شفقنا (خبرگزاری شیعیان افغانستان)- ایالات متحده آمریکا اولین ابرقدرتی نیست و آخرین ابرقدرتی هم نخواهد بود که طوری عمل می کند گویی استثنایی است. رهبران آمریکا بهترین فرصتها برای بهبود روابط بین المللی خود را هدر داده اند. اینها بخشی از مصاحبه راشا تودی با نوام چامسکی، فیلسوف، زبان شناس و آخرین نسل از متفکران منتقد آمریکایی است که از آموزه های مکتب فرانکفورت آلمان تاثیر گرفته است.
به علت طولانی بودن مصاحبه، آن را در دو بخش می خوانید.
راشا تودی: بیایید با ایران شروع کنیم. به نظر می رسد آقای روحانی،رئیس جمهور جدید ایران نسبت به سلف خود لحن آرامتری دارد. او در سفر اخیرش به آمریکا نشانه هایی از مثبت شدن فضا را بروز داد و روسای جمهور ایران و آمریکا برای نخستین بار در 3 دهه گذشته با هم صحبت کردند. فکر می کنید سیاست آمریکا در قبال ایران در حال تغییر است؟
چامسکی: مساله واقعی، چیزی است که در آمریکا اتفاق خواهد افتاد. مساله ایران در آمریکا و اغلب کشورهای غربی این گونه تعریف شده که، ایران ناسازگار است و به مطالبات جامعه بین المللی وقعی نمی نهد. من هم معتقدم که به ایران انتقادهای زیادی وارد است اما مساله واقعی، بسیار متفاوت است. مساله، اجتناب غرب و به طور عمده، آمریکا از ورود به یک دیپلماسی جدی با ایران است. و البته این موضوع که ایران به خواسته های جامعه بین المللی تن نمی دهد، بستگی به تعاریف ویژه گسترده ای دارد که از جامعه بین المللی ارائه شده است. در غرب، تعریف استاندارد این واژه در برگیرنده آمریکا و کل کشورهایی است که با آمریکا همراهند. خب، اگر جامعه بین المللی شامل کل کشورهای دنیا بشود، آنگاه داستان فرق می کند. برای مثال، کشورهای عضو جنبش عدم تعهد، که شامل بیشتر جمعیت دنیاست، قویا از حق ایران برای غنی سازی اورانیوم حمایت کرده اند و کماکان حمایت می کنند.
اما در خود منطقه پیرامونی ایران، در جهان عرب، کشورهای عربی از ایران دل خوشی ندارند. ایران نزد آنها محبوبیتی ندارد. خصومت های دیرینه ای بین رژیم های عربی و ایران وجود دارد. با این حال، آنها ایران را یک تهدید نمی دانند. برعکس، آنها آمریکا و اسرائیل را تهدید تلقی می کنند. اینجا، آمریکا و اسرائیل، مایه نگرانی “جامعه بین المللی” نیستند. بله، اینها پنداره های غربی است. آیا راهی وجود دارد که بی توجه به برداشت های مختلف از مفهوم “تهدید” کار خودمان را بکنیم؟ من می گویم بله.
به عنوان مثال، در سال 2010 پیشرفتهایی به دست آمد که می توانست به تسکین و تخفیف دادن به مفهوم “تهدید” کمک کند. ترکیه و برزیل با ایران به توافق رسیدند که ایران اورانیوم به میزان کم غنی شده خود را در ترکیه انبار کند و در مقابل، غرب ایزوتوپ های مورد نیاز برای راکتورهای پزشکی ایران را تامین کند. به محض اعلام این توافق، واشنگتن و رسانه های آمریکایی به تندی برزیل و ترکیه را محکوم کردند. و خب، می دانید که رسانه های آمریکایی کم و بیش همان چیزی را می گویند که واشنگتن می گوید. دولت برزیل به شدت ناراحت شد. تا حدی که وزیر خارجه برزیل نامه ای از اباما را علنی کرد به این مضمون که “خود اباما پیشنهاد دهنده این طرح بوده، چون یقین داشته ایران با آن مخالفت می کند.” وقتی ایران پیشنهاد را پذیرفت، اباما مجبور شد طرح را محکوم کند و یکراست سراغ شورای امنیت برود تا تحریم های سخت تری را علیه ایران اعمال کند. خب، این فقط یک نمونه بود.
