مشاور پالیسی وزیر زنان گفت : بهبود وضعیت زنان نیازمند توجه جدی تمامی اقشار جامعه و در کنار آن حمایت های همه جانبه دولت از آنها است.
سیدرضا حسینی میثم، مشاور پالیسی و بودجه وزارت امور زنان در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری شیعیان افغانستان (شفقناافغانستان)، به بررسی سیاستهای استراتژیک وزارت امور زنان پرداخته و سیاستهای بلند مدت این وزارت را تشریح کرد.
مشروح این مصاحبه به شرح زیر می باشد؛
* زنان افغانستان با چه معضلات و مشکلات عمده ای روبرو هستند؟
حسینی : زنان افغانستان در حال حاضر با چالشها و مشکلات فراوانی مواجه می باشند، اما عمده ترین این چالشها یکی پذیرش نقش آفرینی آنان در سطح جامعه است و دیگری خشونت های اعمال شده بر آنان. در بحث نقش آفرینی زنان در جامعه باید به این نکته توجه داشت که ثمره بیش از سی سال جنگ و کشمکش در کشور چیزی نبود جز ویرانی زیرساختهای اساسی جامعه چه از لحاظ مادی و چه از لحاظ معنوی که بالطبع این شرایط نامساعد و نامطلوب حاکم بر جامعه ، زندگی اجتماعی شهروندان افغانستان نیز در همه این سالها متاثر از آن بوده است.
سی سال مدت زمان کمی نیست، بسیاری از کشورها با توجه به شرایط دنیای امروز، توانستند طی همین مدت تحولات مثبت و رو به رشدی را برای جوامع خود رقم بزنند. لذا اگر افغانستان هم درگیر جنگ و تباهی های بعد از آن نمی بود، چه بسا امروز شاهد افغانستانی بودیم که جایگاه اجتماعی افراد جامعه ، هرکدام در موقعیت و نقش خاص خود تثبیت شده بود خصوصا برای زنان.
زندگی زنان افغانستان در شرایط سخت جنگهای خانمانسوز و بخصوص چند سالی که حکومت طالبان بر کشور حکمرانی می کرد ، یک زندگی دشوار و طاقت فرسا بود و چه بسیار زنانی که همه بود و نبود خود را حتی همسر ، فرزندان و فامیلشان را در این جنگها از دست دادند. با چنین شرایط و با گذار سیاسی افغانستان از وضعیت قبلی به وضعیت جدید و ایجاد نظام نوین در کشور در حدود 12 سال قبل که در کنفرانس بن اول شکل گرفت، مجالی فراهم شد تا تمامی اتباع کشور و بخصوص زنان فرصتی بیابند برای نفس کشیدن و همچنان بازسازی تعاملات اجتماعی تا همان زیرساخت های اجتماعی ویران شده کمی ترمیم شود. و این در حالی بود که در کنفرانس بن، یکی از شروط اساسی کشورهای کمک کننده به ایجاد نظام نوین سیاسی افغانستان ، توجه به وضعیت زنان در کشور بود. و به همین جهت نیز ایده ایجاد وزارت امور زنان به منظور تغییر و بهبود در وضعیت موجوده زنان مطرح و معاقبا اجرایی شد.
و این در شرایطی است که هرچند جامعه افغانی پذیرای تغییر و تحولات در کشور است اما به نسبت سنتی بودن شدید ساختار جامعه ، هنوز پذیرای حضور زنان در سطح جامعه نمی باشد که البته طی 12 سال گذشته در راستای تغییر در اذهان جامعه کارهای زیادی صورت گرفته به همان میزان نیز شاهد موفقیت ها و حضور بیشتر زنان در عرصه های مختلف اجتماعی بوده ایم.
