خرافه و خرافه گرایی یکی از معظلات جدی جوامع اسلامی است، دین مبین اسلام چون بر پایه های واقعیت ها و حقایق بنا شده، مخالف سرسخت خرافه و خرافه گرایی است.
خرافه و خرافه گرایی از صدر اسلام تا کنون به اشکال مختلف با عوامل گوناگون وارد دین و زندگی مسلمانان شده و توانسته ضربات جبران ناپذیر بر پیکره ای اسلام وارد سازد، البته پیامبر گرامی اسلام (ص)، ائمه اطهار (ع)، علمای بزرگ اسلام مبارزات خستگی ناپذیری را با این معضل انجام داده اند.
در این باره شفقنا طی گفت و گوی با حجت الاسلام و المسلمین حسن رضایی کارشناس علوم اسلامی و کارشناس ارشد فقه و معارف اسلامی موسسه جامعه المصطفی العالمیه (ص) به ریشه یابی این معضل، تاثیرات منفی خرافه بر جامعه و راههای مبارزه با آن را در عصر کنونی پرداخته است.
شفقنا: خرافه و خرافه گرایی چه نقشی بر عقب ماندگی و یا عدم پیشرفت جوامع اسلامی دارد؟
رضایی: خرافه هرچند کوچک و اندک وقتی وارد ساحت دین شود لطماتی بزرگی به بار می آورد، از سوی دیگر این لطمات تنها به بخشی از دین که خرافه وارد ان شده ختم نمی شود بلکه دامنه ای وسیعی از دین را تحت تاثیر قرار می دهد و اگر احیانا آسیب های آن به موقع شناسایی و راه آن سد نشود باعث عدم پیشرفت و یا بهتر بگوییم پس رفت جوامع اسلامی می شود.
تاثیرگذاری جدی خرافه بر جوانان و نسل امروزی جوامع اسلامی است که نگاه کلی گرا و دقیق به دین دارند بطوری که هیچ اتفاق و مسئله ای از چشم تیز بین آنها پنهان نمی ماند و در این رابطه وقتی بخشهای از دین بواسطه ای خرافه مخدوش و لکه دار شود یقینا کارکردهای اجتماعی دین کم رنگ و ناکارآمد می شود و حتی ممکن است خرافه سایه شوم خود را بیشتر بگستراند و موفق شود در گذر زمان چهره غالب دین را تغییر دهد و باعث عقب ماندگی شدید جوامع مسلمان بخصوص جوانان شود.
شفقنا: خرافه ها با توجه به فرهنگ های مختلف متفاوت می شود، آیا می شود گفت خرافات ساخته ذهن مردم و جوامع اسلامی است و یا برنامه ای از سوی قدرت های خارجی برای ایجاد ایجاد خرافه گری وجود دارد؟
رضایی: در ایجاد خرافه دلایل گوناگونی دخیل است که اولین و مهترین آن از نظر بنده جهل است، خرافه از ابتدا معلول جهل انسانها بوده و هست، متاسفانه امروزه نیز اعتقاد به خرافه و خرافه گرایی میان جوامع بیسواد و یا کم سواد نمود دارد، باید گفت وقتی دلیل واقعی برامری پیدا شد دیگر نیازی به باور قلبی نیست، دومین عامل آداب و رسوم غلط است، بسیاری از رسوم جوامع از زمان های دور و نسل به نسل بدون توجه به ضرر و نتیجه آن انجام شده است، در بعضی موارد این رسوم برخلاف سنت و حتی گاه برخلاف مذهب بوده، سومین اصل تعصب آبا و اجدادی است، بسیاری از باورها از تعصب بر راه گذشتگان و توصیه های آنها در میان مردم شکل می گیرد، چه آنها با دین و مذهب فاصله داشته باشند و یاخیر. افراد خود را ملزم به انجام آن می دانند که این امر باعث عقب ماندگی مردمان جوامع اسلامی شده است، چهارمین دلیل تبلیغات دروغین و یا شاید بتوان گفت به قول شما برنامه های قدرت های خارجی، در این عامل شیادانی خارجی و داخلی نقش دارند که خود واقف بر دروغ بودن باوری دارند ولی چون نفع خود را بر نادانی مردم می دانند به تبلیغ خرافات می پردازند، این نوع باورها در مسایل اجتماعی دیده می شود، از سوی دیگر بسیاری از قدرتهای خارجی و یا داخلی در جوامع اسلامی که دستورات دینی را موجب بیداری مردم و کوتاه شدن دست آنها از مطامع خود می بینند، سعی کرده اند معارف دینی را به شکل وارونه جلوه دهند و با ایجاد مطالب جعلی و کذب توجه مردم را به این مسایل جلب کرده و به اهداف خود برسند.
شفقنا: ظاهر امر نشان می دهد که خارجی توانسته اند به موفقیت های در این زمینه به دست بیاروند شما دلایل موفقیت انها را چه می دانید؟
در این مورد می خواهم مثالی عرض کنم، امروزه رسانه های غربی بوسیله حربه های رسانه ای توانسته اند خرافات زیادی را در بین جوامع مسلمان ترویج دهند به عنوان مثال فال قهوه و فال ورق است، شبکه های ماهواره ای بطور شبانه روز این خرافات را ترویج و تکرار می کنند تا به مخاطب درست بودن این نظر را القا کنند و مسایلی را که اصلا مبتنی بر عقل و خرد نیست تقویت کنند و دلیل موفقیت آنها در دو کلمه خلاصه می شود تبلیغات گسترده آنها و غفلت ما مسلمانها.
شفقنا: برای مقابله با خرافه ها و خرافه گراها و پیرایه هایی که به نام دین تمام می کنند، چه باید کرد؟
رضایی: یکی از راههای برون رفت و کمتر کردن آسیب های خرافات به جوامع ازبین بردن زمینه های شکل گیری خرافه می باشد و راه دوم مبارزه بی امان با خرافه های موجود در سطح اجتماع است، به عنوان مثال ما باید دست آدم های کم سواد را که به عمق محتوایی دین آگاهی ندارند از داخل شدن به بحث های دینی کوتاه کنیم و مباحث دینی را به دست کارشناسان و عالمان حوزه دین بسپاریم.
و اگر زمینه های شکل گیری خرافه را نابود نکنیم و اجازه دهیم خرافه در جامعه شکل بگیرد باید نیروی مضاعفی به کار ببریم تا مردم را از خرافه زدگی دور کنیم.
شفقنا: نقش علما و مراجع در از بین بردن خرافات چیست؟ ایجاد آگاهی از سوی علمای دین باید به چه شکلی صورت گیرد که خود مروج انواعی از خرافه نباشد؟
رضایی: وظیفه علما برای مقابله با خرافات بسیار خطیر است باید علما با ترویج فرهنگ ناب اسلامی به صورت منطقی و علمی جلوی این انحرافات را بگیرند، در این زمینه ترویج آموزه های مکتب اهل بیت عصمت و طهارت (ع) بهترین راه تقویت اراده دینی و مقابله با خرافات است.
اگر انچه که در قرآن، دین و آموزه های اهل بیت (ع) وجود دارد علما به خوبی تبیین و ترویج کنند در واقع از نفوذ و کسترش خرافات درجامعه جلوگیری کرده اند.
انتهای پیام