کارشناسان شرکتکننده در کنفرانس «بیداری اسلامی در آسیای مرکزی» با اشاره به آسیبپذیری این کشورها در برابر جریانهای افراطی به دلیل فقدان ایدئولوژیک، بر وحدت امت اسلامی برای غلبه بر این چالشها تأکید کردند.
به گزارش شفقنا افغانستان به نقل از فارس، نخبگان و صاحبنظران اسلامی شرکتکننده در کنفرانس «روند بیداری اسلامی در آسیای مرکزی» ضمن سخنرانی در این همایش با انجام مصاحبههای گوناگون با رسانهها، به بیان نظرات و دیدگاههای خود در خصوص فرآیند بیداری اسلامی در منطقه پرداختند.
در ادامه دیدگاههای برخی از این اندیشمندان به مخاطبین ارائه میشود.
«شامل سلطانف» رئیس مرکز مطالعات استراتژیک «روسیه و جهان اسلام» ضمن سخنرانی و ارائه مقاله در کنفرانس بینالمللی «روند بیداری اسلامی در آسیای مرکزی»، فعالیت گروهها و جریانات افراطی برای آسیای مرکزی را خطرناک توصیف کرد.
سلطاناف عدم وجود ایدئولوژی ملی-مذهبی برای کشورهای مسلمان منطقه را یکی از ضعفهای جدی برشمرد و گفت: در حالی دولتهای منطقه برای جوامع خود ایدئولوژی جامعی را معرفی نکردهاند، جریانهای افراطی نه تنها با ایدئولوژی خود وارد این فضا شدهاند بلکه برای آن آماده مبارزه و حتی قربانی دادن نیز میباشند.
وی با اشاره به مطالعات صورتگرفته از سوی مرکز خود در مورد وضعیت قفقاز شمالی که تشابه بسیار زیادی با سایر مناطق مسلمان و از جمله آسیای مرکزی دارد، خاطرنشان کرد: مهمترین موضوع، عدم وجود تصویر روشن از مدل و ساختاری است که برای مرحله انتقالی کشورهای منطقه و در مجموع برای مسلمان شوروی سابق جواب خواهد داد.
رئیس مرکز مطالعات استراتژیک «روسیه و جهان اسلام» ادامه داد: براساس تحقیقات انجامشده، 60 درصد مسلمانان یکی از جمهوریهای قفقاز شمالی خود را مسلمان سکولار میدانند (یعنی نماز نمیخوانند و برای صرف مشروب نیز مشکلی ندارند)، 30-35 درصد پیرو اسلام سنتی بوده اعمال اسلامی را به جای میآورند (البته نماز میگذارند ولی غالبا معنی آنچه را که میخوانند، نمیدانند) و 7-5 درصد نیز جانبدار افراط و تندروی در اسلام میباشند.
سلطاناف گفت که عمدتا ساختارهای رسمی و دولتی از شمار افراد سکولار شکل گرفتهاند و برای مقابله با جریانهای افراطی برنامه و راهکارهای مشخصی را در اختیار ندارند.
وی در ادامه عدم وجود ایدئولوژی برای مقابله با افراط را از ضعفهای کشورهای مسلمان شوروی سابق دانست و افزود: ضمن صحبت با کارمند نهاد یکی از رؤسای جمهور قفقاز شمالی، دلیل ناکامی در برابر جریانهای تندرو مذهبی را سؤال کردم که وی در پاسخ گفت: «همزمان با نبود ایدئولوژی در برابر اینگونه جریانات، بیم و نگرانی برای امنیت خود و خانوادههای کارمندان نهادهای رسمی نیز وجود دارد.»
سلطاناف خاطرنشان کرد: این در حالی است که جریانهای افراطی آمادهاند برای ایدئولوژی خود مبارزه کنند و قربانی دهند. یعنی وجود ایدئولوژی برای هویتسازی کشورهای مسلمان شوروی سابق و از جمله آسیای مرکزی که در مرحله گذار قرار دارند، بسیار مهم میباشد.
رئیس مرکز مطالعات استراتژیک «روسیه و جهان اسلام» در بخش دیگری از سخنان خود به تغییر جدی ساختار اجتماعی کشورهای آسیای مرکزی اشاره کرد و گفت که چالشها و تهدیدات کاملا جدیدی در حال شکلگیری است که مقامات ترجیح میدهند در این رابطه صحبت نکنند.
به عبارت دیگر، همانگونه که «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور روسیه گفت: «ما داریم وارد مرحله مبهم استراتژیک میشویم. در این مرحله مسائل کاملا جدیدی بروز میکند که در تعیین نوع واکنشهای خود با مشکل مواجه خواهیم شد.» اما این موضوع باید همواره مورد توجه و مطالعات مراکز مربوطه و کارشناسان قرار داشته باشد.
وی با یادآوری مسؤلیت نخبگان حاکم در برابر سرنوشت جوامع خود، گفت: البته مشکلات آسیای مرکزی به عدم وجود قشر نخبه نیز برمیگردد. قشر نخبهای که از زمان شوروی وجود داشت، در حال خروج از صحنه میباشد. هماکنون گروهی به عنوان نخبه برای جانشینی آنها آمدهاند که دارای سطح تفکر و جهانبینی بسیار محدود بوده و فراتر از ناحیه و استان خود را نمیبیند.
ویژگی دیگر نخبگان جدید این کشورها در آن است که همیشه در حالت درگیری با یکدیگر قرار داشته و فرصت اندیشیدن به مسائل ملی و فراملی را از دست دادهاند.
بنابراین از نظر من مهمترین مسئله برای منطقه مسئله نخبگان و تعیین ساختار اجتماعی و نقش مذهب در آن میباشد. چنانچه به این مسائل توجه صورت نگیرد، شکاف و چنددستگی جوامع مسلمان آسیای مرکزی بیشتر از گذشته خواهد شد.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com