی در افغانستان تا چه حد موثر بوده است؛ با توجه به اینکه این نیروها یکی از عاملان قربانی شدن غیرنظامیان نیز خوانده میشود؟
آذرمهر: اگر ما حضور آنان را طی این 13 سال ارزیابی کنیم، تاثیر گذاری آنان نسبت به مثمر ثمر واقع نشدن شان بیشتر بوده است.
حضور نیروهای بین المللی فرصت ها و زمینه های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را برای جامعه ی افغانستان فراهم کرده است که استفاده از این فرصت ها بر میگردد به خودمان که تا چه حد توانسته ایم از این جریان استفاده ببریم. حالا اگر تغیراتی در جامعه میبینیم و یا اینکه پیشرفت در روند کاری و توسعه ی کشور وجود دارد، همه و همه بر گرفته شده از حضور نیروهای خارجی در افغانستان است.
اگر کاستی ها وجود دارد و ما نتوانستیم از حضور آنان استفاده ی کامل را ببریم، این به ضعف ما و دولت ما بر میگردد. اگر میتوانستیم در طول این مدت از آنان به حد کافی استفاده کنیم به بالندگی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بیشتری میرسیدیم تا جایی که امروز به حضور آنان دیگر نیاز نداشتیم ولی چون هنوز هم نتوانسته ایم بر پای خود بایستیم به حضور بیشتر آنان نیاز داریم زیرا در حال حاضر اگر آنان در کشور حضور نداشته باشند، ممکن است ثبات سیاسی و اجتماعی کشور را از دست بدهیم.
*تا چه زمان چنین وضعیتی که در آن غیرنظامیان قربانی می شوند به نظر شما ادامه خواهد داشت؟
آذرمهر: مشکل اساسی که در افغانستان وجود دارد این است که دو طرف جنگ پایبند به قوانین بین المللی نیستند و به عبارتی قوانین حقوق بشر بین المللی را نمیپذیرند؛ چه طالبان است و چه دولت افغانستان و نیروهای بین المللی .
نظامیان خارجی اگر از قوانین حقوق بشر بین الملل آگاه باشند اما تصور آنان از شهروند افغانستان دست کم گرفتن آنان است به این دلیل آسیبی که به شهروندان رسانده میشود، یا از ناحیه ی طالبان است ویا هم از سوی نیروهای بین المللی؛ من فکر میکنم تا وقتیکه از سوی خود دولت افغانستان پیگیری نشود و دولت متعهد بر این نباشد که باید غیر نظامیان قربانی خشونت و حملات نظامیان نشوند، این روند ادامه پیدا میکند..
محمد قدیر بیات/ مزارشریف
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com