دخترانی که مثل پسر‌ها لباس می‌پوشند / مشکل هویتی در عربستان

شفقنا افغانستان (خبرگزاری شیعیان افغانستان)

دختران دانشجو در عربستان سعودی که تحت تاثیر سریال‌های تلویزیونی محلی و هم‌چنین امریکایی قرار گرفته‌اند، بر خلاف جنسیت‌شان، لباس‌های پسرانه می‌پوشند. آنها خود را «بویا» (۱) می‌نامند.
در عربستان انداختن زنجیر‌های بزرگ و یا آویزان کردن زینت‌آلات غیرمتعارف مثل جمجمه، پلاک‌هایی با نوشته‌های ناشایست و یا عکس‌هایی از شخصیت‌های معروف، آویزان‌کردن حلقه در جاهای نامتعارف بدن مثل چانه یا دهان، بالای گوش‌ها، نزدیک ابروها و .‌.. مطلقا ممنوع است. این پیامی است که توسط «دفتر نظارت وارشاد» (۲) بر روی دیوارهای غذاخوری و خوابگاه دختران دانشگاه ریاض در عربستان سعودی نصب شده است. این قوانین محدودکننده که در اکثر مواقع توسط دانشجویان نقض می‌شود، اغلب مدهایی مثل گوتیک (۳)، امو (۴) و بویا را که بین عده‌ی قلیلی از این دانشجویان رواج یافته است، هدف قرار می‌دهند. بویا، واژه‌ای که از تولدش در عربستان مدت زمان زیادی سپری نشده است، از کلمه‌ی انگلیسی«BOY » گرفته شده است که پسوند مونث‌ساز «الف» عربی به آن افزوده شده است. در بسیاری از کشورهای شبه‌جزیره عربستان، دخترانی مشاهده می‌شوند که لباس‌های پسرانه می‌پوشند؛ یعنی لباس‌هایی که قسمت‌های زنانه‌ی بدنشان را پنهان می‌کند. آنها لباس‌های مردانه، شورت‌های فوتبال و یا سایر لباس‌های گشاد را جایگزین لباس‌های تنگ کرده‌اند و اغلب شالی برای مخفی‌کردن سینه‌های‌شان به تن می‌کنند. البته این پوشش با پوشش اسلامی که مخصوص پنهان‌کردن قسمت‌های زنانه‌ی بدن‌شان است، بدون این‌که در تشخیص جنسیت‌شان تردیدی ایجاد شود، تفاوت دارد.
زنان یا دخترانی که معمولا با صفت «بویا» از سایرین تفکیک می‌شوند، اغلب موهایی کوتاه و حلقه‌هایی در بالای گوش یا ابروی خود دارند. گروهی از آنها از عطر‌های مردانه استفاده می‌کنند و حتی برخی‌شان برای خود اسم‌های مردانه انتخاب کرده‌اند. کسانی که من با آنها مصاحبه کرده‌ام، برای معرفی‌کردن از نام فامیلی خود استفاده کردند. در طول مصاحبه، آنها خود را بویا معرفی می‌کنند، هویتی که در بستر آن سایت‌های انترنتی گوناگون و صفحه‌های فیسبوک ایجاد شده است که این دختران در آنها به تبادل نظر، عکس و ویدیو می‌پردازند.
هرچند که مطبوعات سعودی و بحث‌های تلویزیونی این کشور اغلب با این پدیده هم‌چون بیماری «مردگرایی» برخورد می‌کنند و علت آن را روابط احساسی میان دختران می‌دانند، اما خود این دختران آن را یک «شیوه لباس‌پوشیدن» می‌دانند.
زمانی که من با چند تن از این دانشجویان دختر که در بین آنها گروهی بویا هم وجود داشت صحبت می‌کردم، اغلب‌شان از سریال « L word» که به همراه زیرنویس عربی در شبکه‌ی مجازی قابل دانلود است، حرف می‌زدند. این سریال که پخشش از سال ۲۰۰۴ آغاز شده است، ماجرای چند زن هم‌جنس‌گرای ساکن لس‌آنجلس را حکایت می‌کند. بسیاری از این جوانان علاقه‌ی خود به یکی از بازیگران این سریال را ابراز کرده‌اند: شین مک کوچن که با موهای بلندش بیشترین ظاهر مردانه را در بین بازیگران سریال داشته و مبدل به یک مدل گشته است.
