یک کارشناس مذهبی در گفتگو با شفقنا: حضرت معصومه(س)زن خانه دارِاهل عبادت نبوده اند، بلکه حرکت سیاسی هم داشته‌اند

شفقنا افغانستان-مثل دیروزی حضرت معصومه(س) به شهر قم پا گذاشتند. شهری که از آن پس تنها «قم» نام نداشت که «شهر مقدس قم» صدایش می زدند و این به برکت وجود حضرت معصومه(س) فرزند گرامی حضرت موسی کاظم(ع) و خواهر عزیز حضرت امام رضا(ع) بود. به همین مناسبت پایگاه بین‌المللی همکاری‌های خبری شیعه(شفقنا) گفتگویی انجام داده است با «طاهره هَمیز» کارشناس مسائل مذهبی و در مورد دلایل سفر حضرت معصومه به قم، شخصیت‌ ایشان و چگونگی الگوگیری دختران و زنان امروز از حضرت، سوالاتی از ایشان پرسیده است.

* چه شد که حضرت معصومه(س) به قم تشریف آوردند؟ دلایل این سفر چه بود؟
حضرت معصومه(س) همانطور که از خاندان با عظمت نبوت به وجود آمدند، دقیقا قدمشان را جای پای پدر و برادر بزرگوارشان گذاشتند. حضرت موسی بن جعفر(ع)، از جهت کمالات فردی که حضرت معصومه(س) در میان بقیه فرزندانشان داشتند، بارها به این دردانه‌شان فرموده بودند، «فداها ابـوها» یعنی؛ پدرت به فدایت شود.
حضرت معصومه(س) بسیار اهل تدبیر و تحقیق و مطالعه بودند و در میان خانوادن امام موسی بن جعفر، از جهت کمالات علمی و معنوی و سیاسی، به امام رضا(ع) به شدت شبیه بودند.
برای روشن شدن دلیل سفر حضرت معصومه به سمت خراسان، لازم است به نکاتی درباره مامون و ماجرای تحمیل ولایتعهدی به امام رضا(ع) اشاره شود. آن طور که تاریخ می گوید، سال 200 هجری قمری مامون امام رضا(ع) را به بهانه ولایتعهدی به مرو می‌کشاند. دلایل اصلی مامون از این کار، جلوگیری از قیام‌های علویان و قدرت بخشیدن به پایه های حکومت خودش بود. او در ابتدا هم اعلام کرد که من با این خانواده دوست هستم و دشمنی ندارم و حتی ایشان را می خواهم به ولیعهدی و کارگزاری خودم بگمارم. این ترفند پلیدی که مامون زده بود، باعث شد که مردم یک مقدار نسبت به جایگاه امامت به شک و تردید بیفتند و این سوال برایشان پیش بیاید که چه شده است که یک مرتبه این ملعون‌ها(مامون و دستگاهش) حالا هماهنگ با ائمه کار می‌کنند. لازم به گفتن است که مامون جزو قاتلینی-از ائمه- ا‌ست که مجتهد هم بوده و با یزید بسیار فرق می‌کند. یزید یک مرد میمون باز، شرابخوار، سگ باز  بود ولی مامون مجتهدی بود که عالمانه طراحیِ برنامه می‌کرد. بنابریان مردم اصلا نمی توانستند خدعه و مکر مامون را تشخیص دهند.
بنابراین حضرت معصومه برای کشف و افشای این مسئله و پاره کردن پرده مکرِ مامون، حرکت را از مدینه به طرف مرو شروع می کند.
از طرفی دیدیم که مامون برای اینکه بخواهد علاقه-ظاهری- خود را به خاندان نبوت اظهار کند، حضرت رضا(ع) را به مرو کشاندند، بنابراین امکان داشت مامون براساس این حرکت، حتی از حضرت معصومه هم خواستگاری کند.
من حدس می‌زنم که یکی دیگر از دلایل خروج حضرت معصومه از مدینه این بود که جلوی این خدعه و ترفند کثیف را بگیرند. بر این اساس ایشان به سفر اقدام کردند که کار به آنجا نرسد، و مامون نتواند به عنوان کسی که ادعای صلح و ادعای جبران مافات دارد، بخواهد کاری انجام دهد. حضرت معصومه با خروج از مدینه جلوی این ترفند را گرفتند.
لازم به ذکر است، وقتی حضرت معصومه(س) حرکت کردند، با عده‌ای راه افتادند که جنگاور بودند. تاریخ می گوید که پنج تن از برادران حضرت معصومه همراهشان بودند و برادر زادگانشان و غلامان و کنیزانی نیز بودند که در این سفر ایشان را حمایت می‌کردند.
عجیب است وقتی که ایشان می‌رسد به نزدیکی های ساوه، آنجا شبیخون می‌خورند و تمام مردانشان به قتل می‌رسند. یعنی اگر که فقط قضیه یک راه‌زنیِ مال و اموال بود – مثلا ما در تاریخ داریم کسانی که برای سرقت اموال به کاروانی حمله می کردند اموال را بر می‌داشتند و اهل کاروان را رها می کردند تا خودشان بروند- ولی شما نگاه می کنید در این قضیه، در یک جنگ نابرابر، تمام همراهان حضرت معصومه را به قتل می رسانند. این قضیه نشان می دهد که ماجرا خیلی فراتر از چیزی ست که در تاریخ ذکر شده است.
مشخص است که حضرت معصومه تمام مسیر تبلیغ و افشا گری می کردند که دچار این حادثه شدند و به خاطر همین تبلیغات با آنها برخورد «نظامی و سیاسی» شده است، نه اینکه کسی قصد سرقت اموال انها را داشته باشند؛ بر این مبنا اگر یک سفر برای دیدار بردار باشد -آنچنان که در تاریخ ذکر شده که حضرت معصومه برای دیدار بردار به سمت خراسان حرکت کردند- این اتفاقات نمی افتاد.
نکته دیگری که در اینجا لازم به گفتن است اینکه، ایشان یک انسان سیاسی بوده‌اند. مثلا در زمان امام موسی بن جعفر(ع) که این امام در زندان به سر می بردند، حضرت معصومه(س) کارهای تبلیغی فراوانی داشتند و حتی به مراجعان امام موسی بن جعفر(ع)، ایشان پاسخ می دادند. یعنی تنها یک زن خانه دارِ دینیِ اهل عبادت نبوده اند، بلکه در کنار تمام اینها حرکت سیاسی هم داشته‌اند. نوع سرکوبی هم که کاروان حضرت معصومه می‌شود نشان می دهد که یک سرکوب نظامی بوده است. بر این اساس معلوم می شود که در این قضیه، به خاطر تبلیغاتی که ایشان ضد دستگاه بنی عباس انجام می دادند، سرکوب نظامی و سیاسی شده اند و پنج برادر حضرت معصومه که همراهشان بوده‌اند و برادر زاده هاشان کشته می‌شوند، حتی حضرت معصومه را به صورت خیلی مخفیانه مسموم می کنند که 17 روز بعد هم ایشان به شهادت می‌رسند.
اگر ایشان یک انسان ساده‌ی اهل عبادت بودند، چرا باید در سن جوانی کشته و مسموم شوند. خود این امر گواه است که یک حرکت سیاسی پشت این قضیه بوده است.
با این اوصاف می توان گفت، علاوه بر دلایلی که در تاریخ ذکر شده درباره سفر حضرت به سمت خراسان بر مبنای دیدار حضرت رضا(ع)، یک سری دلایل پنهانی هم وجود داشته که موارد بالا می تواند بخشی از آن دلایل باشد.
حضرت معصومه بسیار تلاش کردند که نقاب از چهره مامون پایین بیاورند و حقیقت را نشان دهند. من فکر می کنم اگر زحمات حضرت معصومه نبود ما امروز نمی‌فهیمیدیم که مامون چه خائن بزرگی بود.

