افزایش 4 برابری خشونت‌های خانوادگی در پروان

شفقناافغانستان-خشونت‌های خفته، گپی‌که در واپسین روزهای قرنطین کرونایی با قصه‌های تلخ از گوشه‌وکنار کشور در رسانه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود. قصه‌های جنگ و پرخاش، طلاق و جدایی، لت‌وکوب و شکنجه‌ی زنان و بانوان و حتا کودکانی‌که قربانیان اصلی این خشونت‌ها شمرده شده‌اند.

قرنتین خانه‌گی یا هم‌زیستی اجباری (درخانه ماندن) به‌خاطر جلوگیری از انتشار ویروس کرونا، از کلان‌ترین و تازه‌ترین عاملی‌ست که به‌گفته‌ی برخی از فعالان و مسوولان امور، برعواملِ پیشینه‌ی خشونت‌ها افزوده‌است.

به‌باور این آگاهان، هم‌زمان با شیوع ویروس کرونا و اعلام قرنتین ازسوی حکومت به‌منظور جلوگیری از انتشار ویروس و مرگ‌ومیر ناشی از آن در کشور، بسیاری از کاروبارها، رفت‌وآمدها و رَسم و عادت‌ها برهم خورده و این وضعیت، نه‌تنها که ضربه‌ی سنگینی بر پَیکر اقتصاد مردم وارد کرده، بل‌که شماری از خانواده‌های متأثر ازاین وضعیت، سیاه‌ترین روزهای زندگی را به‌دلیل خشونت‌های لفظی و فزیکی تا به شکنجه و قتل و جدایی سپری می‌کنند.

یکی ازاین قربانیان بی‌نظیر ۳۶ ساله مادر ۴ فرزند است که به‌تازه‌گی در روستای خاک سنگوی ولسوالی شینواری ولایت پروان، ازسوی شوهرش با ضرب چاقو کشته شده‌است.
پولیس پروان‌هم، از بازداشت و اعتراف مردی به‌نام «میرویس» درپیوند به قتل هم‌سرش خبرداده و براساس اعتراف قاتل، خشونت و جاروجنجال خانوادگی را انگیزه‌ی این قتل خوانده‌است.

ریحان‌گل ۲۴ ساله باشنده‌ی ولسوالی بایان ولایت پروان، یکی دیگر از قربانیانی‌که دو ماه پیش درنتیجه‌ی خشونت‌های خانوادگی جان باخته‌است.

مادر ریحانه که اکنون سرپرستی نواسه‌ی خودرا به‌عهده دارد، می‌گوید که دامادش هم‌سر خودرا نیمه‌شب به‌شکل بی‌رحمانه‌ای با ضرب چاقو کشته‌است. به‌گفته وی، یک‌ونیم سال پیش ازدواج کردند و درهمین مدت، ریحانه بارها از شکنجه و لت‌وکوب ازسوی شوهر و اعضای خانواده‌ی شوهرش ناله می‌کرد، تا آن‌که قربانی شد.

از او تنها کودک هشت‌ماهه‌ی به‌جا مانده که آن‌هم در نتیجه‌ی فیصله دادگاه، به مادرکلان مادری سپرده شده‌است.

به‌گفته‌ی هارون مبارز فرمانده پولیس پروان، امین‌آقا پدر این کودک و یاهم قاتلِ مادر این کودک پس از بازداشت توسط پولیس، ازسوی دادگاه به‌کیفر سنگین (اعدام) محکوم شد؛ اما در نتیجه‌ی پرداخت ۵۰۰هزار افغانی جریمه‌ی نقدی و کسب برائت ازسوی خانواده‌ی هم‌سرش، حد کیفرش به ۱۷ سال زندان کاهش یافت.

او هم‌چنان از ثبت و رسیدگی ۱۵ قضیه مشابه خشونت‌های خانوادگی در دوماه نخست سال روان نیز، سخن گفته‌است.

اما شاه‌جهان یزدان‌پرست رییس امورزنان ولایت پروان، به‌خبرنگار پَیک می‌گوید که از آغاز سال روان خورشیدی تا اکنون، بیش‌تر از ۱۲۰ قضیه خشونت در برابر زنان را ثبت کرده‌اند. درحالی‌که به‌گفته‌ی خانم یزدان‌پرست در زمان مشابه سال گذشته، بیشتر از ۳۰ قضیه به ثبت نرسیده بود.