اما با وجود این مساله، جریان بویا تنها محدود به موجی وارد شده از ایالات متحده نمی‌شود. ظواهر هنجارشکنانه آن در ابعادی وسیع در شبه جزیره‌ی عربستان گسترده شده است. به همین ترتیب در سریال کویتی ادیل راه (۵) که برای اولین بار پخش آن در رمضان سال ۲۰۰۵ آغاز شد، شوجون الحجیری (۶) نقش یک بویا را ایفا می‌کرد. این سریال که بین دختران سعودی طرفدارن فراوانی دارد، داستان خانواده‌ی کویتی را روایت می‌کرد که یکی از دختران‌شان بویا بود. بسیاری از دختران بویا به این مساله اذعان کرده‌اند که این سریال‌ها آنها را تحت تاثیر قرار داده‌اند، چرا که نه تنها به بررسی وضعیت آنها پرداخته‌اند بلکه توانستند نقطه‌ی آغازی باشند بر فعالیت این دختران در شبکه‌ی مجازی.
بسیاری از این دختران گرایش خود به جریان بویا را با تمایل‌شان به پسربودن توجیه می‌کنند. پسربودنی که برای آنها آزادی را به ارمغان می‌آورد: من می‌خواهم رانندگی کنم و دیگر از پوشیدن روپوش بلند خسته شده‌ام.» این دختران دیگر از حساب پس دادن به والدین‌شان و کسب اجازه برای خروج از خانه خسته شده‌اند چرا که والدین‌شان دایما به آنها می‌گویند: «تو دختری! کی بیرون می‌روی؟ کی بر می‌گردی؟ «گروهی از این دختران از پوشاندن موهای خود در اماکن مختلط خودداری می‌کنند (۷) و از پوشیدن اجباری روپوش بلند اظهار نارضایتی می‌کنند چرا که بدون آن می‌توانستند خود را شبیه پسر‌ها درست کنند. یکی از آنها می‌گوید که «زنان سعودی قانع شده‌اند که ضعیف هستند و برای حفاظت از خود نیاز به مردان دارند». گروهی می‌گویند که در دعواکردن تردیدی به خود راه نمی‌دهند و گاهی در پردیس دانشگاه بین دختران درگیری ایجاد می‌شود. بعضی از آنها از بچگی دوست داشتند پسر باشند و برخی می‌گویند مدت کمی است به سمت جریان بویا کشیده شده‌اند، مخصوصا از زمان دبیرستان و دانشگاه به بعد. حرف‌هایی که می‌زنند نه علت کارشان، که به نوعی توجیه آن است. «شیوه لباس‌پوشیدن» هم‌چنین گاهی همراه می‌شود با اعتراض به شکل غالب زنانگی، هرچند این به معنی وجود یک استراتژی از سوی کسانی که آن را دنبال می‌کنند، نیست.
مشکل روحی؟
هرچند که شخصیتی مثل شین در سریال« L Word » هم‌زمان هم «متمایل به جنس مخالف» و هم «هم‌جنس‌گرا» معرفی می‌شود، این ارتباط بین شناخت از خویش و جهت‌گیری جنسی به هیچ عنوان اجتناب‌ناپذیر نیست. به علاوه، عمل برقراری رابطه‌ی جنسی یا عاشقانه با هم‌جنس خود، در عربستان سعودی، اگر در ملا عام نباشد، الزاما به عنوان پایه‌ی هویت فردی تلقی نمی‌شود؛ (برای مردان، این مساله به شدت سرکوب می‌شود). سوزان، دختری ۱۹ساله می‌گوید: «والدین من می‌دانند که من بویا هستم و برایم مشکل درست می‌کنند. من به آنها می‌گویم که شخصی معمولی هستم و تفاوتی بین ظاهر و باطنم وجود ندارد. مادرم ظاهرم را قبول دارد اما نمی‌داند که من هم‌جنس‌گرا هستم. او می‌گوید که من تظاهر می‌کنم و مقصودم تفریح است و من هم جواب می‌دهم که این مساله به خاطر دختر‌بودنم است». دختران دانشجو، چه بویا باشند و چه نه، از اصطلاحات مختلفی برای توصیف روابط و فعالیت‌های خود استفاده می‌کنند و من در جریان مصاحبه‌ای که با گروهی از آنها داشتم به این مساله پی‌بردم.