* با نگاهی به تاریخ مشخص می شود که اطلاعات زیادی درباره مدت زمانی که حضرت در قم حضور داشتند در دسترس نیست؟ دلیلش چیست؟
چون همیشه تاریخ، تاریخ نویسان برای خانم‌ها برنامه خاصی نداشتند. حتی گفته می‌شود زمانی که حضرت معصومه در مدینه بودند، مردانی که مراجعه می کردند تا پاسخ دینی خودشان را از امام موسی بن جعفر(ع)-که آن زمان در زندان بودند- بگیرند، خانم حضرت معصومه تشریف داشتند، خادم سوالات را به معصومه(س) می دادند و خانم جواب می دادند. در تاریخ هست آن آقایانی که پیام ها را می گرفتند، وقتی می‌فهمیدند که یک خانم پاسخ داده است، خیلی توجه نمی کردند. زمانی که امام موسی کاظم(ع) از زندان آزاد می‌شوند و بعضی افراد دوباره مراجعه می‌کردند و سوالشان را می پرسیدند، می دیدند که حضرت امام، همان جوابی را می دهند که خانم حضرت معصومه(س) داده‌اند. تازه می‌فهمدیند که قدر و مقدار علمی معصومه(س) در چه جایگاهی است.

* دختران و زنان امروز، چگونه می‌توانند به وجوه شخصیتی حضرت معصومه(س)، در زندگی‌شان نزدیک شوند؟
قرآن در سوره بقره می فرماید: اتقوا ا… و يعلمكم ا… ؛ تقوا داشته باشید، خدا به شما علم می آموزد. بنابراین علم تنها در کتاب و دفترجه‌ها نیست؛ علم نوری‌ست که خدا در قلب‌ها می اندازد.
اگر زنان و دختران ما تقوای الهی پیشه کنند، خطوط الهی را کشف کنند، حرام های الهی را رعایت کنند و  در انجام واجباتشان ملزم باشند؛ صد درصد علم الهی به قلبشان نفوذ پیدا می‌کند. همانطور که حدیث داریم، اگر شما 40 صباح اخلاص بورزید چشمه های حکمت از قلبتان به زبانتان جاری می‌شود، ما به راحتی می‌توانیم، جایگاه علمی که حضرت معصومه(س) دارند را به همین طریقه ای که قرآن می فرماید به دست آوریم. یعنی این نیست که این جایگاه را فقط برای یک نفر در تاریخ گذاشته باشند، بلکه خداوند می‌فرماید این مشی من است و برای همه اعصار و افراد یکسان است.
زنان و دختران ما می‌توانند با تقوا پیشه کردن و مواظبت از حدود الهی، صاحب کمال علمی بشوند و کسانی که صاحب کمال علمی می شوند، حتما مسئولیت‌های بزرگ سیاسی – اجتماعی را می‌پذیرند و می‌توانند در دفاع  از اسلام، حرکت کنند؛ چه از جهت نگارش، چه از جهت برنامه هایی که الان در اینترنت و کامپیوتر هست، چه بسا می‌توانند بنیان‌های بزرگی را در سطح جهانی راه اندازی کنند.
هر خانمی که طهارت روحی داشته باشد و خداوند به او کمالات معنوی عطا کند، یقینا در نظام سیاسی اجتماعی جامعه نقش بزرگی خواهد داشت.