شفقنا افغانستان-
ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه با تحولات و جابجایی تقریبا خونین قدرت در اوکراین شکست سختی را تحمل کرده است و از قرار معلوم پوتین استراتژی خود را عوض می کند. مسکو در سال های گذشته از یک سو با محدود کردن صادرات به اوکراین و از سوی دیگر با وعده دادن وام و گاز ارزان، ویکتور یانوکوویچ رییس جمهور معزول را وادار می کرد که خط مشی همزیستی و همگرایی با اتحادیه اروپا را چندان جدی نگیرد. حتی تا همین دسامبر گذشته نیز به نظر می رسید که پوتین در اجرای سیاست های خود در اوکراین موفق شده باشد. اما هنگامی که یانوکوویچ تلاش کرد که اعتراض های مردم را با وضع قوانین سخت گیرانه و خشونت در منطقه خفه کند، ورق کاملا برگشت و بدین ترتیب بود که با سقوط یانوکوویچ، روسیه یکی از مهم ترین متحدان خود را از دست داد.
شوک حاصل از این مساله کاملا آشکار است. با این حال مسکو در آغاز کار آشکارا وضعیت را بررسی کرد و سپس در مورد نوع واکنش خود در قبال رویدادهای اوکراین تصمیم گرفت. پوتین در این رابطه در مرحله نخست با مشاوران امنیتی خود گفت وگو و سپس با رؤسای جمهور فرانسه، قزاقستان و روسیه سفید تلفنی صحبت کرد و در نهایت مقابل دوربین های تلویزیون ها قرار گرفت اما بر خلاف تصور همه نه تنها سخنی در مورد اوکراین بر زبان نیاورد بلکه تنها در مورد المپیک زمستانی سوچی صحبت کرد.
در همین حال دیمیتری مدودوف، نخست وزیر روسیه به شدت نسبت به رویدادهای اوکراین انتقاد کرد و مشروعیت حاکمان جدید این کشور را زیر سوال برد و سفیر روسیه در اوکراین را از آن کشور فرا خواند. مدودوف گفت:” این به معنی آن است که آن چه در اوکراین می گذرد برای ما روشن نیست و جان اتباع روسی در آن کشور در معرض خطر قرار دارد”.
مدودوف در ادامه سخنان خود گفت که روسیه در حال حاضر طرف گفت وگویی در اوکراین ندارد:” اگر آن کسانی را که با نقاب های سیاه و کلاشنیکف در کیف رفت و آمد دارند بتوان یک دولت نامید، به این ترتیب باید گفت که کار کردن با چنین دولتی بسیار دشوار است”. نخست وزیر روسیه اضافه کرد که در مورد تصمیم کشورش در مورد اعطای وام به اوکراین پس از روی کار آمدن یک دولت در آن کشور تصمیم گیری خواهد شد.
از سوی دیگر وزیر امور خارجه نیز طی اظهاراتی مشروعیت قوانینی را که در حال حاضر در پارلمان اوکراین به تصویب می رسد زیر سوال می برد. از نظر وزیر خارجه روسیه این تردید وجود دارد که اصولا از همان مذاکرات رؤسای خارجی که با رئیس جمهور سابق انجام می شد به عنوان “سرپوشی برای جابجایی اجباری قدرت در اوکراین” استفاده شده باشد.
در عین حال نوعی به اصطلاح رأفت و عطوفت در اظهارات وزیر امور خارجه روسیه دیده می شود. سرگئی لاوروف ادعا کرد که روسیه در رویدادهای اوکراین مداخله ای نخواهد داشت:” ما امیدواریم که دیگر کشورها نیز در امور داخلی اوکراین دخالت نکنند و از روابط خود با نیروهای مختلف سیاسی در آن کشور برای آرام کردن اوضاع کنونی استفاده کنند”.
اما اوکراین برای پوتین در حکم یک کشور پسا شوروی است، کشوری که حوزه نفوذ روسیه و به قول دیپلمات های روس یک “کشور خارجی نزدیک” به شمار می آید. پوتین در دسامبر گذشته و در حالی که قرارداد اعطای وام از روسیه و گاز ارزان قیمت را با یانوکوویچ امضا می کرد، برای چندمین بار بر این مساله تأکید کرد که روسیه و اوکراین در زمینه های اقتصادی و فرهنگی پیوندهای بسیار نزدیکی دارند.
این دیدگاه دولتمردان روسیه البته در بخش بزرگی از مردم این کشور نیز دیده می شود. روسیه از زمان فروپاشی شوروی با نگاهی آمیخته از رشک و غرور به اوکراین استقلال یافته می نگرد. اگر پوتین موفق شده بود که کیف را به مشارکت در طرح اروسیایی خود وادار کند آنگاه موضع روسیه در برابر اتحادیه اروپا نیز قدرت بیشتری پیدا می کرد و افزون بر آن پوتین می توانست در داخل روسیه نیز برای خود وجهه جدیدی ایجاد کند.
