زمان انتشار : ۷ سرطان ,۱۳۹۹ | ساعت : ۰۸:۳۱ | کد خبر : 379453 | چاپ

افغانستان کشوری سرشار از انرژی اما محتاج به انرژی دیگران 

شفقنا افغانستان-در صورت که انرژی  رو به اتمام بودن منابع سوخت‌های فسیلی و افزایش چشم‌گیر نیاز کشور‌های جهان به انرژی و بحران‌های زیست‌محیطی کشورهای توسعه‌یافته را مجبور ساخته تا راه‌های بدیل برای‌شان بیابند و مشکلات خود را مرفوع کنند.

در سال‌های اخیر زمزمه‌ی انرژی‌ تجدید‌پذیر و پاک از گوشه و کنار جهان به گوش می‌رسد. باد و خورشید از منابع پاک و رایگان هستند که مورد توجه بیش‌تر کشور‌های جهان قرار گرفته و در همه جای دنیا قابل دسترس‌اند.

– انرژی خورشیدی Solar Energy)): جزو انرژی‌های تجدیدپذیر است که از نور و گرمای خورشید برای تولید انرژی الکتریکی یا حرارتی بهره می‌گیرند.

– باد به زبان ساده هوای در حال حرکت است. منشای عمده‌ی انرژی باد از انرژی خورشید و حرکت زمین تأمین می‌شود.

اکثر کشور‌های توسعه‌یافته جهانی توانسته‌اند با مدیریت و سرمایه‌گذاری دقیق در عرصه تأمین انرژی تجدید‌پذیر، موفق باشند، کشور‌هایی مانند آلمان، چین، هند، جاپان، ایتالیا و…

هم‌چنان دنمارک اعلام کرده است که تا سال ۲۰۳۵ تمام نیاز خود به انرژی را با استفاده از انرژی قابل تجدید تأمین خواهد کرد.

در افغانستان هم تا حدودی استفاده از منابع قابل تجدید در حال ترویج است. اکثراً دهقانان در بعضی از ولایات از سولر برای روشن شدن منازل و یا هم پمپاژ آب برای کشت و زراعت استفاده می‌کنند که تا حدود زیاد کارا، موثر و ارزان تمام شده است. یکی از ویژه‌گی‌هایی که افغانستان دارد، درخشش متناسب آفتاب بر تمام ولایات این کشور است که این بستر بسیار عالی را برای افزایش استفاده از منابع قابل تجدید مهیا می‌کند.

افغانستان کشوری است سرشار از منابع آبی که مثال آن را می‌توانیم دریای هلمند (هیرمند)، دریای آمو، دریای هری‌رود و دریای پنجشیر یاد کرد. به صورت عمومی در افغانستان روی انرژی قابل تجدید تمرکز کم‌تری صورت گرفته است و یا اگر بیش‌تر و عمیق‌تر ببینم، مدیریت ضعیف، نسپردن کار به اهلش و مداخلات سیاسی کشور‌های همسایه باعث کند شدن و یا هم تا حدودی باعث جلوگیری این روند مهم شده است.

تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که افغانستان با داشتن ظرفیت لازم تولید برق بادی، آفتابی و آبی، می‌تواند بیش از ۲۳ هزار میگاوات برق تولید کند.

اما مسوولان وزارت انرژی و آب می‌گویند که در حال حاضر افغانستان از ۱۱۵۰ میگاوات برق استفاده می‌کند که تنها ۲۴۰ میگاوات آن تولیدی و متباقی وارداتی است.

براساس پالیسی انرژی قابل تجدید وزارت انرژی و آب، تا سال ۲۰۳۲ قرار است ۹۵ درصد برق مورد نیاز کشور از منابع قابل تجدید و درون‌مرزی تأمین شود.

از سویی هم برخی از آگاهان امور اقتصادی می‌گویند که افغانستان ظرفیت زیادی برای تولید برق دارد و اگر در این بخش سرمایه‌گذاری شود، تا پنج سال آینده به خودکفایی در این بخش می‌رسد.

هم‌چنان ولایت هرات می‌تواند بزرگ‌ترین تولید‌کننده برق بادی در افغانستان باشد؛ چون باد‌های موسمی این ولایت به باد‌های ۱۲۰ روزه مشهور است، یعنی در این ولایت چهار ماه به صورت مسلسل باد وجود دارد و در سایر ماه‌ها به صورت پراکنده. این خود می‌تواند در افزایش تولیدات برق سهم ارزنده‌ای داشته باشد.

این نکته را نباید فراموش کنیم که واردات برق از کشور‌های همسایه نیز چالش‌های زیادی را به همراه داشته و دارد، از تخریب پایه‌های برق از سوی مخالفان مسلح گرفته تا بلند بودن هزینه‌های آن.