یک نمونه متاخر دیگر هم هست که جالبتر است. دسامبر گذشته قرار بود یک کنفرانس بین المللی در فنلاند برگزار شود، با هدف بررسی تلاشهای دیرپا برای ایجاد یک منطقه عاری از تسلیحات هسته ای – در واقع تسلیحات کشتار جمعی- در خاورمیانه. این هدف، یکی از موضوعات مورد تاکید معاهده منع گسترش تسلیحات هسته ای و مورد حمایت سازمان ملل است. اولین اتفاقی که افتاد این بود که اسرائیل گفت در کنفرانس شرکت نمی کند. بعد همه مشتاق بودند ببینند ایران چه می گوید. ایران گفت بدون هیچ قید و شرطی شرکت می کند. بلافاصله، اباما کنفرانس را لغو کرد و دلایلی آورد که دقیقا همان عذرهای رسمی اسرائیل هستند: شما نمی توانید مادامی که در منطقه یک تفاهم صلح شکل نگرفته، کنفرانس این چنینی تشکیل دهید. واقعیت این است که، در پس زمینه این موضوع، شما نمی توانید مادامی که آمریکا و اسرائیل مقابل اجماع جهانی برای حل مساله اسرائیل و فلسطین ایستاده اند، به یک توافق صلح منطقه ای دست یابید. آمریکا و اسرائیل 35 سال است که مقابل این اجماع جهانی ایستاده اند. بنابراین کنفرانسی تشکیل نشد. کشورهای عربی که مدتها برای برپایی این کنفرانس فشار می آوردند، گفتند به هر حال به کار خود ادامه می دهند. البته آنها می دانستند که به این ترتیب، دیگر از حمایت آمریکا خبری نیست. پارلمان اروپا در قطعنامه ای خواستار احیای تحرکات مبتکرانه دیپلماتیک برای برگزاری کنفرانس شد و روسیه نیز از این قطعنامه حمایت کرد. مردم آمریکا، تا به حال برای این موضوع تقریبا هیچ کاری نکرده اند. دلیل این هم واضح است: در این خصوص حتی یک کلمه هم در رسانه های آمریکایی صحبت نشده است. شما فقط می توانید این موضوع را در ژورنال های کنترل تسلیحاتی یا ژورنال های مسائل بین المللی پیدا کنید که خود من هم در آنها مطالبی می نویسم. اما رسانه های جمعی، درباره این موضوع سکوت کرده اند. خب، حالا می پرسم که آیا این کمپین شانسی برای پیروزی داشت؟ شاید. راههایی برای تسکین این بحران وجود داشته است. من نمی خواهم زیاد به جزئیات و سابقه این موضوع بپردازم اما ریشه های آن واقعا به گذشته دور باز می گردد. مادامی که غرب، به رهبری آمریکا از یک راهکار دیپلماتیک مورد مذاکره قرار گرفته، اجتناب می کند، موضوع صلح خاورمیانه و کمپین ایجاد یک منطقه عاری از تسلیحات کشتار جمعی کماکان بحرانی و غامض باقی می ماند.
بد نیست یادآوری کنم آمریکا و اسرائیل هر روز دارند قوانین بین المللی درباره این موضوع را نقض می کنند. منشور سازمان ملل، تهدید یا استفاده از زور در امور بین المللی را منع کرده است. هر بار که یکی از مقامات آمریکا و اسرائیل می گویند “تمام گزینه ها روی میز است” مرتکب یک جرم می شوند. اما هیچ کس اهمیتی نمی دهد. ما باید بتوانیم با اقدامات مجرمانه برخورد کنیم و در واقع، این هدف، همان تصویر دراماتیکی است که انسان های دیروز از امروز و فردا تصور می کردند.
روزنامه نیویورک تایمز چند روز پیش در صفحه یک خود مقاله بلندی درباره دستگیری ابو عناس، جهادی دستگیر شده در لیبی، را منتشر کرد. در انتهای این مقاله نقل قولی از وزیر خارجه آمده بود که در پاسخ به یک پرسش درباره قانونی بودن عملیات نیروهای آمریکایی در یک کنفرانس گفته بود: “بله، این کار قانونی و مطابق با قوانین آمریکاست.” این حرف بدان معناست که قانون آمریکا می گوید ما می توانیم وارد هر کشوری که می خواهیم بشویم و هر کس را دوست داریم، بدزدیم و البته این کار کاملا قانونی است. آیا این قانون برای همه کشورهای دیگر هم صدق می کند؟ فرض کنید القاعده یا هر کشوری، یمن یا هر کشور دیگر، به آمریکا بیاید و جان کری را بدزدد. آیا این کار قانونی است؟ شاید آنها هم این کار را مطابق با قوانین خود بدانند. خب تکلیف چیست؟ معنای این حرف جان کری این است که ما مالک دنیا هستیم؛ تصمیمات ما قابل اجرا در کل دنیاست؛ مهم نیست قوانین بین المللی چه می گوید؛ دیگران البته چنین حقوقی ندارند.
می شود در یک گزارش صادقانه رسانه ای، حتی این تعابیری را که من گفتم در تیتر بیاورند. اما هیچ کس در آمریکا و انگلستان و حتی در اغلب کشورهای دیگر دنیا چنین حقایق مهمی را بازگو نمی کند.
ایالات متحده همیشه از اصل “استنثا نگری آمریکایی” اقتباس کرده است. این نگرش به دوران اولیه استعمار باز می گردد. اما فراموش نکنیم آمریکا در این نگرش تنها نیست.
تمام قدرتهای بزرگ، دست کم تمام آنها که من می شناسم، همین موضع را دارند. فرانسه هم خود را در رسالت های مدنی اش، منحصر بفرد و بی همتا می دانسته است. به خاطر دارید وزیر جنگ این کشور چگونه با افتخار از نابودی و هلاکت مردم الجزایر می گفت. روسیه در دوران استالین هم خود را منحصرا استثنایی می دانست، در حالیکه مرتکب هر گونه جنایاتی می شد. هیتلر آلمان را استنثنا می دانست، زمانی که چک اسلواکی را اشغال می کرد تا مردم این کشور را به زیر فرهنگ برتر و تکنولوژی بالاتر آلمان بکشاند.
تمام قدرتهای بزرگی که من می شناسم، مدعی بوده اند که استنثا هستند. آمریکا هم یکی از آنهاست: استثنا بودن در حقی که برای خود قائل شده است: استفاده از زور و خشونت.
منبع: راشا تودی
ترجمه: فرهاد فرجاد- شفقنا
انتهای پیام