شفقنا افغانسان- طالبان در اوایل روزهای حکومتداریشان اعلام کردند که حکومت آنها به تمامی اقوام و مذاهب افغانستان تعلق دارد و این گروه میخواهد بر «قلبهای مردم» افغانستان حکومت کند.
براساس گزارشها، شیعیان در افغانستان اما در یک سال حکومت طالبان از همه بیشتر آسیبپذیر بوده و از سوی حکومت طالبان نیز در ساختار قدرت و بدنه حکومت نادیده گرفته شدهاند؛ از کشتار شیعیان در مساجد و تکایا گرفته تا نادیده گرفته شدن حقوق شهروندی و مذهبی آنها.
در همین حال، قربانعلی فصیحی غزنوی، استاد دانشگاه و آگاه مسایل دینی با اشاره به مشکلات و محرومیتهای شیعیان در اداره فعلی طالبان در گفتوگو با خبرنگار شفقنا گفت: «همه در اول فکر میکردند که طالبان این بار با توجه به کارنامه حاکمیت دور پیشینشان شاید تجربه کسب کرده باشند و عبرت گرفته باشند و دیگران را هم در ساختار قدرت سهیم بسازند، ولی متاسفانه معلوم شد که اینها یک قشر خاصی از برادران پشتون هستند که تلاش میکنند همان تعصب قوم خاص را دنبال کنند و اقوام دیگر را نادیده بگیرند. این تا حدی است که طالبان حتی بسیاری از همان اعضای غیر پشتون خودشان را هم اکنون نادیده گرفته و کنار زدهاند.»
فصیحی غزنوی افزود: «شیعیان و هزارهها در ساختار کنونی طالبان در حاشیه قرار دارند. هرچند شورای علمای شیعه افغانستان در این مدت دید و بازدیدهایی هم با سران طالبان داشتهاند ولی متاسفانه تاکنون پاسخی از جانب آنها دریافته نکرده و به خواستههایشان نرسیدهاند.»
بیشتر بخوانید: معاون نخستوزیر طالبان وعده رسیدگی به مشکلات شیعیان را داد
این آگاه مسایل دینی در ادامه گفت: «متاسفانه در افغانستان قدرت طلبی و قوم گرایی به اوج خود رسیده. لذا مشکلاتی هم که به بار میآید از همین خاطر است. شما میبینید همین حالا در بین خود طالبان هم اختلافات درونی به خاطر همین مسئله قوم گرایی و قبیله گرایی وجود دارد و مسئله علجایی و درانی و… بینشان مطرح است.»
به گفته وی، «شیعیان قشر عظیم از جامعه افغانستان را تشکیل میدهند و طالبان متاسفانه برخورد شایسته با اینها نکردهاند. این وضعیت مشکلات را بیشتر و مسایل حادتری را به دنبال داشته باشد که آن وقت پاسخگوی آن وضعیت هم طالبان خواهد بود.»
فصیحی غزنوی با بیان این که حکومت تک قومی و تک حزبی در کشور دوام نخواهد کرد، تصریح کرد: «این یک واقعیت است که انحصار قدرت در افغانستان جایگاهی ندارد خصوصا در این سالهای اخیر که مردم، حکومت اقوام را تجربه کردند (گرچه معضلات و مشکلاتی داشت ولی همه میدیدیدم که یکسری آزادیهایی هم مردم داشتند و 20 سال این تجربه موفق را حاصل کردند) بناً میتوان گفت که طالبان نمیتوانند یک بار دیگر حکومت تک حزبی و تک قومی را در افغانستان ادامه دهند.»
روش طالبان با شیعیان افغانستان «تحقیرآمیز» است
وی روش فعلی طالبان با شیعیان افغانستان را «تحقیرآمیز» خوانده، گفت: «فعلا طالبان با شیعیان روش تحقیر و توهین را در پیش گرفتهاند. این یک روش نادرست است و موفقیت را هم برای هیچ جریانی در پی نخواهد داشت. طالبان خوب بود که ازین فرصت یک ساله استفاده درست میکردند و با همه اقوام و مذاهب از درِ تعامل و همدیگرپذیری وارد میشدند.»
