شفقنا افغانستان – سال گذشته در چنین روزی، وزرای سرپرست طالبان برای اولینبار وارد دفاتر خود شدند و کار شان را به عنوان سرپرست وزارت خانهها و ادارات مختلف دولتی آغاز کردند.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، شامگاه روز هفتم سپتامبر سال گذشته بود که ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان در یک کنفرانس خبری در «مرکز اطلاعات و رسانههای حکومت» ظاهر شد و فهرست سرپرستهای وزارتها و ادارات مختلف دولتی را اعلام کرد.
او در آن زمان گفت که کابینه سرپرست تا تشکیل دولت، امورات ادارات دولتی را به پیش خواهند برد و این وضعیت موقتی است.
اما اکنون که یک سال از اعلام کابینه طالبان میگذرد، وزارتها و ادارات دولتی هنوز از سوی سرپرستها اداره میشوند و هیچگونه تغییراتی در کابینه طالبان نیامده است.
ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان گفته است که او «نمیداند که سرپرستی کابینه تا چه زمانی ادامه خواهد یافت» و افزوده که سرپرستی کابینه «بخاطر بعضی حکمتها» هنوز ادامه یافته است.
در این گزارش نگاهی میاندازیم به ناکامی طالبان در دو زمینه حیاتی و مهم؛ ایجاد حکومت فراگیر و کسب مشروعیت داخلی و بین المللی.
ناکامی در ایجاد حکومت فراگیر
گروه طالبان بعد از ورود به کابل و قبل از اعلام کابینه سرپرست، تعهد کرده بودند که در افغانستان حکومت «همه شمول» تشکیل خواهند داد و نمایندگان همه اقوام و گروههای سیاسی افغانستان در کابینه آنها حضور خواهند داشت.
اما زمانی که کابینه سرپرست طالبان اعلام شد، در ترکیب آن، هیچکسی خارج از اعضای این گروه حضور نداشت و تمام وزارت خانهها و ادارات کلیدی دولتی، در اختیار اعضای این گروه قرار گرفت.
اکثر اعضای ارشد کابینه طالبان، در فهرست تحریمهای سازمان ملل و دولت آمریکا شامل بودند و پیش از اینکه در راس ادارات دولتی افغانستان قرار بگیرند، پولیس فدرال آمریکا برای اطلاعاتی که منجر به بازداشت یا کشتن آنها شود، جوایز نقدی هنفگت تعیین کرده بود.
طالبان با اعلام کابینه سرپرست نشان دادند که هیچگونه تمایلی برای تشکیل حکومت فراگیر و همه شمول در افغانستان ندارند و در صدد انحصار قدرت و صلاحیتهای دولتی هستند.
در ماههای اخیر این گروه با ایجاد کمیسیونی بنام «کمیسیون دعوت شخصیتها» تلاش کرده است که شماری از مقامات دولت پیشین را به کابل بازگرداند؛ اما این کمیسیون نیز ناکام بوده است و نتوانسته است چهرههای تأثیر گذار در عرصه سیاست افغانستان را به کابل بکشاند.
شماری از کسانیکه توسط این کمیسیون به کابل بازگشتند، چندی بعد دوباره کابل را ترک کردند و اکثر آنها مسئولانی بودند که در حکومت قبلی افغانستان متهم به فسادهای گسترده و دامن زدن به تعصبات و تفرفه قومی بودند.
جدا از عدم تمایل طالبان به تشکیل دولت فراگیر، این گروه ساختارهای قانونی را برای ایجاد یک دولت فراگیر نیز نتوانستهاند ایجاد و زمینه سازی بکنند.
یکی از پیش نیازهای تشکیل دولت فراگیر، تدوین و تصویب یک قانون اساسی است. در نبود قانون اساسی، هیچ تعریف روشنی از ساختار سیاسی، حقوق شهروندی و آینده سیاسی کشور وجود نخواهد داشت و همه چیز گنگ، مبهم و راز آلود خواهد بود.
طالبان انتظار دارند که همه مردم افغانستان ملا هبت الله را به عنوان «امیرالمؤمنین» بپذیرند و به او بیعیت کنند و مقرری در دولت از طریق فرامین او صورت گیرد، اما اکثر شهروندان افغانستان، چنین ساختاری را نمیپذیرند و خواستار ایجاد یک ساختار دموکراتیک و مبتنی بر اداره مردم هستند.
ناکامی در کسب مشروعیت
یکی از بزرگترین ناکامیهای طالبان در یک سال گذشته، دست نیافتن به مشروعیت سیاسی داخلی و بین المللی بوده است و تلاشهای آنها در این زمینه به نتیجه نرسیده است.
عوامل مختلفی باعث شده است که طالبان نتوانند مشروعیت داخلی و بین المللی را کسب کنند و با گذشت یک سال، هنوز شهروندان افغانستان و جامعه جهانی، حکومت این گروه بر افغانستان را غیرمشروع و برآمده از یک معامله سیاسی و با استفاده از زور نظامی بدانند.
در بعد داخلی، رفتار «انتقامجویانه» نیروهای طالبان با گروههای مختلف قومی و مذهبی و کشتار، شکنجه و بازداشتهای خودسرانه آنها، باعث شده است که مردم افغانستان، طالبان را به عنوان یک «یحکومت» نپذیرند.
شهروندان افغانستان در مکالمات روز مره خود هیچگاه از کلمه «امارت اسلامی افغانستان» استفاده نمیکنند و هرگاه در مورد حکومتداری و اداره کشور صحبت میکنند از کلمه «گروه طالبان» استفاده میکنند. این امر نشان میدهد که هویت طالبان در افکار عامه «گروه طالبان» است، نه «حکومت افغانستان».
در بعد بین المللی، ناکامی طالبان در ایجاد حکومت فراگیر، مسدود کردن مکاتب دخترانه، رفتارهای انتقامجویانه با اقلیتهای قومی و مذهبی، کشتار غیرنظامیان، بازداشتهای خودسرانه و عدم پابندی به حقوق بشر، حقوق زنان، آزادی رسانهها و آزادی بیان، باعث شده است که هیچ کشوری حکومت این گروه در افغانستان را به رسیمت نشناسد.
حذف وزارت امور زنان و ایجاد وزارت امر به معروف و نهی از منکر و افزایش محدودیتهای این وزارت بر شهروندان افغانستان و آزار و اذیت مردم در خیابانها و مکانهای عمومی توسط کارمندان این وزارت، از عوامل دیگری است که باعث شده طالبان نتوانند به مشروعیت دست یابند.
در سال 1996 زمانی که طالبان برای اولین بار بر افغانستان مسلط شدند، عربستان سعودی، پاکستان و امارات متحده عربی حکومت این گروه را به رسمیت شناختند، اما اکنون حتی این دوستان سابقه طالبان نیز حکومت آنها را به رسمیت نشناختهاند.
ناکامی طالبان در ایجاد حکومت فراگیر و کسب مشروعیت داخلی و بین المللی، باعث شده است که آنها در سایر عرصهها، نیز با ناکامیهای گسترده مواجه باشند و وضعیت افغانستان، هم از لحاظ امنیتی و سیاسی و هم از لحاظ اقتصادی، هر روز بدتر شود و به سمت یک بحران تمام عیار پیش برود.