و اما مشکل عمده دیگر زنان افغانستان، مسئله خشونت های اعمال شده بر آنان است. مسئله ای که تنها کشور ما گرفتار آن نبوده و در واقع یک مشکل و معضل در سطح جهان و حتی کشورهای پیشرفته است و البته تعریف خشونت، انواع و مصادیق آن از هرکشور تا به کشور دیگر ممکن است متفاوت باشد. متاسفانه افغانستان نیز از این مشکل مستثنی نبوده و علاوه از شرایط خاصی که در سه دهه گذشته بر آن حاکم بوده که طبعا در بروز وظهور خشونت علیه زن تاثیرات زیادی داشته، وجود ساختار سنتی جامعه نیز در برخی موارد باعث خشونت ها بوده، البته باید تذکر داد صرف سنتی بودن جامعه دلیلی بر وجود خشونت نیست بلکه عنعنات ، رسوم و سنت های ناپسندی که اتفاقا هیچگونه ریشه دینی و اسلامی ندارد، بعنوان عرف و عادت رایج در جامعه خشونت هایی را سبب شده است.
ما قضایای متعددی را شاهد بوده ایم که بواسطه وجود یک عنعنه یا رسم و رواج ، زندگی و آینده یک زن تباه شده است. به هر حال وجود خشونت ها علیه زن در افغانستان قابل انکار نیست. مواردی دردناکی را در این سالها شاهد بوده ایم که خشونت علیه زن به فجیع ترین شکل ممکن که قتل و یا ناقص نمودن یکی از اعضای بدن زن است به وقوع پیوسته است. قضیه سحر گل که معروف است یکی از همین قضایاست و یا قضیه بریده شدن لب و بینی یک زن در هرات که در همین اواخر اتفاق افتاده بود.
*وزارت امور زنان چه گامهای عینی مثبتی را در این زمینه ها برداشته است؟
حسینی : فعالیت ها و کارکردهای وزارت امور زنان و بالطبع آن گامهای عملی بعدی، مبتنی بر اهداف استراتیژیک تدوین شده برای این وزارت است . تمامی فعالیتهای وزارت امور زنان که در واقع یک وزارت پالیسی ساز است، در راستای دو هدف عمده و اساسی شکل می گیرد، یکی گسترش تساوی جنسیت اجتماعی و دیگری تقویت و توانمند سازی زنان. هرچند این وزارت طوریکه گفته شد، یک وزارت پالیسی ساز یا سیاست گذار در رابطه با فعالیت های مختلف زنان کشور است و باید اذهان جامعه را نسبت به مسائل مربوطه متوجه نماید اما در برخی موارد ، کارکردها و فعالیت های آن جنبه خدماتی هم دارد که به آن اشاره خواهم کرد. اگر بخواهم بطور خلاصه نمونه هایی از کارکردها و گامهای عملی و عینی وزارت امور زنان را یادآور شوم، می توان به موارد ذیل اشاره داشت: تهیه سه مسوده قانون شامل قانون منع خشونت علیه زن که تقریبا قانونی جامع در رابطه با خشونت های اعمال شده بر زنان و مجازات های درنظر گرفته شده برای عاملان آن است، قانون سرپرستی اطفال یتیم که دربرگیرنده حمایت های اجتماعی برای مشمولان این قانون است و همچنان قانون خانواده که به مسائل مختلف نظام و اجتماع خانواده و مسائل مرتبط به آن می پردازد. از این سه مسوده، دو مورد اول مراحل مختلف خود را برای تبدیل شدن به قانون طی کرده و هم اکنون بعنوان قانون نافذ در کشور هستند و مسوده سوم که مربوط به قانون خانواده است در حال طی مراحل مربوطه برای تبدیل شدن به قانون نافذه است.