این استاد دانشگاه با اشاره به اهمیت رضایت عمومی شهروندان از حکومت، تاکید کرد که فقدان رضایت عمومی باعث عدم مشروعیت داخلی حکومت خواهد بود.
فصیحی غزنوی همچنین در پاسخ به این که آیا خواستهها و مطالبات فعلی شیعیان که از سوی اداره طالبان پاسخی دریافت نکرده، در محاکم بینالمللی قابل پیگیری خواهد بود یا نه، گفت: «خواستههای اساسی شیعیان در محاکم بینالمللی قطعا قابل پیگیریاند. آزادی مذهب و آزادی دین در دنیا به رسمیت شناخته شده. شما همین حالا کشور هند را نگاه کنید که چقدر ادیان و عقاید مختلف در کنار هم زندگی میکنند و به عقاید همدیگر احترام میگذارند. متاسفانه طالبان در این قسمت بسیار یک ظلم صریح را در قسمت تشیع افغانستان روا میدارند و این ظلم پایدار نخواهد ماند. طبق فرموده پیامبر اسلام (ص) «الملک یبقی مع الکفر و لایبقی مع الظلم.» لذا طالبان نمیتوانند افکار و اندیشههای خودشان را بالای یک مذهب دیگر تحمیل بکنند. بنا این یک چالش بزرگ برای طالبان خواهد بود.»
شیعیان نسبت به عقاید و مذهبشان حساس هستند
این آگاه مسایل دینی با تاکید بر این که مردم مسلمان افغانستان نسبت به عقاید و باورهای مذهبیشان حساس هستند، افزود: «فراموش نکنیم که مردم مسلمان افغانستان و بویژه شیعیان ثابت کردهاند که نسبت به عقاید و مذهبشان بسیار حساس هستند. آنها حاضرند جانشان را فدای مذهب و عقایدشان نمایند. البته طالبان هم در این خصوص دو دسته هستند که شماری طرفدار تعامل با شیعیاناند و شماری دیگر همین روش فعلی را برگزیدهاند.»
وی همچنین میگوید که طالبان نباید شرایط شیعیان افغانستان را با دیگر کشورها مقایسه و براساس آن عمل کنند: «همین یکی از اشتباهات طالبان است که شیعیان افغانستان را با دیگر کشورها مقایسه میکنند. نمیتوان 25 الی 30 درصد جامعه شیعه را در افغانستان یک اقلیت کوچک به شمار آورد. نمیتوان مفهوم اقلیت را بر اینها گذاشت بلکه یک مجموعه کلانی بوده که قرن هاست در افغانستان زندگی میکنند و به خاطر دفاع از آزادی وطنشان جهاد کردهاند و خون دادهاند.»
بیشتر بخوانید: زنان و شیعیان؛ رعیتی همیشه محروم در نظام امارت
به گفته وی، «نادیده گرفتن شیعیان مشکل طالبان و مردم افغانستان را حل نمیکند. بنابراین، بهتراست که طالبان با قشر عظیم شیعیان در افغانستان تعامل نیک داشته باشند. اگر آنها میخواهند حاکمیتشان استمرار پیدا کند باید شیعیان با نیکی رفتار کنند.»
آقای فصیحی غزنوی در بخش دیگر از صحبت هایش گفت: «عدم رضایت مردم افغانستان و همین طور شیعیان از نظر دینی هم باعث فقدان مشروعیت دینی حکومت طالبان خواهد بود. زور که نه مقبولیت میآورد و نه هم مشروعیت. به دست آوردن قدرت از راه زور، از نظر بینالمللی هم فاقد مشروعیت است. ممکن است که چند روزی دوام کند با زور و سرنیزه ولی دوام نخواهد کرد.»
وی در اخیر تاکید کرد: «با زور و سرنیزه نمیتوان در این عصر بالای مردم حکومت کرد، ممکن در گذشتهها چنین چیزی زمینه داشته. ولی امروز که عصر اطلاعات و تکنولوژی است نمیتوان با زور و سرنیزه بالای مردم حکومت کرد.»
