شفقناافغانستان- سراب خیال و تصویر آب یا آبادی یا واحهای است که در بیابان به چشم شخص میآید. اغلب در جادههای آسفالته مستقیم یا در بیابانها، منظره آب یا برکهای دیده میشود؛ که وقتی به سوی آن حرکت میکنیم، آن هم با همان سرعت و در همان جهت پیش میرود، یا وقتی نزدیکش میشویم، از نظر محو میگردد. این منظره سراب است. سراب یک فریب طبیعت است؛ که در شرایط معین جوی چشم ما را دچار خطای دید میکند.
علت پیدایش سراب این است که در روزهای گرم، پرتوهای خورشید که به سطح زمین میرسند، آن را گرم میکنند. لایههای هوایی که نزدیک سطح زمین قرار دارند، نسبت به لایههای بالایی، گرمتر و در نتیجه رقیقتر میشوند. حال پرتوهای خورشید برای رسیدن به سطح زمین باید از محیط غلیظ وارد محیط رقیق شوند، لذا پرتوهای شکست مربوط به آنها از خط عمود دورتر میشوند. زمانی که پرتوهای تابشی خورشید به زاویه حد میرسند. دیگر وارد لایه رقیق نخواهند شد. در نتیجه بازتابش داخلی کلی رخ داده و این پرتوها به سمت بالا برمی گردند. پرتوهای بازتابی ضمن برخورد با ذرات هوا، رنگ آبی را بیش از سایر رنگها پراکنده کرده و موجب میشوند، که ناظر رنگ آبی را روی سطح زمین ببیند؛ و تصور کند که آنجا برکهای وجود دارد. به بیان سادهتر لایه هوا مانند آینه عمل کرده و آسمان را در خود منعکس میکند و آن را به شکل برکه آبی در برابردیدگان ما هویدا میسازد.
سراب در دریا نیزبصورت معکوس دیده میشود. البته این در جایی است که هوای مجاور آب، سرد بوده و در بالای آن نیز هوای گرمی قرار گرفته باشد، آنگاه کشتیهایی که از دور میآیند و در پشت افق پنهانند، بوسیله این هوای گرم طوری منعکس میشوند؛ که ما آنها را در آسمان شناور میبینیم. یکی از سرابهای معروف در جزیره سیسیل در تنگه مسینا رخ میدهد. در شرایط جوی مذ کور شهر مسینا در آسمان منعکس میشود و افرادی که در آبهای تنگه مجاور کشتیرانی میکنند، این شهر را درهوا شناور میبینند. ایتالیاییها نام این سراب را فاتامورگانا گذاشته اند، زیرا گمان میکنند که جنی به نام مورگان آن را پدید آورده است.
منبع: ناز وب