رییس امورزنان ولایت پروان، می‌افزاید که بیشترین قربانیانِ خشونت‌های خانوادگی در فصل قرنطین، زنان و بانوانی هستند که ازسوی شوهر و اعضای خانواده‌های شان مورد لت‌وکوب، قتل و انواع خشونت قرار گرفته‌اند.

چنان‌که به‌گفته‌ی سحر سیدخیلی فعال مدنی و مدافع حقوق زن در ولایت پروان، بسیاری ازاین خشونت‌ها ناشی از بی‌کاری، درخانه‌ماندنِ اجباری، فقر و تنگ‌دستی بوده که در مقایسه با هرزمان گذشته، افزایش بی‌پیشینه‌ای را نشان می‌دهد.

اما وزارت امورزنان، این افزایش را به‌دلیل تعطیل ماندن اداره‌های محلی و مرکزی، رد می‌کند.

فاطمه سلطانی مسوول سمع شکایت‌های این وزارت، می‌پذیرد که به‌دلیل قرنتین و رخصتی کارمندان دولتی، بسیاری از قضایای خشونت دربرابر زنان به ثبت نرسیده؛ اما بااین‌هم در دو ماه نخست سال روان خورشیدی، بیش‌تر از ۵۵۰ قضیه خشونت‌های خانوادگی را در ۲۸ ولایت کشور، ثبت کرده‌اند.

خانم سلطانی، افزود که این رقم در مقایسه با زمان مشابه سال گذشته، نزدیک به ۴۰ درصد کاهش را نشان می‌دهد. اما نگفت که بیش‌ترین و کم‌ترین آمار خشونت در کدام ولایت‌ها به‌ثبت رسیده‌است.

به‌باور برخی از فعالان حقوق زن، قرنتین (درخانه ماندن) نه‌تنها کلان‌ترین عامل در افزایش خشونت‌های خانوادگی بوده، بل‌که دلیل برجسته‌ی نبود آمار دقیق از ثبت خشونت‌ها در نهادهای دولتی و غیردولتی مدافع حقوق زنان نیز می‌باشد.
لطیفه سلطانی مسوول بخش هماهنگی بخش زنان کمیسیون مستقل حقوق‌بشر افغانستان، آمار دقیق از ثبت خشونت‌های خانوادگی در فصل قرنتین به‌دست نمی‌دهد؛ اما تأکید می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند که ازآغاز سال روان میلادی تااکنون، نزدیک به ۷۰۰ قضیه خشونت دربرابر زنان را ازطریق شماره‌ی پیام‌گیر شبانه‌روزی این کمیسیون ثبت کرده‌اند که شماری از آن‌ها رسیدگی شده و شماری‌هم زیر کاراست.

بااین‌حال، برخی از فعالان مدنی و مدافع حقوق زنان به‌این باوراند که ثبت و ارایه آمار، مثقالی از خشونت کم نمی‌کند و تا زمانی‌که به‌راه‌حلِ بنیادی و ریشه‌کن ساختنِ خشونت از خانواده و جامعه کاری انجام نشود، زنان هرگز به‌رفاه اجتماعی و زنداگی عاری از خشونت دست نخواهند یافت.

به‌گفته‌ی ویدا ساغری خبرنگار و فعال حقوق زن، میلیون‌ها دالر از بودجه‌ی ملی و کمک‌های جامعه‌ی جهانی زیرنام مبارزه با کرونا درافغانستان به‌مصرف رسید؛ اما هیچ کار بنیادی در راستای آگاهی‌دهی، کُمک‌رسانی و سلامت صحی و روانی مردم صورت نگرفت. درحالی‌که بسیاری از کشورهای منطقه و جهان، توانسته‌اند با ایجاد برنامه‌های حمایوی و مدیریت سالم قرنتین، کم‌ازکم از گسترش خشونت‌ها و حیف‌ومیل کمک‌ها به نیازمندان جلوگیری کنند.

گزارش‌گر: فخریه رادفر

منبع: پیک