جاذبه‌های گردشگری آسیای مرکزی/کلاه سنتی زنانه؛ شاهکار هنر مردمان ترکمن+تصاویر

شفقنا افغانستان- زیورآلات سنتی یکی از مهترین بخش‌های صنایع دستی مردم ترکمنستان می‏‌باشد که از دیرباز مکمل لباس‏‌های سنتی و بومی مردم ترکمن‏‌ بوده‏ و کلاه زنانه ترکمنی از مهمترین آنهاست که دارای تنوع زیادی می‌باشد.

زیور‏آلات همیشه و در همه جا، جزء جدایی ناپذیر پوشاک اقوام ترکمن‏‌ها بوده‏ که کاربردهای فراوانی دارد، این صنعت پس از کسب استقلال ترکمنستان رونق خاصی گرفت و دولت ترکمنستان تاکنون از اصالت و صنایع دستی سنتی خود همواره حمایت کرده است.

بدیهی است که در بین زیورهای موجود در نزد اقوام مختلف زیورهای زنان حجم بیشتری را به خود اختصاص داده‏ است و در این میان زنان ترکمن نیز از این قاعده مستثنی نبوده‏‌اند و در حال حاضر هیچ جشن و مراسمی در ترکمنستان بدون نمایشگاه صنایع دستی و زیورآلات زنان ترکمن برگزار نمی‏‌شود و دختران و زنان این سرزمین همواره از زیورآلات سنتی اجداد‏ خود استفاده کرده و آن را مهمترین عنصر تزئیناتی ظاهری تلقی می‌کنند.

آنها از کودکی خود را با زیور‏های نقره و طلا می‌آراستند. امروزه جلوه و زیبایی این زیورها با تزئینات متنوع همچنان مورد توجه بسیاری از ترکمن‌هاست.

اهمیت استفاده از زیورها نزد ترکمن‏ها علاوه بر جنبه تزئینی و خودآرایی، کاربرد مذهبی و همچنین جنبه‏‌ اقتصادی نیز دارد.

معمولا جنس زیورهای ترکمن از نقره است به این دلیل که ارزانتر و آسانتر از طلا بدست می‏‌آید و دیگر آنکه معتقدند استفاده از نقره سبب فروتنی می‏‌شود.

از دیگر خصوصیات بارز این زیورآلات تولید صدا در هنگام حرکت است که بیانگر جنبه‏‌ها‏ی سنتی و فرهنگی این زیور آلات است و گفته می‏‌شود که ترکیب فلز و سنگ انسان را در مقابل نیروهای ناشناخته حمایت می‏‌کند و  از این رو هنرمندان زیورساز ترکمن با الهام از این باور در تزئین سطح زیورهایشان از عقیق و فیروزه و شیشه‏‌های رنگی به وفور بهره برده‌اند.

آنچه هنر زیورسازی ترکمن‌ها را از هنرهای مشابه آن متمایز می‌‏کند، اشکال و نقش‌های به کار رفته روی این زیور آلات است که برخی از آن‌ها الهام گرفته از طبیعت ترکمن‌ها می‌باشد.

آنها روی لباس کودکانشان زیورهایی به شکل تیر و کمان و شمشیر نصب می‏‌کردند تا بدین طریق روحیه جنگجویی در بین فرزندانشان را بیش از پیش تقویت کنند.

قسمت عمده‌‏ای از تزئینات مربوط به برخی از زیورها را سکه‏‌های نقره‏‌ای تشکیل می‏‌دهد. نمونه‌‏ای از آن آویزه‏ای شامل سکه‏‌ها و اشکال هندسی است که با حلقه به هم متصل شده‏‌اند و برای تزئین، لا به لای موهای بافته قرار می‏‌گیرند و به گویش ترکمنی «آسیق» نامیده می‏‌شود.

شکلی از گل لوتوس، گل ذرت، شش پر، هشت پر، 10 و 12 پر روی بدنه زیوری به نام گل یقه مزین به نگین‌های عقیق است، خودنمایی می‏‌کند.

از این زیور به جای دکمه روی لباس استفاده می‌‏شود و تزئینات مربوط به آن نزد ترکمن‏ها اهمیت زیادی دارد، چون فرق بین دختران و بانوان ازدواج کرده را مشخص می‏‌کند.

زیورهای گردن زنان و دختران ترکمن که از نمونه‏‌های آن می‏‌توان به «کونجوک» و «بتو» اشاره کرد، علاوه بر جنبه تزئینی، برای دوری از بلایا و چشم زخم و بیماری به کار برده می‏‌شد.

علاوه بر اینها زیورآلات دیگری مخصوص جامه‌های خود دارند که «چانکا» نامیده می‏‌شود.

آنها جامه‏‌هایشان را با سکه‏‌ها و گل‏‌های نقره و زینتی می‏‌پوشانند و بعضی از اشیای کاربردی نظیر انگشتانه و چرخ نخ ریسی و شانه و … را نیز با نقش‌های بسیار زیبا تزئین می‏‌کنند.

انتهای پیام

www.afghanistan.shafaqna.com