شفقناافغانستان-مشاور امور روابط عامه و استراتژیک ریاست جمهوری میگوید که رهایی زندانیان بخشی از روند مذاکره است و طالبان بدون آنکه گامی به جلو بگذارند، این کار انجام نمیشود.
وحید عمر این موضع ارگ را روز سهشنبه، ۱۹ حمل، در واکنش به تصمیم تازه طالبان در یک نشست خبری در مرکز رسانههای حکومت اعلام کرد. دفتر سیاسی طالبان در قطر در یک تصمیم تازه، تیم فنیاش را از شرکت در نشست مربوط به تبادله و رهایی زندانیان با جانب حکومت منع کرده است. این تصمیم پس از یک هفته گفتوگوی بینتیجه بین تیمهای فنی دو طرف، ناوقت دوشنبهشب اعلام شد. تیمهای فنی دولت و طالبان از ۱۲ تا ۱۸ حمل با میزبانی سفارت قطر در کابل سرگرم رأیزنی درباره تبادله و رهایی زندانیان بودند. پس از این تصمیم، گزارشی از ادامه این گفتوگو منتشر نشده است.
وحید عمر در نشست خبری روز سهشنبه خود گفت که حکومت، رهایی و تبادله زندانیان را جزیی از روند مذاکره تلقی میکند. او بنا بر این تاکید کرد که طالبان بدون آنکه «یک قدم هم پیشتر بیایند»، زندانیان این گروه از بند رها نخواهند شد. عمر همزمان تصریح که حکومت حاضر است با طالبان در این باره گفتوگو کند.
مشاور ریاست جمهوری در امور ارتباطات عامه و استراتژیک همچنین موضوع تبادله و رهایی زندانیان را یک روند «دور و دراز» توصیف کرد. به گفته او، اگر خواسته شود که زندانیان در مدت «۱۰ روز» و بدون «قید و شرط» رها شوند، این کار قطعاً نخواهد شد. عمر افزود که این کار با «وارخطایی» نمیشود و شرایط حکومت برای رهایی زندانیان طالبان واضح است.
ناوقت دوشنبهشب، سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی گروه طالبان در قطر، در توییتی از تصمیم تیم فنی این گروه به شرکت نکردن در نشست مربوط به تبادله و رهایی زندانیان با جانب حکومت خبر داد. به گفته شاهین، هدف از اعزام تیم فنی طالبان به کابل، تصدیق و تثبیت زندانیان این گروه بود که باید مطابق وعده و موافقتنامه تا کنون از بند آزاد میشدند، اما این کار به بهانههای مختلف به تعویق افتاده است. او گفت که از همین رو، تیم فنی این گروه با جهات مربوط از فردا (سهشنبه) در نشستهای بینتیجه شرکت نمیکند.
تیم فنی طالبان با سه عضو در پیوند به مساله تبادله و رهایی زندانیان در ۱۲ حمل وارد کابل شده بود. طالبان پیشتر گفته بودند که میزبان این تیم، سفارت قطر در کابل است. نمایندهگان سازمان جهانی صلیب سرخ نیز ناظر بر نشست این تیم با تیم فنی حکومت بودهاند.
شورای امنیت ملی در روز دوم نشست تیمهای فنی دو طرف گفته بود که روز نخست این نشست با پیشرفتهایی همراه بود. این نهاد پس از آن در این باره سکوت اختیار کرد و از وضعیت گفتوگوهای دو طرف گزارشی ارائه نکرد. اما به دنبال اعلام تصمیم طالبان، جاوید فیصل، سخنگوی شورای امنیت ملی، در توییتی نوشت که گفتوگوها درباره زندانیان دولت و طالبان، پیش از رهایی، وارد مرحله مهمی شده بود. به گفته او، کنارهگیری طالبان از ادامه این گفتوگوها نشانه جدینبودن این گروه در مسألهی صلح است. با این حال، فیصل تاکید کرد که دولت متعهد است تا روند صلح را پیگیری و فرمان غنی درباره رهایی زندانیان را عملی کند. این فرمان در ۲۰ حوت اعلام شد و در آن شرایط و مرحلهبندی رهایی زندانیان طالبان مشخص شده است.
یک روز پیش از این اتفاقات، عبدالمتین بیگ در یک نشست خبری گفته بود که پافشاری طالبان روی رهایی ۱۵ فرمانده ارشد این گروه، علت تاخیر در روند تبادله و رهایی زندانیان است. او این شمار از فرماندهان طالبان را مسوول سازماندهی و انجام حملات مرگبار تروریستی و انتحاری در کشور معرفی کرد و گفت که رهایی آنها برای امنیت کشور خطرناک است. به گفته بیگ، به این دلیل، دولت تصمیمی به رهایی این شمار از فرماندهان طالبان ندارد. او اما تاکید کرد که حکومت فعلاً تنها زندانیانی را از بند رها خواهد کرد که خطر کمتری برای جامعه دارند.
مطابق موافقتنامه دوحه و اعلامیه مشترک کابل – واشنگتن، طالبان به رهایی یکهزار زندانی وابسته به دولت و دولت نیز متعهد به رهایی پنجهزار زندانی این گروه است. این کار اما به دلیل اختلافات دیدگاه بین دو طرف در موارد مختلف از جمله شرایط رهایی زندانیان تا کنون عملی نشده است. البته در صورتی که دولت و طالبان نتوانند کاری در زمینه رهایی زندانیان بکنند، مذاکرات بینالافغانی هم آغاز نخواهد شد. این چیزی است که امریکا شدیداً نگران است و بارها از دو طرف خواستار تسریع تلاشها در زمینهی رهایی زندانیان و شروع مذاکرات رو در رو شده است. امریکا به غنی و عبدالله هشدار داده است در صورتی که اختلافات را کنار نگذارند و با طالبان وارد معامله سیاسی نشوند، این کشور تمام نیروهایش را از افغانستان بیرون خواهد کرد. هشداری که بنا بر گزارشها در سفر ماه مارچ مایک پمپئو، وزیر امور خارجه امریکا، به کابل مطرح شده است. اما به رغم این هشدار، اختلافات بین غنی و عبدالله کماکان پا بر جای است و مذاکرات در باره مبادله و رهایی زندانیان نیز با شکست روبهرو شده است.
