شفقناافغانستان-با دوامِ قرنطین و گسترش روزافزون بیماری کوید-19 در پایتخت و شهرهای کلان کشور، بازار برخط (آنلاین) یا رَوش تازه و پیشرفتهی تجارت و دادوسُتدِ سوداگری، بهگونهی بیرویهای افزایش یافتهاست. در این راستا مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک گزارشی را تهیه و تنظیم کرده است که به شرح زیر می باشد:
هرچند مسوولان اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان، از افزایش۲۰ درصدی دادوسُتد برخط در بازارهای داخلی و برونمرزی کشور سخن میزنند؛ اما بهگفتهی برخیاز بازرگانان و فروشندگان برخط (ابزار خانهگی، لباس، رستورانت و موادخوراکی و…) در شهر کابل، کاروبار آنان در مقایسه با سال گذشته و زمانِ پیشاز کرونا، تا دوبرابر افزایش یافتهاست.
برخی ازاین کاروباریان برخط، با نشر تبلیغات و رَوشهای نوین بازاریابی در شبکههای اجتماعی (فیسبوک، وتساپ، تیلگرام، وایبر و …) سفارشهای مشتریانشان را تا درب منزل تحویل میدهند. شهیده سادات یکی از این کاروباریانی که در شهرنو کابل بهگونهی برخط سنگهای قیمتی و صنایع دستی میفروشد، میگوید: «نسبت به گذشته بسیار خوب شده، روزانه ۶۰ تا ۷۰ سفارش را درب منزل مشتریان خود میرسانیم …».
برخی دیگر ازاین کاروباریان، از گرمشدنِ امتعه یا کالای روز بازار برخط در ادامهی قرنطین سخن میزنند.
لازمههای بهداشتی، مواد شوینده و ضدعفونی، لباس، میوههای خُشکوتازه و غذای آماده از رستورانت، از جمله نیازمندیهای که بهگفتهی نقیبالله مالک یکی از شرکتهای بازرگانی در شهر کابل، این روزها بیشترین عرضه و تقاضای بازار برخط شدهاست.
او میگوید که در روزهای قرنطین، بیشترین فروش و عرضهشان تا درب خانهها و دفترها در شهر کابل، لازمههای بهداشتی، مواد شوینده و ضد عفونی کننده و میوههای خُشک و تازه بودهاست.
اما برخیاز مشتریان و شهریان کابل، کاروبار و فعالیت برخی ازاین فروشندگان برخط را، غیر معیاری، بیرویه و بهنحوی فریبنده خوانده، ادعا میکنند که بازار برخط از اعتبار چندانی در میان مردم برخوردار نیست.
آرش ۲۵ ساله باشندهی ناحیه دهم شهر کابل میگوید که فروشگاههای برخط، با نشر نگارههای جنس اصلی در شبکههای اجتماعی شهروندان را تشویق میکنند؛ اما آنچه را عرضه میکنند، جنس بدل و بیکیفیت است.
شفیقالله حبیب دانشجوی تجارت در یکی از دانشگاههای کابل، فعالیتهای بازار برخط را در کشور، برخلاف معیارهای جهانی تجارت خوانده، میگوید: «فروشگاههای برخطی که در افغانستان فعالیت دارند، مطابق بهمعیارهای جهانی نبوده و بههمین خاطر، مردم از عرضهی خدماتشان رضایت ندارند».
آذریون متین یکیاز فعالان مدنی هم، عامل آن را نبود شرایط و بستر مناسب اقتصادی در کشور قلمداد کرده، میگوید که افزایش و گسترش چنین کاروبارهای غیرمعیاری، هیچگونه پیشرفت چشمگیری در اقتصاد و تجارت کشور نخواهد داشت.
هرچند مسوولان وزارت صنعت و تجارت کشور نیز، میپذیرند که فروشندگان برخط بیشتراز کسب رضایت بر کیفیت جنس، بهسود بیشتر توجه دارند؛ اما بهباور آنان، تنها رقابتهای آزاد میتواند مانع گرانفروشی و بلند رفتن کیفیت کالا و عرضهی خدمات شود. بهاین ترتیب بازارگاههای برخط در نهایت با کارآیی و ارزش ویژه و ارایه خدمات عالی میتوانند دادوسُتد پایهدار با مشتریانشان داشته باشند و دیگران را دراین رقابت به حاشیه برانند.
جواد دبیر مسوول بخش اطلاعرسانی وزارت صنعت و تجارت، جزییات بیشتر بهپرسشهای خبرنگار پَیک نمیدهد؛ اما تأکید میکند که برای نخستینبار مقررهی حمایت از مستهلکان (مصرفکنندگان) در زمینهی تجارت را ترتیب و تدوین کردهاند که با اجرایی شدن آن، زمینهی گرانفروشی و عرضهی کالای بیکیفیت در بازارهای کشور محدود خواهد شد.
