شعر مذهبی و آئینی سابقه طولانی در افغانستان دارد و همواره در ادبیات مقاوتی جریانی غالب محسوب می شود
ابوطالب مظفری شاعر نامی و سردبیر فصلنامه خط سوم در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان) در خصوص مقایسه وضعیت فعلی ادبیات دری افغانستان با ادبیات دری پیش از کودتای 7 ثور 1357 اظهار کرد: ادبیات افغانستان در این دوران شاهد تغییرات زیادی بوده که مخصوصا جنبه های صوری ادبیات مانند زبان و قالب های شعری،دست خوش تغییرات شده است،همچنین شاعران زیادی که در دوران جنگ از افغانستان به کشورهای مختلف مهاجرت کردند ،قالب خاصی از ادبیات به وجود آوردند و اکنون نیز رشد بسیاری کرده است.
مظفری تصریح کرد: ادبیات دهه 60 نوعی از ادبیات ایدئولوژیک بود که تحت تاثیر حکومتی با گرایش های چپ بودند و شعرهایی به عنوان اشعار انقلابی،مردمی یا کارگری رایج ساختند که می توان از آن افراد به عنوان رجال تبلیغی یاد کرد.البته قالب شعر در دهه 60 بیشتر شعر آزاد یا سپید بود که در کنار آن غزل نیز وجود داشت و با موضوعات انقلاب کبیر سرخ،انقلاب زحمتکشان،کارگران و تبلیغ علیه فئودالیست و زندگی طبقاتی سروده می شد .
همچنین این شاعر کشور بیان داشت: در کنار جریان انقلاب کبیر سرخ افرادی بودند که شعر را به روش سنتی دنبال می کردند و غزلیات عاشقانه یا شعر نیمایی می سرودند اما در دهه 70 در افغانستان به دلایل رخدادهای سیاسی و اجتمایی،اشعار حزبی یا ادبیات تبلیغی جای خود را به ادبیات آزادتری بخشید و اشخاص به جای تبلیغ حکومت،حزب،سیاست و … به بیان احساسات درونی مانند عشق،نیازهای شخصی و دردهای ناشی از جنگ و آوارگی پرداختند،در عین حال از لحاظ قالب،تفاوتهای چندانی نکرده و دو قالب رایج شعر آزاد و شعر سپید و در کنار آن غزل همچنان ادامه داشت .
وی با اشاره به تغییرات ادبیات در دهه 80 ادامه داد، در این دهه ، ادبیات از لحاظ زبان و نثر تغییرات عمده ای کرد و صور خیال ،استعاره محوری خود را از دست داد که این مساله ناشی از تاثیر پذیری ادبیات مهاجرت خصوصا ادبیات ایران بود.
مظفری جنگ را یکی از موضوعات مهم در تاثیرپذیری ادبیات افغانستان دانست و افزود: این مساله در ژانر ادبیات تبلیغی موثر بوده و حتی شاعرانی که به سایر کشورها مهاجرت کرده بودند از جنگ های داخل تاثیر می پذیرفتند،هر چند شاعران دولتی از شعر برای تثبیت دولت خویش استفاده می کردند اما در مقابل این اشخاص ،شاعران مردمی به سرودن اشعار مردمی و دفاع مقدس می پرداختند که آرمان های دینی و مذهبی داشتند ،از طرفی جنگ موجب مهاجرت برخی افراد و در نهایت دلیل به وجود آمدن ادبیات جدیدی به نام ادبیات مهاجرت شد.
وی با بیان اینکه ادبیات پشتون با ادبیات دری در تعامل نیست و ادبیات پشتون ،ادبیات قدرتمندی است که روی ادبیات دری تاثیر چندانی نگذاشته است ابراز کرد : ادبیاتی که در داخل افغانستان است متاثر از گویش های متفاوت داخل است مانند صوفی اشعری،یکی از شاعران افغانستان که از ادبیات رایج مردم کابل استفاده می کند و اشعار زیبایی می سراید،همچنین هادی اسماعیل شاعر طنز پرداز افغانستان که از ضرب المثل های هرات برای سرودن شعر بهره می جوید.
این شاعر و داستان پرداز کشورمان با اشاره به اینکه شاعران افغانستان به دو دسته تقسیم می شوند ،گفت:شاعران کم سواد و با ذوق مثل صوفی اشعری،کاکا اسماعیل و … داشته ایم اما ادبیات رسمی افغانستان به وسیله شاعران تحصیل کرده ،رشد یافته و ادبیات این کشور را فرهیختگان تشکیل داده اند،همچنین ناگفته نماند برخی شاعران به سیاست روی آوردند و وارد مسائل سیاسی کشور شده اند که از این جمله می توان به اسدا… حبیب اشاره کرد که ابتدا نویسنده و شاعر بود و سپس به پست وزارت دست یافت.
مظفری دهه 60 و دهه 80 را دوره رونق نشر در افغانستان معرفی کرد و یاد آور شد : از نیمه دوم دهه 60 تا اواخر حکومت داکتر نجیب تعداد زیادی از کتب در زمینه های مختلف داستان،شعر و تحقیق ادبی با حمایت دولت به چاپ رسید اما متاسفانه در دوران طالبان این نشر متوقف شد و در دهه 80 دوباره وضعیت نشر رونق گرفت و در حال حاضر وضعیت نشر با سالهای گذشته بسیار متفاوت است .چاپ های مدرنی در کابل قادر به چاپ هر نوع کتاب،نشریه،روزنامه و … است .
وی در ادامه افزود : شعر مقاومت متاثر از جریان های مقاومتی جنگ است ،پس جریان شعر مذهبی و آئینی نیز در کنار این اشعار وجود داشته از طرفی شعر مذهبی سابقه طولانی در افغانستان دارد و جریانی قالب در افغانستان است که در کنار مذهب ،گرایش های سیاسی نیز وجود داشت از همین رو امروزه شعرهای عاشورایی و مذهبی در داخل برگزار می شود.
انتهای پیام