زیان‌های ادامه‌دار شرایط کرونایی؛ کاهش دو سوم پروازهای عبوری از حریم هوایی افغانستان

شفقناافغانستان – اداره هوانوردی ملکی می‌گوید که پس از شیوع ویروس کرونا و وضع قرنطین، میزان پروازها از حریم هوایی افغانستان کاهش یافته است.

مسوولان در این اداره می‌گویند که پیش از شیوع ویروس کرونا میزان پروازها از حریم هوایی افغانستان به ۴۰۰ پرواز در روز می‌رسید، اکنون این رقم اما به ۱۴۰ تا ۱۴۵ پرواز رسیده است. علاوه بر این، اداره هوانوردی ملکی تصریح می‌کند که با شیوع ویروس کرونا میزان فعالیت شرکت‌های هوایی خارجی نیز کاهش یافته است. با کاهش شمار پروازها، اگر این روند تا پایان سال ادامه یابد، هوانوردی ملکی افغانستان بیش از ۷۰ میلیون دالر زیان می‌بیند. پیش‌تر مسوولان گفته بودند که با توجه به وابسته بودن بیش‌تر عواید اداره هوانوری ملکی به این ناحیه، سال گذشته بیش از ۶۰ میلیون دالر به سکتور هوانوردی ملکی صدمه رسیده است. از جانب دیگر نیروهای خارجی در حال حاضر از چندین میدان‌ هوایی کشور به مقاصد نظامی استفاده می‌کنند. این نیروها قرار است تا یازدهم سپتامبر سال جاری افغانستان را ترک کنند. مسوولان اداره هوانوردی ملکی می‌گویند که این اداره آماده‌گی‌اش را برای گرفتن مسوولیت این میدان‌های هوایی اعلام کرده است و طی نامه‌ای از ناتو خواسته است که مسوولیت میدان‌های زیر کنترلش را به این اداره واگذار کند.

با شیوع پی‌هم موج‌های ویروس کرونا، صنعت هوانوردی کشور همانند سایر خطوط‌ هوایی جهان دچار افت شده است. اداره هوانوردی ملکی می‌گوید که با شیوع ویروس کرونا و وضع محدودیت‌ در کشورها، میزان پروازها از حریم هوایی افغانستان کاهش یافته است. محمدنعیم صالحی، سخنگوی این اداره، به روزنامه ۸صبح گفت که پیش از زمان شیوع ویروس کرونا میزان پروازها از حریم هوایی افغانستان به ۴۰۰ پرواز در شبانه‌روز می‌رسید، این رقم اما به گفته او در حال حاضر به دو سوم آمار قبلی کاهش یافته است. او افزود که این اداره از هر پروازی که از حریم هوایی افغانستان صورت می‌گیرد، ۷۵۰ دالر مالیه دریافت می‌کند. آقای صالحی خاطر‌نشان کرد که بیش‌ترین عواید اداره هوانوردی ملکی از درک پروازهای عبوری از فضای افغانستان و پارکینگ میدان‌های هوایی است. او افزود از آن‌جایی که میزان پروازها از حریم هوایی کشور کاهش یافته، میزان عواید این اداره نیز کاهش یافته است. سخنگوی این اداره بیان کرد که در سال گذشته اداره هوانوردی ملکی به دلیل کاهش پروازها بیش از ۶۰ میلیون دالر زیان کرده است. بدین ترتیب عاید روزانه افغانستان از این ناحیه به ۳۰۰ هزار دالر و عاید سالانه آن به ۱۰۹ میلیون و ۵۰۰ هزار دالر می‌رسد. با کاهش چشم‌گیر در شمار پروازها، عاید روزانه اداره هوانوردی ملکی از این ناحیه به ۱۰۵ هزار دالر و عاید سالانه نیز به ۳۸ میلیون و ۳۲۵ هزار دالر کاهش یافته است. بدین ترتیب اقتصاد افغانستان از این ناحیه ۷۱ میلیون و ۱۷۵ هزار دالر آسیب می‌بیند.