اهمیت اقتصادی تولید انرژی قابل تجدید و خود‌کفایی افغانستان

اگر دولت افغانستان بتواند انرژی مورد ضرورت خود را از بند‌های آب‌گردان مانند نغلو، ماهی‌پر، سروبی، کجکی و هری‌رود با تمرکز روی سد‌سازی و با در نظر گرفتن قوانین بین‌المللی آب و حفظ حق‌آبه‌های همسایه‌ها تامین کند، هم می‌تواند برق بیش‌تر تولید کند و هم سیلاب‌های کشور را در کنترل بگیرد.

هم‌چنان انکشاف پایگاه‌های تولید برق خورشیدی یا سولری مانند هرات و قندهار و ساخت و ایجاد چنین طرح‌هایی در سایر ولایات، می‌تواند قسمت زیادی از مشکلات شهروندان را رفع کند و برق به قیمت ارزان در دسترس شهروندان قرار بگیرد.

اگر دولت برق تولید شده را با قیمت ارزان در اختیار شرکت‌های تولیدی و صنعتی قرار دهد، می‌تواند تاثیر به سزایی در صنعت و حمایت از شرکت‌های تولیدی و صنعتی داشته باشد. مثلاً اگر دولت بتواند برق درست بدون سکته‌گی در دسترس شهرک‌های صنعتی قرار دهد، از یک سو باعث کاهش آلوده‌گی محیط زیست می‌شود و از سوی دیگر تولیدات داخلی افزایش می‌یابد.

رشد زراعت: افغانستان با داشتن این همه دریا و رود خروشان هنوز هم آب‌هایش را دقیق مدیریت نمی‌تواند. اگر آب‌های داخلی کنترل و مدیریت شود، به صورت منظم تقسیم‌بندی می‌شود و هر منطقه یا ولسوالی می‌تواند با استفاده از آب، در شکوفایی زراعت و کشت انواع محصولات زاعتی سهم بزرگی بگیرد. هزاران هکتار زمین تحت کشت و تولید برنج، گندم و سایر غله‌جات قرار خواهد گرفت و این تا حدود زیادی نیاز کشور را از طریق زراعت مکانیزه رفع خواهد کرد.

رقابت تولیدات داخلی در مقابل کالاهای خارجی: رقابت زمانی می‌تواند صورت گیرد که کالا‌های تولید شده با کیفیت عالی و قیمت کم در دسترس مشتری قرار گیرد؛ اما در افغانستان کاملاً ‌عکس این قضیه است. از مالیات کمر‌شکن گرفته تا واردات زیاد کالا‌های خارجی با تعرفه کم و فساد گسترده در گمرکات همه دست به دست هم داده رقابت را محو کرده و شرکت‌های تولیدی را به ورشکسته‌گی سوق داده است. حالا اگر دولت بتواند حداقل برق ارزان در اختیار شرکت‌های تولید و صنعتی قرار بدهد، این شرکت‌ها می‌توانند در مقابل تولیدات یا کالای خارجی رقابت کنند.

کاهش بی‌کاری: اگر در کشوری سد‌ها و پایگاه‌هایی برای تولیدات برق چه خورشیدی و چه بادی به مرحله بهره‌برداری برسد، تعداد زیادی از اقشار مختلف جامعه صاحب شغل خواهند شد، شرکت‌های تولیدی زیادی به کار خواهند افتاد و چرخه اقتصادی رو به رونق خواهد رفت.

افزایش تولیدات داخلی: مهم‌ترین معیار سنجش عمل‌کرد اقتصادی یک کشور، تولید ناخالص داخلی سالانه (GDP) آن است و بر‌اساس آن، درجه رشد و پیش‌رفت کشور‌های جهان سنجش و ارزیابی می‌شود. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های بلند رفتن تولیدات داخلی، خودکفایی از انرژی و تولید برق از طریق منابع قابل تجدید است که چرخه اقتصادی یک کشور به آن بسته‌گی دارد و انرژی یک کشور را تأمین می‌کند.

عدم وابسته‌گی به کشور‌های همسایه: شرکت برشنا اعلام کرده که افغانستان برای رفع نیازمندی‌اش به برق، سالانه از ایران، اوزبیکستان، ترکمنستان و تاجیکستان حدود هزار میگاوات برق می‌خرد که ۲۷۰ تا ۳۲۰ میلیون دالر هزینه دارد. اگر افغانستان بتواند مطابق به پالیسی وزارت انرژی و آب تا سال ۲۰۳۲ حدود ۹۵ درصد تولیدات برق داخلی داشته باشد، می‌شود این مقدار گزاف ۳۲۰ میلیون دالر را در بخش‌های اقتصادی و زیر‌بنایی کشور به مصرف رساند که خود کمکی بزرگ در توسعه و رونق اقتصادی کشور خواهد بود.