همچنان مقرره مراکز حمایوی زنان که به منظور حمایت از زنان آسیب دیده از خشونت ها یا معروضین به خشونت ها می باشد، توسط این وزارت تهیه و به شورای وزیران افغانستان ارائه گردید که مورد موافقت و تصویب این شورا قرار گرفته و هم اکنون تطبیق می گردد. در کنار این موارد، وزارت امور زنان بعد از کار کارشناسی حقوقی ، در 22 قانون نافذه کشور برخی تعدیلات لازمه به نفع احقاق حقوق مشروع زنان را پیشنهاد نموده که به مرور طی مراحل گشته و ممکن در بسیاری موارد نیز این تعدیلات صورت پذیرد. همچنان 7 پالیسی عمده شامل پلان کاری ملی ده ساله برای زنان افغانستان، پاليسي افزايش شموليت دختران به مكاتب، پاليسي افزايش تداوم تعليم و تحصيل دختران، پاليسي تقويت زنان در عرصه هاي اقتصادي، پاليسي جلوگيري از مصارف گزاف محافل عروسي و تعزيه داريها، پاليسی حضور نقش زنان در انتخابات و پاليسي بهبود دسترسي زنان محبوس به عدالت به همكاري ارگانهاي همكار تكميل گرديده و در حال تطبيق مي باشد كه با تطبيق هركدام از اين پاليسي ها شاهد تغييرات و پيشرفت هاي بسيار خوبي به نفع زنان بوده ايم. در کنار پاليسي هاي تكميل شده مذکور ، كار روي تدوين 10 پاليسي ديگر شامل پاليسي حمايت از زنان در سكتور خصوصي و غير رسمي، پاليسي كاهش ميزان بي سوادي زنان، پاليسي افزايش زنان در بخش صحت، پاليسي توسعه مشاركت زنان در امور ديني، پاليسي حل مشكلات زنان كوچي، استراتيژي آموزش جنسیت اجتماعی، پاليسي افزايش زنان در سطح تصميم گيري، استراتيژي حقوق و مصونيت اقتصادي زنان، استراتيژي دسترسي زنان به رسانه ها و طرح ايجاد نمايشگاه دائمي براي زنان در جريان مي باشد كه در تمامي موارد مسوده اين پاليسي ها آماده شده و در حال طی مراحل بعدی است. آنچه که ذکر شده بخشی از فعالیتهای سیاست گذاری یا پالیسی در راستای احقاق حقوق مشروع زنان کشور است. در کنار همه اینها وزارت امور زنان در بخش آگاهی های عامه راجع به مسائل زنان در عرصه های سیاسی، اجتماعی، صحی، تعلیم و تربیه، حقوق و اقتصاد زنان، فعالیت های چشمگیر و موثری داشته است. علاوه از همه اینها حمایت های همه جانبه حقوقی از معروضین و متضررین خشونت نیز از جمله فعالیتهای خدماتی است که این وزارت مکلف است آنها را انجام دهد.
*شما چه پیشنهادهایی برای بهبود وضعیت زنان در افغانستان دارید؟
حسینی : بهبود وضعیت زنان نیازمند توجه جدی تمامی اقشار جامعه و در کنار آن حمایت های همه جانبه دولت از آنها است. توجه اقشار جامعه نیز نیازمند تغییر در اذهان و نگرش آنان نسبت به حقوق مشروع زنان است یعنی افراد جامعه باید نسبت به حقوقی که دین مقدس اسلام و همچنان قانون به زنان کشور قائل شده است، آگاهی پیدا نمایند . همچنان باید میان دستورات و سنت اسلامی و سنت عنعنوی رایج در کشور تفکیک صورت گیرد. از سویی بر دستورات و سنت اسلامی در قبال زنان که قائل به کرامت انسانی زن است، تاکید صورت گیرد و از سوی دیگر کوشش شود روز به روز دایره رواج سنتهای ناپسند عنعنوی کوچکتر شود که با درنظر داشت شرایط و ویژگی های جامعه افغانی ، به نظر من بهترین راه در این راستا تعامل با علمای دینی آگاه و کمک گرفتن از آنهاست. هرچند برخی به محض اینکه حرفی از عالم دینی زده می شود، سریعا عکس العمل نشان داده و با آن به مخالفت می پردازند، اما همین افراد هم نمی توانند انکار کنند که در یک فامیل عالم دینی آگاه ، اصولا خشونتی علیه زن بروز نمی کند و زنان در چنین خانواده ها و فامیلها در واقع به نسبت دیگر زنان در آرامش و آسایش بیشتری به سر می برند و به حقوق حقه شان حرمت صورت می گیرد. طوریکه قبلا هم عرض شد همه این موارد به شرطی است که دولت هم تعهد قوی نسبت به احقاق حقوق مشروع زنان احساس نماید. البته با توجه به اینکه ما می خواهیم در یک جامعه اسلامی نسبت به جقوق زنان توجه داشته باشیم و مطابق آن حقوقی که خداوند متعال برای هریک از مرد و زن قائل شده، رفتار نماییم، باید متوجه افراطها و تفریطها در این زمینه بود. افراط در تغییر وضعیت زن چه بسا منجر به معضلات و مشکلات دیگری در جامعه می شود، که ضرر و زیان آن کمتر از خشونت ها و حق تلفی ها نخواهد بود. طبعا نگاه فمینستی دردی از زن افغانستان دوا نخواهد کرد و از سویی هم وجود تفریط نه از نقطه نظر دین اسلام و نه از نقطه نظر دنیای امروز مورد قبول نیست.
