خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان)
چند روز قبل انتشار فهرست بیش از پنج هزار نفر از شهدای سالهای 57و58 شمسی در افغانستان که توسط حکومت های وقت کمونیستی به قتل رسیده بودند در یکی از روزنامه های کشور نگاههای زیادی را متوجه خود ساخت و تاسف مجامع گوناگون داخلی و مردم افغانستان را برانگیخت. فهرستی که به گفته سرور جوادی کارشناس مسائل سیاسی افغانستان تنها بخش کوچکی از جنایات و فجایع دوران دولت های کمونیستی در افغانستان است.
سرور جوادی در گفتگو با شفقنا گفت: دوران حکومت عناصر خائنی چون تره کی و حفیظ الله امین لکه بزرگی از خون در تاریخ افغانستان برجای گذاشت. این خونریزی ها نه اتفاقی بودند و نه صرفا وابسته به مقاومت های صورت گرفته اشخاص حقیقی و حقوقی بلکه بیش از همه روش سیاسی و سطح دانش افراد دخیل در قدرت ارتباط داشت که بنابر اهداف خود و نوع ایدئولوژی شان دست به چنین جنایات وقیحانه می زدند.
س- عمده اسامی منتشر شده مربوط به سالهای 57 و58 شمسی هستند؛ این دوره از تاریخ افغانستان دارای چه ویژگیهایی بوده است؟
در دوران مورد نظر شما بین سالهای 57 و58 احزاب کمونیستی خلق و پرچم طی یک کودتای نظامی در هفتم ثور سال 1357ش ، به حکومت داوود خان پایان دادند و مدعی برقراری حکومتی متفاوت از گذشته و با در نظرداشت مردم افغانستان در کشور شدند. در آن زمان و پس از کودتای نظامی ثور57 مسئله این بود که آیا دولت روی کار آمده خود را به صفت یک دولت متعهد به ایدئولوژی کمونیست معرفی می کند و یا یک دولت انقلابی غیرکمونیستی است؛ با اینکه احزاب قدرت یافته خلق و پرچم و احزاب کمونیستی افغانستان از دستورات مسکو و شوروی سابق پیروی می کردند اما در برخی مواقع سعی در اتخاذ روش هایی داشتند که به ظاهر متفاوت اما در اصل متناسب با روش ها و سیاست های مورد هدف شوریو سابق و کمونیسم بود.
برای مثال تره کی که قدرت را در دست گرفته بود در اظهارات اولیه اش انتساب حزب و دولت خود را به شوروی و کمونیسم رد کرد اما در میدان عمل کاملا عکس این ادعا اثبات شد و مردم افغانستان خیلی زود متوجه شدند که اظهارات اشخاصی چون تره کی و حفیظ الله امین عوامفریبی و صحنه سازی ای بیش نیست. در نتیجه دولت تشکیل شده آن وقت از همکاری کارشناسان ، کارمندان باتجربه و عموم مردم محروم گردید و اندک اندک مخالفت های علنی آغاز شد و زمینه های دستگیری، قتل و اعدام افراد بیگناه زیادی فراهم گردید.
س- آیا قتل و کشتارهای گسترده به زمانهای خاصی از دوران کوتاه مدت حکومت احزاب خلق و پرچم در افغانستان اختصاص داشته و یا قضیه به شکل دیگری بوده است؟
سیاست قتل،اعدام و ترور در سال های 57و58 به خصوص چه قبل از کودتای هفتم ثور و چه بعد از آن به شدت از سوی قدرت های شکل گرفته دنبال می شد و بر مبنای آن عده بی شماری از مدرم بیگناه غیرنظامی و همینطور نظامی و صاحب منصبان و… با کوچکترین بهانه و حدس و گمان اعدام شده و به قتل رسیدند.
دایره کشتارها بسیار گسترده بود و تمام مناطق افغانستان و همه طبقات و اقشار مردم را شامل می شد و حکام مستبد کمونیستی آن دوره افراد بسیاری را به عناوین واحی و مختلفی چون افراطی ، مرتجع،تنگ نظر،منحرف و… بدون هیچ محاکمه و تحقیقی به قتل می رساندند.
دولت خلق و پرچم از آغاز به دست آوردن قدرت کار خود را بر ایجاد خوف و دهشت بنا گذاشت و می خواست از این راه مردم را به فرمانبرداری کورکورانه از دستورات و احکام خود وادار سازد. قتل، حبس و زندان در این دوران محدود به صاحبان منصب و ماموران دولت و رژیم های قبلی نبود بلکه دولتخلق و پرچم مصمم بودند که بعضی از اقشار اجتماع را از میان بردارند بنابر این دایره دستگیری ها گسترش یافته و اشخاص مختلفی از ماموران دولت تا محصلان و شاگردان مکاتب، تجار، دکانداران، گروه های مردمی بی بضاعت ، زمین داران و مردم عادی و… دستگیر شده، مورد شکنجه های غیرانسانی قرار گرفته و بسیاری از آنها در مکانهایی چون پولیگون کابل اعدام شدند و به شهادت رسیدند.
س- در فجایع صورت گرفته در آن زمان، نقش بیگانگان به خصوص شوروی سابق تا چه میزانی ملموس به نظر می رسد؟
البته دخالت بیگانگان و ابرقدرتها در افغانستان منوط به دوران مورد نظر نبوده و از دیرباز افغانستان جولانگاه استعمارهای بزرگ و قدرتهای منطقوی و جهانی بود؛ درباره نقش شوروی سابق به خصوص در دهه پنجاه اطلاعات فراوانی به دست آمده و بر تاثیر مستقیم آنها چه در زمان براندازی نظام شاهنشاهی ظاهرشاه و روی کار آمدن داوود و چه پس از آن در دوران احزاب خلق و پرچم که خود را سرسپرده و زاده کمونیسم و شوروی سابق می پنداشتند ، صحه گذاشته شده است.