از جانب دیگر با شیوع ویروس کرونا میزان فعالیت شرکت‌های هوایی خارجی نیز کاهش یافته است. براساس معلومات محمدنعیم صالحی، پیش از شیوع کرونا، بیش‌ از ۱۱ شرکت هوایی خارجی در کشور فعالیت داشتند، اکنون این رقم اما به گونه چشم‌گیری کاهش یافته است. پیش از این شرکت‌های هوایی کشورهای چین، کویت، مسکو، عربستان، ایران، هند، پاکستان و ترکیه در کشور فعال بودند. او بیان کرد که در حال حاضر برخی از شرکت‌های هوایی این کشورها فعالیت‌های‌شان را متوقف کرده‌اند. در حال حاضر تنها پروازها به کشورهای امارات متحده عربی، هند، ایران، پاکستان و ترکیه تحت برخی شرایط جریان دارد. این در حالی است که سال گذشته با وضع قرنطین، پروازها در کشور برای چهار ماه متوقف بود. سرانجام با فروکش کردن شیوع ویروس کرونا، این محدودیت برطرف و پروازهای بین‌المللی در ماه سرطان سال گذشته از سر گرفته شد.

آماده‌گی‌ها برای تسلیم‌گیری میدان‌های هوایی از نیروهای خارجی

از جانب دیگر بیش‌تر میدان‌های هوایی در اختیار نیروهای خارجی است. اداره هوانوردی ملکی می‌گوید که با خروج نیروهای خارجی از افغانستان، این اداره آماده است که مسوولیت این میدان‌های هوایی را بر‌عهده بگیرد. در حال حاضر نیروهای خارجی در میدان‌های هوایی حامد کرزی، خواجه عبدالله انصاری در هرات، احمدشاه بابا در قندهار، جلال‌آباد و جلال‌الدین محمد بلخی در مزارشریف حضور دارند و از این میدان‌های هوایی به مقاصد نظامی و غیرنظامی کار می‌گیرند. محمدنعیم صالحی افزود که این اداره آماده است تا با خروج نیروهای خارجی، مسوولیت این میدان‌ها را عهده‌دار شود. او افزود که هم اکنون مسوولیت میدان‌های هوایی قندهار و جلال‌آباد در اختیار این اداره قرار گرفته است. او گفت: «پیش از این‌که نیروهای خارجی به یک‌باره‌گی از افغانستان خارج شوند و انتقال مسوولیت صورت بگیرد، این اداره پیشاپیش آماده‌گی خود را گرفته است. ظرفیت‌های مسلکی وجود دارد، آماده این است که مسوولیت را بگیرد.»

هم‌چنان او خاطر‌نشان کرد که این اداره برای سازمان ناتو جهت انتقال مسوولیت میدان‌ هوایی کابل نامه نوشته است. او افزود که این هنوز روشن نیست که چه زمانی مسوولیت این میدان هوایی را به عهده اداره هوانوردی می‌گذارد. هم‌چنان صالحی بیان کرد که با خروج نیروهای خارجی، میدان هوایی بگرام نیز در اختیار دولت افغانستان قرار می‌گیرد. به گفته او هنوز روشن نشده است که میدان هوایی بگرام در اختیار اداره هوا‌نوردی ملکی قرار می‌گیرد یا در اختیار نیروهای امنیتی. اکنون نیروهای خارجی از این میدان‌ هوایی به مقاصد نظامی استفاده می‌کنند.

از جانب دیگر خروج نیروهای خارجی بعضی تشویش‌ها را به میان آورده است مبنی بر این‌که اداره هوا‌نوردی ملکی نتواند ترافیک هوایی کشور را کنترل کند؛ زیرا تاکنون این اداره به کمک‌های نیروهای خارجی فضای هوایی کشور را تحت کنترل داشت. اکنون سخنگوی این اداره می‌گوید که کارمندان اداره هوا‌نوردی ملکی توانایی و ظرفیت کنترل ترافیک هوایی را دارند. آقای صالحی بیان کرد که این اداره بیش از ۲۵ کدر آموزش‌دیده را در بخش کنترل ترافیک هوایی در اختیار دارد و آنان می‌توانند ترافیک هوایی را به وجه احسن کنترل کنند.

گفتنی است که با شیوع ویروس کرونا بیش‌تر سکتورها زیان‌های هنگفت اقتصادی را متقبل شدند. این ویروس برای بار اول در پنجم حوت سال ۱۳۹۸ در کشور شیوع یافت. پس از آن در اکثر ولایات گسترش یافت و حکومت برای مهار آن در هشتم حمل سال گذشته قرنطین وضع کرد. با اعمال قرنطین، پروازهای ملی و بین‌المللی برای مدتی متوقف شد.