شکیلا می‌گوید:«از نظر من این مساله در چارچوب آزادی‌های فردی است. من با همه می‌گردم، اما نه با پسرها و نه با دخترها رابطه ندارم.» بدریا می‌گوید: «من قبلا با دختران رابطه داشتم، اما دست از این کار کشیدم، چون از نظر اسلام حرام است». نورا می‌گوید: «من اول با پسرها بیرون می‌رفتم و بعد با دخترها و باز دوباره با پسرها». هیچ‌کس از این مسایل خبر ندارد وگرنه برای این دختران مشکل ایجاد می‌شود. شکیلا ادامه می‌دهد: «اما در واقع، دختران بسیار کمی هستند که نه از دختر‌ها خوش‌شان می‌آید و نه از پسر‌ها و استریت (۸) هستند، یعنی می‌توانند بدون داشتن روابط عاشقانه، زندگی خود را سر کنند». نورا با خنده می‌گوید: «نه شکیلا، استریت کسانی هستند که به پسرها تمایل دارند.»
تعابیر گوناگونی را می‌توان از این واژه‌ی انگلیسی که در زبان عربی جا افتاده است برداشت کرد. کسانی که با آنها حرف زده‌ام، تسلط بسیار کمی به زبان انگلیسی دارند. شکیلا خود را استریت می‌داند (واژه‌ای که معنای اصلیش می‌شود کسی که غریزه جنسی طبیعی دارد) یعنی این‌که نه رابطه‌ای با دختران دارد و نه با پسران و احساسی هم به آن در خود احساس نمی‌کند. او این واژه را با معنای خاصی که در عربستان پیدا کرده، جایی که داشتن روابط خارج ازدواج مطلقا ممنوع است، استفاده می‌کند. نورا اما این واژه را در معنای صحیح آن، یعنی جهت‌گیری‌های جنسی به کار می‌برد. این لغت وارد شده از زبان انگلیسی بین نسل جوان رایج شده است. اندکی بعد، نورا و بدریا به من توضیح می‌دهند که آنها هم‌چنین از واژه‌ای قدیمی برای بیان دوستی‌های صمیمی هم استفاده می‌کنند که معنی دوست (خاویا) می‌دهد. براساس تعبیری دیگر، این واژه از زمان قدیم بیانگر رابطه‌ی بین دو زن بوده است که از دوستی صمیمی هم فراتر می‌رود. استفاده از این واژه به زمان ما در بزرگ او بر می‌گردد.
در پردیس دانشگاه، برخی از دختران در حالی‌که دست به دست هم داده‌اند قدم می‌زنند و به تعبیر کسانی که با آنها مصاحبه کردم، یکی از آنها بویا است با موهایی کوتاه، معمولی و با مدلی پسرانه، و دیگری دختریست معمولی با موهایی بلند و سشوار خورده. رفتار آنها آیا تجسمی است از روابط دوستانه معمولی و یا جنسی بین دو دختر؟ رابطه‌ای که ننگ‌آور تلقی شده و از این رو مخفی می‌شود. برخی از آنها، و نه الزما همه شان، خود را هم‌جنس‌گرا معرفی می‌کنند.
۱٫ Buya
2. bureau de l’unité de supervision et de guidance
3. ghotique
4. Emo
5. Adil Ruh
6. Shujun Al-Hajiri
۷- در عربستان سعودی اجباری قانونی برای داشتن پوشش وجود ندارد، اما نهاد حکومتی مذهبی در این زمینه فتوا صادر کرده است به طوری که در اماکن عمومی مختلط کمیته‌هایی برای مبارزه با فساد و گسترش پاک‌دامنی ایجاد شده‌اند که هدف‌شان مبارزه با تعرض به همه‌ی زنان و نه تها بدحجابان است.
منبع: لوموند

انتهای پیام

www.afghanistan.shafaqna.com