پوتین از نظر شخصی اصولا مخالف هر گونه به اصطلاح راه های غیرمشروع و غیرقانونی برای ساقط کردن یک حکومت است، مانند آن چه که در جریان بهار عربی اتفاق افتاد. از نظر وی یک رژیم فاسد اما مشروع این حق را دارد که علیه مخالفان خود به خشونت متوسل شود.
بر پایه همین دیدگاه اعتراض های مردم اوکراین از نظر پوتین بخشی از یک بازی ژئوپلیتیک به شمار می آید و از نظر دولتمردان روس کشورهای غربی اهمیتی به برقراری دموکراسی در اوکراین نمی دهند بلکه به دنبال آن هستند که با کمک اپوزیسیون اوکراین از میزان نفوذ روسیه در این کشور بکاهند. روس ها در مورد انقلاب های رنگی در اوکراین و گرجستان در ده سال پیش نیز از همین دیدگاه پیروی می کردند.
روسیه به هر صورت نمی خواهد نفوذ سیاسی خود در اوکراین را از دست بدهد و به هر ترتیب روابط خود با مناطق شرق اوکراین را تقویت می کند. چند روز پیش و در جریان برگزاری نشست فوق العاده حزب مناطق یانوکوویچ در شهر خارکف، نه تنها بسیاری از سیاستمدارن روس بلکه فرمانداران ایالت های همسایه و بسیاری از نمایندگان دومای روسیه نیز حضور داشتند. در این نشست الکسی پوشکف دبیر کل کمیته سیاست خارجی دومای روسیه طی سخنانی گفت:”ما اجازه نخواهیم داد که وقایعی که در آن میدان کیف اتفاق افتاد به شکلی خشونت بار به خارکف و دیگر مناطق سرایت کند”.
درمناطق شرقی اوکراین بخش بزرگی از مردم تنها رسانه های روسی را مورد استفاده قرار می دهند. در این رسانه ها از انقلاب این کشور به حرکتی کاملا برخاسته از انگیزه های ناسیونالیستی یاد می شود. در این میان گروه های تندرو ناسیونالیست اوکراین نیز اقداماتی می کنند که ادعاهای رسانه های روس را مورد تأیید قرار می دهد. این رسانه ها در برنامه های متعدد از آن چه در اوکراین اتفاق افتاده است به عنوان پیش درآمدی برای برقراری یک دیکتاتوری فاشیستی یاد می کنند و عقیده دارند که این دیکتاتوری آینده بنا دارد که حقوق اوکراینی های روسی زبان را نادیده بگیرد.
رسانه های دولتی روسیه بر این ترس نیز دامن می زنند که حاکمان جدید اوکراین در پی کنار زدن نیروهای معتدل تر سیاسی و پلیس هستند. از نظر این رسانه ها حاکمان جدید کیف خطری جدی برای مردم روس زبان مناطق شرقی و شبه جزیره کریمه محسوب می شوند. در عین حال این رسانه ها از حمایت علنی از آن رییس جمهور فراری یعنی یانوکوویچ خودداری می کنند. به عنوان مثال کانال یک تلویزیون دولتی روسیه به تازگی از وی به عنوان کسی یاد کرد که به “الاغ ترویای غرب” بدل شده بود و وظیفه اش این بود که مناطق طرفدار روسیه در شمال شرقی اوکراین را تضعیف و این کشور را به غرب تقدیم کند.
روسیه خود را تنها قدرتی می داند که برای حفظ منافع روس ها در اوکراین مشروعیت دارد. “سرگئی میرونوف” دبیر کل حزب عدالت روسیه به تازگی پیشنهاد داد که اعطای گذرنامه روسی در اوکراین تسهیل شود. او همچنین پیشنهاد داد که افراد یگان ویژه پلیس اوکراین موسوم به “برکوت” که در سرکوبی معترضان در کیف نقش اصلی را برعهده داشتند، در نیروی پلیس روسیه به کار گرفته شوند.
طی روزهای گذشته یک هیات نمایندگی از سوی نمایندگان دومای روسیه نیز از شبه جزیره کریمه دیدار کرد، همان شبه جزیره ای که اکثر ساکنان آن به روسیه گرایش داشته و حتی در فکر جدایی از اوکراین هستند. لازم به یادآوری است که یکی از پایگاه های بزرگ ناوگان دریای سیاه روسیه در کریمه قرار دارد.
نباید فراموش کرد که کرملین از ابزار کافی برای مداخله در امور اوکراین برخوردار است و اگر تقابل میان شرق و غرب در اوکراین ادامه یابد بی تردید خطر تجزیه و حتی جنگ داخلی این کشور را تهدید می کند اما این که روسیه واقعا علاقه ای به بروز جنگ در کشور همسایه خود دارد یا نه، امری است که تردیدهای زیادی در مورد آن وجود دارد.
منبع: دی ولت
ترجمه: محمدعلی فیروزآبادی- شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com