در دوران مذکور در حالیکه کشمکش و نزاع حزبی و داخلی بین احزاب کمونیستی خلق و پرچم وجود داشت، حرف از انجام اصلاحاتی در عرصه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به میان آمده بود اما آنچه مشخص بود این نکته است که دولت تشکیل یافته سال 57 از آغاز الزام داشت که در تمام امور از راه و روش دولت شوری پیروی نماید و بدون در نظر گرفتن تفاوتهای بنیادی جامعه مسلمان، سنتی و قبیلوی افغانستان با جامعه صنعتی اروپا و شوروی سابق ، اهداف مخرب خود را به پیش ببرد.
س- از زندان پل چرخی کابل به عنوان کشتارگاه انسانی آن دوره یاد می شود؛ لطفا در مورد ماهیت این زندان و آنچه در آن میگذشته اطلاعاتی دهید.
زندان پل چرخی اصالتا در دوران ریاست جمهوری داوودخان و به نقشه او ساخته شد. تا آن وقت زندان عمومی پایتخت محبس دهمزنگ بود که از سابق وجود داشت و آن مکان نیز ماهیتی مانند پل چرخی داشته و تعداد زیادی از بی گناهان درآنجا زندانی ، شکنجه و مقتول شده بودند.
زندان پل چرخی به دستور داوود خان در یک مکان خشک و بی آب در حومه شرقی کابل ساخته شد و ظرفیتی حدود 6000نفر داشت. در آغاز حکومت خلق و پرچم کلیه زندانیانی که در محابس پایتخت از جمله دهمزنگ زندانی بودند آزاد شدند به این بهانه که حکومت های قبل آنها را ناعادلانه حبس نموده و به غیر از زندانیان سیاسی که اکثرشان اعضای گروههای اسلامی و غیرکمونیستی مانند شعله و ستم ملی بودند، مابقی آزاد شدند اما بلافاصله پس از خالی شدن تقریبی زندانها ، گرفتاری و حبس کسانی که با دولت جدید مخالف بودند و یا مشکوک به مخالفت به شمار می رفتند آغاز شد و زندان پل چرخی که در آن زمان نیمه کاره بود و تکمیل نشده بود نیز فعال گردید.
دستگیرشده گان در ابتدا برای بازجویی به پولیس مخفی یا همان “اگسا” برده می شدند و مورد شکنجه و آزار و اذیت قرار می گرفتند و در نهایت در پایان بازجویی ها به پل چرخی که حالت کشتارگاه به خود گرفته بود منتقل شده و در آنجا به اشکال مختلف به قتل می رسیدند.
س- به طور کلی گروههای تحت فشار که بیشتر در آن دوره مورد هتاکی و جنایات فجیع قرار می گرفتند چه کسانی بودند؟
فجایع اتفاق افتاده در دوران حکومت خلق و پرچم(تره کی و حفیظ الله امین) به یک یا چند شخص، یک یا چند شهر و محل محدود نبود بلکه در تمام نقاط شهرها و ولایات کشور که پای سازمان، حاکم ، ولسوال و صاحب منصبان دولت به آن می رسید، شب و روز به طور مداوم برقرار بود اما شدت رفتارها بیشتر بر روحانیون، تحصیلکردگان غیر سازمانی و به خصوص اقوام هزاره(شیعیان) و قرلباشان بود.
متاسفانه این رفتارهای خصمانه به افراد خلاصه نمی شد و حتی بستگان و خانواده های آنان نیز در امان نبودند به طوریکه غارت نمودن اموال زندانیان یکی از بدترین و زشت ترین رفتارهای عمال دولت آن زمان بود که اجرا می شد و برخی مواقع هرگونه مقاومت در برابر این پروسه به قتل و اعدام اشخاص نیز منتهی می گردید.
س- نظرتان درباره لیست منتشرشده اخیر اسامی شهدا چیست؟آیا لیست منتشرشده به طور کامل درباره شهدای آن دوره افغانستان جامعیت دارد؟
از گذشته تاکنون طی چند مرحله در برخی کتابهای تاریخی ، برخی مجلات و نشریه ها و حتی از سوی برخی افراد فهرست هایی مبنی بر اسامی مقتولین دوران خلق و پرچم منتشر گردیده بود اما اکثریت آنها کامل نبوده و براساس یافته ها و تحقیقات شخصی محقق ، نام تعدادی و یا شهدایی از مناطقی خاص به دست آمده بود.
راجع به هویت و تعداد دقیق اشخاصی که در این دوره در زندان پل چرخی بودند و بسیاری که در آن مکان اعدام شدند آمار دقیقی وجود ندارد چرا که حجم زندانیانی که به آنجا منتقل می شدند بالا بوده و مقامات در اکثر مواقع زحمت ثبت نام و ترتیب اسماء را به خود نمی دادند اما لیست اخیر منتشر شده هم از لحاظ تعداد و هم از نظر سندیت از موارد قبل مستدل تر است و بسیاری از خانواده ها که عزیزانشان را از دست داده ولی نسبت به تاریخ ، موقعیت و سرنوشت آنها اطلاع دقیقی نداشتند با مشاهده این اسامی به یقین کامل رسیده و ابعاد تازه ای از شهادت عزیزانشان برای آنها هویدا شد اما نکته این است که این لیست بلند بالا نیز همه آن جنایات و قتل عام های انجام شده نیست و تنها بخش کوچکی از فجایع دوران حکومتهای خلق و پرچم را نمایان می سازد.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com