بلند رفتن در‌آمد دولت: با به کار افتادن شرکت‌های تولیدی که بر‌اثر مشکلات و عدم حمایت دولت از کار افتاده‌اند، نیازمندی‌های مردم مرفوع خواهد شد، وابسته‌گی به محصولات خارجی کم خواهد شد و از سویی هم مالیات شرکت‌های فعال شده در حساب دولت واریز خواهد شد. با افزایش در‌آمد دولت، خدمات از قبیل خدمات بهداشتی، صحی، اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و سیاسی بلند می‌رود که این تاثیر مستقیم بر زنده‌گی مردم می‌گذارد.

عدم وابسته‌گی به نفت و سوخت‌های فسیلی: سوخت‌های فسیلی یکی از مخرب‌ترین و خطرناک‌ترین سوخت‌ها است که هم برای زمین خطر بسیار جدی را دارد و هم  سالانه جان بسیاری از انسان‌ها را می‌گیرد. بر‌اساس گزارش بانک جهانی سالانه در جهان حدود ۵٫۵ میلیون انسان در اثر آلوده‌گی‌های زیست ‌محیطی جان می‌دهند. در کابل سالانه ۳۵۰۰ نفر در اثر آلوده‌گی محیط زیست جان می‌دهند که این رقم بسیار خطر‌ناک و ناگوار برای جهان، بشر و مردم کابل است. بهترین گزینه برای برون‌رفت از این معضل کلان‌، حفظ محیط زیست و نجات جان انسان‌ها با استفاده از انرژی قابل تجدید است.

در گزارشی که یک نهاد هواشناسی امریکایی در سال گذشته به نام «Air Visual»  در رده‌بندی خود از میزان آلوده‌گی هوا داشت‌، از ولایت کابل به نام آلوده‌ترین شهر جهان نام برده شده بود. دلیل این آلوده‌گی، استفاده بی‌رویه از جنراتور‌های بزرگ پطرولی و یا دیزلی، دود موتر‌های فرسوده‌، دود حمام‌های داخل شهر و صد‌ها مورد دیگر است که خسارات زیادی را در بر دارد. بهترین راهکار، ایجاد یک پایگاه بزرگ و قدرت‌مند برای تولید انرژی خورشیدی است که مسبب جلوگیری از آلوده‌گی شهر کابل و حفظ جان هموطنان عزیز ما خواهد شد.

در نتیجه:

انرژی خورشیدی و بادی هدیه‌ی طبیعت است که با بهره‌گیری درست از آن می‌توان بیش‌ترین استفاده را برد و مصرف انرژی‌های فسیلی مثل زغال‌سنگ و نفت که عامل اصلی آلوده‌گی هوا است را به اندازه‌ی زیادی کاهش داد. امروزه که آلوده‌گی بیش از اندازه‌ی محیط‌ زیست و گرم ‌شدن جو زمین برای انسان‌ها خطرساز شده است، استفاده از انرژی قابل تجدید امری ضروری و بهترین بدیل برای سوخت‌های فسیلی است. روی این دلیل، کشورهای مختلف جهان در بخش استفاده ‌از انرژی خورشیدی و بادی، سرمایه‌گذاری‌های بزرگی کرده‌اند که هند و چین پیش‌تازترین آن‌ها هستند.

در افغانستان هم تا حدودی کار‌هایی انجام شده است، ولی نیاز به استراتژی‌های بزرگ‌تر وجود دارد. به مرحله اجرا رساندن آن، وظیفه حکومت است. توجه در بخش تولید برق خورشیدی و بادی یکی از نیاز‌های اساسی کشور ما است. توانایی تولید انرژی هر کشور به مثابه ستون فقرات آن کشور چه از لحاظ اقتصادی و چه از لحاظ سیاسی است‌.

هم‌چنان معاون وزیر نیروی ایران گفته است که «اطلس باد ایران» با هدف استفاده از ظرفیت بادی بسیار عالی در شرق این کشور تدوین شده است. به گفته او، افغانستان هم در تابش خورشید و هم در وزش باد بسیار عالی و غنی است. این بدین معنا است که افغانستان بستر مناسبی برای تولید انرژی قابل تجدید است. با مدیریت دقیق از سوی دولت، می‌توانیم به خود‌کفایی در تولید انرژی برسیم.

انتهای پیام

af.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | فیسبوک | تلگرام