شفقناافغانستان – حدود چهار هفته است که دولت پاکستان روی گذرگاههای زمینی خود با افغانستان، محدودیتهای شدیدی وضع کرده است. در پی تسلط طالبان بر کابل، هزاران تن تلاش کردند که از طریق زمین و هوا افغانستان را ترک کنند.
جمع بزرگی از این افراد تلاش کردند که از طریق مرزهای زمینی وارد پاکستان شوند. در اولین روزهای پس از سقوط کابل، یک تعداد بهآسانی وارد پاکستان شدند، اما در حال حاضر رفتوآمد برای کسانی که حتا سند قانونی سفر به پاکستان را هم دارند، به دلیل تراکم هزاران نفر در اطراف مرز، مشکل شده است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگو و معین وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، این مشکلات را میپذیرد و میگوید: «در این اواخر مشکلات هموطنان ما در مرز چمن و تورخم زیاد شده است، ما بارها از دولت پاکستان تقاضا کردهایم که دروازههای خود را بسته نکند، مهاجران بروند، مریضان بروند، رفتوآمد بین دو کشور عادی باشد.»
آقای مجاهد میافزاید که پاکستان نگران امنیت خود است و به همین دلیل بر مرزهای خود محدودیت وضع کرده است. به قول آقای مجاهد، پاکستان نگران است افراد گروه داعش که از زندانهای افغانستان رها شدهاند، وارد این کشور شوند.
سخنگوی طالبان میگوید که آنان به دولت پاکستان گفتهاند که مسافران را از لحاظ امنیتی بررسی کنند، اما به آنان اجازه ورود به خاکشان را بدهند. ذبیحالله مجاهد ابراز امیدواری کرد که بهزودی این محدودیتها از مرزهای مشترک دو کشور برداشته شود. وی تاکید کرد: «یک تراکم عمده هموطنان ما در بندر تورخم و چمن به وجود آمده است، اما هیچگونه استفاده از خاک ما بر ضد پاکستان نخواهد شد.» با این حال دیده شود که محدودیتها از این گذرگاهها چه وقت برداشته میشود.
رمضان بیش از سه هفته است که از طریق مرز اسپینبولدک وارد پاکستان شده است. وی از دشواریهای رفتن به پاکستان قصه میکند. وی در بدل ۶ هزار کلدار پاکستانی بهشکل قاچاق از مرز اسپینبولدک عبور کرده است.
رمضان میگوید که مرز اسپینبولدک نسبت به گذشته اکنون خیلی شلوغ شده است. به گفته وی، قاچاقبران از هر نفر تا ۲۰ هزار کلدار میگیرند. وی تصریح کرد: «مردم با خانوادههایشان در اسپینبولدک منتظر هستند که راهی برای عبور از مرز پیدا کنند. آنانی که تذکره قندهار را دارند، عبور میکنند، باقی انتظار میکشند تا فرصت عبور از مرز پیدا کنند.»
هوای قندهار اکنون تا ۴۰ درجه سانتیگراد میرسد. بیشتر زنان و کودکانی که قصد دارند کشور را ترک کنند، در گرمای شدید و در بین جمعیت انبوه به سر میبرند. رمضان در رابطه به وضعیت مهاجران افغان در پاکستان نیز صحبت میکند. وی میگوید که سازمان ملل متحد تا هنوز برای مهاجران کمپ نساخته است. وی تصریح کرد: «مردمی که اقارب نزدیک ندارند، در مساجد و سالونهای عروسی جا گرفتهاند. متاسفانه دکانداران استفادهجو مال را به نرخ بلند میفروشند.»
بیشتر خانوادههای مهاجر در کویته پاکستان بهشکل رقتبار به سر میبرند. یک تعداد از این خانوادهها بخشی از اعضایشان در مرز مانده و تا هنوز موفق نشدهاند وارد پاکستان شوند. رمضان میگوید که یک تعداد خودشان را به کویته رسانیدهاند، ولی لباس و اجناسشان در مرز مانده است. به گفته وی، دفتر سازمان ملل تا هنوز برای مهاجران کارت پناهجویی توزیع نکرده است.
رمضان خاطرنشان کرد: «پناهجویان مثل زندانی هستند، هیچ جایی رفته نمیتوانند، مبادا رد مرز شوند و سناریوی عبور از مرز با همان سختیاش تکرار شود.»
در همین حال خبرگزاری فرانسه گزارش داده است که شرکت هواپیمایی بینالمللی پاکستان (PIA) هفته آینده پروازهایش از اسلامآباد به کابل را از سر میگیرد. سخنگوی این شرکت به خبرگزاری فرانسه گفته است که پروازهای «پیآیای» هفته آینده به کابل آغاز خواهد شد.
طالبان در ۲۴ ماه اسد کابل را تصرف کردند و برای ۱۷ روز میدان هوایی کابل به دست نیروهای امریکایی بود. در این مدت بیش از ۱۰۰ هزار نفر از افغانستان خارج شدند. در حال حاضر گزارش شده است که قطر و ترکیه روی ازسرگیری پروازها از میدان هوایی بینالمللی کابل کار میکنند.
اسماعیل لعلی، خبرنگار، حدود دو هفته است که از راه قاچاق به پاکستان رفته است. لعلی نیز از وضعیت رقتبار مهاجران در پاکستان شکایت میکند. وی میگوید: «در پاکستان متاسفانه هیچ خبری از کمپ مهاجران نیست. حدود دو هفته میشود که به کویته پاکستان آمدهام، اینجا وضعیت مهاجران متاسفانه بسیار خراب است؛ نه کمپ است، نه خانه برای برای زندهگی پیدا میشود و نه جایی برای ماندن.»
اسماعیل لعلی تصریح کرد، خانوادههایی که اخیراً از افغانستان به کویته پاکستان آمدهاند، بیشترشان در مساجد جابهجا شدهاند و بهطور معمول در هر مسجد از ۵۰ تا ۲۰۰ خانواده جا گرفتهاند. مهاجران مجرد که خانواده ندارند، مردم پاکستان برایشان اتاق کرایی نمیدهند.
این خبرنگار یادآور شد که با آمدن مهاجران، مردم پاکستان کرایه خانه و اتاقهای کرایی را چندبرابر ساختهاند. به گفته او، کرایه یک خانه معمولی پیش از سقوط کابل ماهانه ۱۰ هزار کلدار بود، ولی حالا برای یک مهاجر چنین خانهای ماهانه ۳۰ الی ۵۰ هزار کلدار به کرایه داده میشود که آن هم بهندرت یافت میشود.
لعلی یادآور شد که آنان تا هنوز حتا کارت پناهچویی دریافت نکردهاند که حداقل آزادانه گشتوگذار کنند.
گرچند آمار دقیق افراد و خانوادههایی که تازه وارد پاکستان و ایران شدهاند مشخص نیست، اما گفته میشود که هزاران تن از راه قاچاق به این دو کشور رفتهاند.
در همین حال شماری از کشورهای همسایه و جهان از افزایش مهاجرت افغانها بهشکل غیرقانونی ابراز نگرانی کردهاند. اتحادیه اروپا نیز اعلام کرده است که با همکاری کشورهای همسایه افغانستان، از مهاجرت غیرقانونی افغانها جلوگیری خواهد کرد.
