خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان)
دکتر سید حسین سجاد روانشناس و استاد دانشگاه در گفتگو با شفقنا عاشورا را آیینه تمام نمای انسانی عنوان کرده و گفت: واقعه عاشورا آن آیینه ای است که به تعبیر بیدل ما باید خود را در آن ببینیم تا میزان انسانیت، آزادگی و حریت ما سنجیده شود.
وی در تحلیل روانشناسانه واقعه کربلا گفت: از نظر روانشناسی حادثه کربلا یک نوع تجلی خود شکوفایی انسان کامل است و رفتارها و حرکات امام حسین(ع) و یارانش، نمونه ای از یک خود شکوفایی به تمام معنا می باشد.
دکتر سجاد با اشاره به دستاوردی که واقعه عاشورا از نظر روانشناسی برای دوستداران و پیروان امام حسین(ع) در پی داشته است ، افزود: واقعه عاشورا برای پیروان و دوستداران امام حسین(ع) و اهلبیت(ع) به عنوان یک الگو تحت عنوان یادگیری مشاهده ای که بر اساس بازخوانی ها و مرور هر ساله حوادث عاشورا انجام می شود، مطرح است.
متن کامل گفتگوی خبرنگار شفقنا با وی به شرح ذیل می باشد:
س-لطفا یک تحلیل روانشناسانه از واقعه کربلا بیان کنید.
دکتر سجاد: اجازه می خواهم که کلامم را با ابیاتی از علامه شهید سید اسماعیل بلخی شروع کنم که بیان کننده یک نگاه روانشناسانه به واقعه عاشوراست:
تاسیس کربلا نه فقط بهر ماتم است دانشسرای مکتب اولاد آدم است
از خیمه گاه سوخته تا ساحل فرات تعلیم گاه رهبر خلق دو عالم است
یقینا هر پدیده اجتماعی را ما می توانیم از چوکات و زوایای متعددی مورد تحلیل قرار دهیم به خصوص واقعه بزرگ و ماندگار عاشورا را؛ اگر از لحاظ درون دینی نگاه کنیم علمای دینی نگاهی عمیق و درون دینی نسبت به این واقعه داشته و دارند اما اگر از نگاه برون دینی و فارغ از مسائل دینی و مذهبی به این حادثه عظیم در چارچوب علمی به خصوص روانشناسی بنگریم.
از نظر روانشناسی حادثه کربلا یک نوع تجلی خود شکوفایی انسان کامل است. در موج سوم روان شناسی که آبراهام مازلو سردمدار آن است، این اصل بیان می شود که انسانها به دنبال خود شکوفایی و کشف استعدادهای خود هستند؛ اکثر انسانها در همان نیازهای اولیه زندگی شان می مانند اما معدود افرادی هستند که خارج از نیازهای زیستی و نیازهای معمول و مرسوم جامعه به اجتماع خود نگاه می کنند و به دنبال کشف و نمایان ساختن بعد ملکوتی ، آسمانی یا همان بعد خود شکوفایی انسان هستند و از این جهت واقعه عاشورا به خصوص رفتارها و حرکات امام حسین(ع) و اصحاب با وفایشان نمونه یک خود شکوفایی است.
س- واقعه عاشورا پس از وقوع ، برای پیروان و دوستداران امام حسین(ع) از نظر روانشناختی چه نتیجه و دستاوردی در بر داشته است؟
یکی از مسائل مطرح شده در حوزه روانشناسی مسئله یادگیری مشاهده ای است. ما همه ساله در ایام محرم و صفر با بازخوانی واقعه عاشورا یک نوع یادگیری و الگوپذیری از اقدامات امام حسین(ع) و یاران با وفایش را می توانیم داشته باشیم و به عبارتی دیگر نوعی الگو برداری خاص و ویژه برای شکوفایی داشته باشیم.
بنابر این واقعه عاشورا برای پیروان و دوستداران امام حسین(ع) و اهلبیت(ع) به عنوان یک الگو تحت عنوان یادگیری مشاهده ای که بر اساس بازخوانی ها و مرور هر ساله حوادث عاشورا انجام می شود، دارای اهمیت است.
س- مسئله گریه و عزاداری بر امام حسین(ع) و اهلبیت(ع) از نظر روانشناسی چه توجیهی دارد؟ با توجه به این نکته که همواره نسبت به فضیلت گریه بر مصائب ائمه(ع) سفارش شده است و برخی نظرات وجود دارد که اینچنین گریه ها در آرامش روحی انسانی نیز موثرند؟
یک واقعیت انکار نشدنی زندگی عینی انسانها این مسئله است که انسان در بسیاری مواقع به دلیل موقعیت فردی ، اجتماعی، سیاسی و…. به آنچه که می خواهد ، نمی رسد و این مسئله یک فشار روانی برای شخص ایجاد می کند.
از نکات مهم درمان به خصوص در روانکاوی، تخلیه هیجانی یا همان کاتارسیز است و وقتی انسان به لحاظ روانی دچار فشار و به عبارتی مواجه با حجم فراوان استرس و فشارهای دیگر شد، به سوپاپی نیاز دارد تا آن استرس ها و فشارها از روانش خارج شود.
اگر بخواهیم مسئله کاتارسیز یا تخلیه هیجانی را به واقعه عاشورا و عزاداری بر اباعبدالله الحسین(ع) ربط دهیم از این جهت که در زندگی اجتماعی بی عدالتی، تبعیض و ظلم به خصوص درباره اقلیت ها فراوان است؛ از جمله شیعه در جهان اسلام یک اقلیتی است که در بسیاری مواقع مورد ظلم و تبعیض و بی مهری قرار می گیرد.
نتیجتا خود عزاداری و گریه کردن از نظر روانی می تواند تاثیر بگذارد ولی با توجه به نکات اصلی ای که در بخش های قبلی خدمت شما عرض کردم، خود بازخوانی همه ساله واقعه عاشورا در ماه محرم و صفر یک نوع کاتارسیز و تخلیه هیجانی را برای دوستداران و پیروان امام حسین(ع) ایجاد می کند.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com