*وزارت امور زنان چه طرح هایی در حمایت از زنان و فعالیت های آنان در عرصه های مختلف را روی دست دارد؟
حسینی : رسیدن زنان به نقطه ای که بتواند بیانگر احقاق حقوقشان باشد کار آسانی نیست.هر چند نمی توان گفت دست یافتنی نیست، اما باید اعتراف کنیم کار دشواری بوده و نیازمند گذشتن زمان طولانی و ایجاد بسترهای مناسب در این رابطه است. تا آن زمان باید زمینه های حمایت از آنان و فعالیت هایی که در راستای احقاق حقوق مشروع آنان است فراهم شود. وزارت امور زنان نیز در این راستا برنامه ها و طرح های مشخصی را روی دست دارد. پلان کاری ملی برای زنان افغانستان که یک سند ده ساله استراتیژیک وتا حدی جامع در رابطه با تغییر در وضعیت زنان کشور است، یکی از طرح های عمده به منظور حمایت همه جانبه از زنان است. مطابق این سند که در 6 بخش امنیت، حقوق، مشارکت سیاسی، تعلیم و تربیت، صحت و اقتصاد مسائل مرتبط با زنان مطرح شده است، تمامی وزارتها و ادارات دولتی مکلف هستند ارزشهای مطرح شده در این سند را در تمامی سیاست گذاریهای داخلی خود درنظر داشته و علاوتا برنامه های مطرح شده در این پلان کاری را نیز شامل برنامه های اساسی خود قرار دهند. تطبیق هرچه بیشتر این پلان کاری یقینا باعث رشد چشمگیرتر زنان کشور خواهد شد، وزارت امور زنان نیز وظیفه هماهنگی و نظارت از تطبیق این پلان را به عهده دارد. در کنار همه اینها وزارت امور زنان توانسته است در عمر کوتاه خود از زمان ایجاد، نمایندگی های خود را در همه ولایات کشور فعال سازد و هم اکنون در 34 ولایت کشور ریاستهای امور زنان فعالیت دارند که در 32 ولایت برای این ریاستها ساختمانهای مستقل و مناسب ساخته شده است، این در حالی است که بسیاری از وزارتهای دیگر که عمر فعالیتشان چندین برابر این وزارت است، تا هنوز در بسیاری ولایات دارای نمایندگی یا واحد دومی نمی باشند. علاوه از همه اینها ، وزارت امور زنان در 20 ولایت نیز باغهای زنانه را اعمار نموده است. باغهای زنانه در واقع یک کمپلکس از فضای سبز، مرکز آموزشی و حرفه آموزی، کتابخانه، سالون ورزشی و غرفه های عرضه صنایع دستی زنان است که زنان می توانند از این مکانها علاوه بر گذراندن اوقات فراغت و تفریح ، برای رشد فکری ، فرهنگی و اقتصادی شان نیز استفاده نمایند. در 3 ولایت نیز برعلاوه باغهای زنانه سه مارکت بزرگ عرضه تولیدات اقتصادی و صنایع دستی زنان توسط وزارت امور زنان ایجاد شده است که رشد اقتصادی خوبی را برای زنان آن ولایات به همراه داشته است. اما به طور عمده حمایتهای این وزارت بیشتر از آنکه در بخش خدماتی باشد، در عرصه مسائل سیاست گذاری و پالیسی است که قبلا به آن اشاره شد.
انتهای پیام